Bacak sertliğinin kadın ve erkek olgularda farklı zıplama koşullarına adaptasyonu

Amaç: Erkek ve kadınlar arasındaki bacak sertliği farklılıkları, kadın sporcularda yüksek oranlardaki ön çapraz bağ yaralanmasının nedeni olarak düşünülmektedir. Kadınların daha düşük sertliğe sahip oldukları ve bunun sonucu olarak da fonksiyonel görevlere adaptasyon göstermek için daha farklı kas aktivasyonu başlangıcı stratejilerine sahip oldukları varsayılmaktır. Bu çalışmanın amacı; kadınların erkeklere göre, daha hızlı zıplama koşulları gibi yüksek çaba gerektiren görevlere bacak sertliklerini adapte etmek için daha farklı nasıl reaksiyon gösterdiklerini (tepki gösterdiklerini, hareket ettiklerini) açıklamaktır.Yöntem: 21 sağlıklı olgu (11 Erkek-10 Kadın; yaş: 18-35 yıl) bu çalışmaya katıldı. Olgular, kuvvet platformu üzerinde çift bacak zıplama aktivitesi (tercih edilen hızda, metronom hızı 3.0 Hz olacak şekilde, mümkün olduğunca hızlı) gerçekleştirdi. Kinetik veriler (yer reaksiyon kuvveti, zıplama frekansı, yer temas süresi, havada geçen süre, zıplama periodu) kuvvet plaftormundan elde edildi. Bacak uzunluğundaki değişimler, diz ve ayak bileğine ait moment ve sertlikler MATLAB 6.5.1 versiyonu kullanılarak hesaplandı. Kinamatikler (yere inme açıları ve eklem açılarındaki değişimler) VICON (3 boyutlu hareket analiz sistemi) tarafından belirlendi. Alt ekstremitenin (vastus medialis, biseps femoris, gastrokinemius medialis and tibialis anterior) kas dinamiklerini (aktivasyon öncesi zaman, yüklenme öncesi ve yüklenme yanıtları) değerlendirmek için 4 kanallı telemetri EMG sistemi (Pasaq) kullanıldı.Bulgular: Erkekler tüm zıplama koşullarında kadınlara göre daha fazla yer reaksiyona kuvvetlerine sahipti (p<0.005). Değerlerin olguların beden ağırlığına göre normalize edilmesinden sonra kadınlar ve erkekler arasındaki fark kayboldu. Erkekler tercih edilen hızda ve en yüksek hızda kadınlara göre daha fazla diz ve eklem momentlerine sahipken, 3 Hz hızında kadınlar normalize edilen değerler de bile daha fazla diz momentlerine sahipti (p<0.005). Diz sertliği, tercih edilen hızda ve en yüksek hızdaki zıplamada kadınlar ve erkeklerde benzerken, 3.0 Hz hızında kadınlar erkeklere göre daha fazla diz sertliği değerleri gösterdi. Olguların beden ağırlığına göre normalize edilen değerler, kadınların erkeklere göre metronom ve en yüksek hızdaki zıplama gibi daha hızlı zıplama koşullarında daha fazla bacak sertliğine sahip olduklarını gösterdi (p<0.005). Erkekler kadınlara göre yere temas etmeyi anlamlı ölçüde daha fazla plantar fleksiyon açısıyla tercih etti (p<0.005). En yüksek hızdaki zıplamada, erkeklerin Tibialis anterior kasına göre anlamlı olarak daha fazla artmış Gastrokinemius medialis aktivasyon oranına sahip olduğu, yere temastan önce Gastrokinemius medialis aktivitesinin Tibialis Anteriora göre fazla olduğu (p<0.005) görülmüşken, tibialis anterior kası yüklenme öncesi ve yüklenme yanıtlarının erkekler ve kadınlar arasında anlamlı olarak farklı olmadığı görülmüştür.Sonuç: Bacak sertliklerini düzenlemede kadınlar ve erkekler arasında en temel fark, erkeklerin daha fazla plantar fleksiyon postüründe yere temas etmeyi seçmeleri ve birçok kasın aktivasyon öncesi zamanını gösteren yere temastan hemen önceki dönemde Gastrokinemius kasını Tibialis anterior kasına göre daha fazla aktive etmeleridir. Bu nedenle erkeklerle kadınlar arasında kullandıkları hareket stratejisi bakımından anlamlı bir fark vardır. EMG sonuçları, kadınların maksimum efor gerektiren koşullar altında bacak sertliklerini erkekler kadar yüksek derecede aktive etmek için muskuloskeletal sistemlerinde sınırlayıcı faktörlere sahip olmadıklarını göstermiştir. Bacak sertliğine ait gözlenen cinsiyet farklılıkları ve kadınlardaki ön çapraz bağ yaralanması arasındaki ilişki gelecek çalışmaları gerektirmektedir.