Bağlantılı karşıt kamular: Kadın hareketi ve feminist tiyatro

Bu çalışmada, 1970'ler itibariyle önce Batı'da ABD ve Avrupa'da oluşan, ardından 80'li yıllardan itibaren Türkiye'de II Dalga kadın hareketi ile bağlantılı biçimde serpilen feminist tiyatro hareketi incelenmiştir. Nancy Fraser'ın ortaya attığı "feminist karşıt-kamu" kavramı bu kamusal alan için tanımlayıcı bir kavram olarak kullanılmıştır. 1970'lerden 2010'lara, önce Batı sonra Türkiye'de oluşan feminist hareket, feminist tiyatro ve performans alanı birer 'karşıt kamu' olarak nitelenmiş, feminizm ve tiyatro eliyle nasıl bir kamusal alanın şekillendirildiği, burjuva kamusuyla nasıl bir diyaloğa girdikleri, orayı dönüştürme potansiyelleri analiz edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca birer "bağlantılı karşıt-kamu" olarak, kadın hareketi ve tiyatro hareketinin birbirleriyle de bir diyaloğa girdikleri, bu ilişkisellik içinde geliştikleri gözlemlenmiştir. Ayrıca kadınların nasıl bir kamusal alan inşa ettiği tanımlanırken, Hannah Arendt'in özgürlük ve politika kavramsallaştırmasından esinlenilmiştir. Ardından II. Dalga Kadın Hareketi içinden çıkan bir feminist tiyatro topluluğu olarak Feminist Kadın Çevresi çatısı altında çalışan topluluğun etkinliği konu edilmiştir. Türkiye'de bu feminist tiyatro topluluğu ile eşzamanlı ürün vermiş diğer feminist performansların tarihsel bir dökümü sunulmuştur. En nihayetinde de, Feminist Kadın Çevresi'nin üyesi ve kurucularından olan oyun yazarı Sevilay Saral'ın kaleminden çıkan iki tiyatro eseri - "7 Kadın" ve "Bir Kadın Uyanıyor" oyunları- oyunların metinleri, sanatsal ve örgütsel süreçleri, mercek altına alınmıştır. Feminist Tiyatrocular adlı topluluğun Sevilay Saral'la birlikte "kadınların tiyatrosu" formunda ürettiği eserlerin feminist bir "karşıt-kamu" oluşturmak açısından potansiyeli analiz edilmeye çalışılmıştır. Bütün bu tarihsel, sanatsal bağlam içinde, Batı'daki feminizm ve tiyatro alanı, Türkiyeli feminist hareket ve performans alanı yine birer bağlantılı "feminist karşıt kamu" olarak konumlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: kadın, feminizm, tiyatro, karşıt-kamu, FKÇ, Sevilay Saral, kadın hareketi.