Bağımsız denetim ve kalite kontrol sisteminin incelenmesi: Bağımsız denetim kalitesinin ölçülmesi üzerine BİST' te bir uygulama

2000'li yılların başlarında ortaya çıkan Enron, Worldcom vb. skandallar piyasa içerisinde yatırımcıların güvenini büyük ölçüde zedelemiştir. Bu sebeple ulusal ve uluslararası mesleki kuruluşlar ve ülkelerdeki ilgili otoritelerin mesleğin kalitesini ön plana çıkaran çalışmalar yapmaları gerekmiştir. Önceki dönemlerde yürürlükteki uygulamaların eksiklikleri de göz önünde bulundurularak bağımsız denetimin bir üst otorite tarafından gözetiminin gerektiği vurgulanmıştır. Bu kapsamda başta ABD olmak üzere AB ülkeleri ve diğer coğrafyalarda oluşturulan kamu gözetim otoriteleri denetimde kalitenin arttırılması yönünde uygulamaları yürürlüğe koymuştur. Bu çalışma bağımsız denetim hizmetininkalite kontrol sistemi çerçevesinde değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu bağlamda bağımsız denetim kavramı ve bağımsız denetimin kalitesi, bağımsız denetimde kalite kontrol sistemine ilişkin ulusal ve uluslararası düzenlemelerleile ilgili önemli bilgiler verilmesinin ardından; ülkemizde kalite kontrol sisteminin etkinliği ile ilgili değerlendirmeler yer almaktadır. Uygulama kısmı olarak ele alınan taraflar Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda (KAP) belirlenmiş olan bağımsız denetim firmaları ve BİST 100 firmalarıdır. Uygulamanın ilk bölümündebağımsız denetim firmaları bünyesinde oluşturulan kalite kontrol sisteminin etkinliğine ilişkin bilgiler;diğer bölümünde ise bağımsız denetim hizmeti alan BİST 100 endeksinde yer alan işletmelerin aldıkları hizmetin kalitesine ilişkin bilgiler elde edilmiştir. Uygulamanın son bölümünde tarafların denetim süreci içerisinde hizmetin kalitesine yönelik memnuniyetleri,sorumlulukları, beklentileriile ilgili değerlendirmelere yer verilmiştir. Çalışma sonucunda bağımsız denetim kalitesine yönelik oluşturulan yönetmelik ve standartların önemli olduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda KKS 1 ana hükümlerinin dikkate alınarak bağımsız denetim hizmetinin alınması ve verilmesinin denetimin kalitesini arttırdığı görülmektedir. Diğer taraftan Kamu Gözetim Kurumu' nın gözetim ve inceleme faaliyetleri kapsamında denetim ücretleri ve bağımsız denetim dışı hizmetleri konusunda meslekle ilgili diğer otoritelerle birlikte daha detaylı bir çalışma yürütmesi gerektiği sonucu çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Bağımsız Denetim, Kalite Kontrol Sistemi, KGK.