Bağımsız ve iç denetimde kalite kontrolü: Bağımsız denetim firmaları ile büyük sanayi işletmeleri üzerinde iki farklı saha araştırması

ÖZET BAĞIMSIZ VE İÇ DENETİMDE KALİTE KONTROLÜ : BAĞIMSIZ DENETİM FİRMALARI İLE BÜYÜK SANAYİ İŞLETMELERİ ÜZERİNDE İKİ FARKLI SAHA ARAŞTIRMASI Jale SAĞLAR Doktora Tezi, İşletme Anabilim Dalı Danışman: Prof.Dr. A. Kadir TUAN Ocak 2003, 244 sayfa Ekonomik hayattaki hızlı gelişimler ile birlikte işletme ile ilgili çıkar gruplarının gerekli bilgilere doğrudan ulaşımı güçleşmekte ve bilgilere güvenilir bir şekilde ulaşmak büyük önem taşımaktadır. Bilgi güvenilirliğini, işletme dışı ilgililere bağımsız denetim, işletme içi ilgililere ise iç denetim sağlamaktadır. Bilgilerin güvenilirliğini denetimin kalitesi, denetimin kalitesini, meslekte uzmanlık, yasal düzenlemeler ve meslek ahlakı belirlemektedir. Kaliteli bir denetimin güvencesini ise, kalite kontrol esasları ve kalite kontrol düzenlemeleri sağlamaktadır. Çalışma içerisinde öncelikle, denetim faaliyetlerinin kalitesine ve kalite kontrol sistemlerinin oluşturulmasına yönelik olarak literatür taraması yapılmıştır. Elde edilen bilgiler bağımsız ve iç denetim olmak üzere iki ayrı denetim türü dikkate alınarak derlenmiş ve bu doğrultuda iki ayrı saha araştırması yapılmıştır. Birinci saha araştırması bağımsız denetim firmalarının denetim faaliyetlerini, ikinci saha araştırması büyük sanayi işletmelerindeki denetim faaliyetlerini kapsamaktadır. Bu araştırma ile bağımsız ve iç denetim faaliyetlerinde kalite kontrol sistemlerinin oluşturulmasına yönelik eğilimler belirlenmeye çalışılmıştır. Yapılan araştırmaların sonunda, elde edilen bazı bulgulara göre, bağımsız denetim firmalarında kaliteyi belirleyen unsurların takip edildiği, ancak buna yönelik bir kalite kontrol sisteminin henüz oluşturulmadığı tespit edilmiştir. İç denetim açısından ise araştırma kapsamına alınan işletmelerin büyük sanayi kuruluşları olmalarına karşın, işletmelerin çoğunluğunun iç denetim yaptırmadıkları, ancak, iç denetim yapan işletmelerde kalite kontrol sistemi ile ilgili unsurların çoğunluğunun yerine getirildiği gözlenmiştir. Anahtar kelimeler ; Denetçinin vasıflan, meslek ahlakı, denetimde kalite, denetimde kalite kontrolü.