Bağımsızlığından günümüze (1919-2020) Afganistan'da siyasal gelişmeler (Sorunlar ve çözüm önerileri)

Siyasal gelişme kavramını, kolektif ve bireysel çıkar çatışmalarının çözümü için siyasal sistemlerin çalışma kapasitesinin artırılması, siyasal sistemlerin demokratikleşmesi ve kurumsallaşması ve bir toplumda özgürlüğün genişletilmesi olarak tanımlanabilir. Tarihsel ve siyasal çalışmalar, siyasal gelişme sürecini üçüncü dünya ülkelerinde ve gelişmekte olan ülkelerde çoğunlukla başarılı olamadığını göstermiştir başka bir ifade ile söz konusu ülkelerde siyasal gelişme süreci, siyasal, toplumsal, kültürel bölünme sorunlarıyla karşılaşmıştır. Afganistan stratejik ve jeopolitik konumu itibarıyla dünyada önemli ülkelerden sayılmaktadır ve ülkede siyasal gelişmeye yönelik ilk önemli adımlar, 1919 yılında Emanullah Han döneminde, ikinci adım Zahir Şah'ın son on yıllık döneminde, üçüncü adım ise 2001 yılından sonra Hamid Karzai ve Eşref Gani'in ilk döneminde atılmıştır. Ancak söz konusu dönemlerde siyasal gelişmeye yönelik atılan adımlar, uzun süre devem edememiş ve ülkede otoriterlik, haksızlık, baskı başlamış ve sivil özgürlükler kısıtlanmaya çalışılmıştır. Bu nedenle bu araştırmada, Afganistan'ın 1919-2020 yılları arasındaki siyasal açıdan gelişmesini engelleyen sorunlar araştırılmış ve dengeli gelişme, kültürel entegrasyon vb. gibi çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır. Yaklaşık bir asırdan (1919-2020) bu yana modernleşme ve siyasal gelişmeye yönelik atılan adımlarda başarılı olamayan Afganistan gibi bir ülke için bu konunun akademik bir prespektifle araştırılması az yapılmış ve bu nedenle araştırılması önem taşımaktadır. Bu araştırmada incelenen konunun detaylı bir şekilde tanımlanması ve açıklanması hedefini barındıran betimsel araştırma yöntemi kullanılmış ve Afganistan, İran ve Türkiye kütüphelerinde literatür araştırması yapılmıştır. Afganistan, sahip olduğu geleneksel siyasal kültüründen, mozaik toplumsal ve farklı mezhepsel yapısından ötürü gelişmediği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Afganistan, Siyasal Gelişme, Modernleşme, Dengeli Gelişme, Kültürel Entegrasyon, Geleneksel Siyasal Kültür