Bankacılık sektöründe çalışanların iş ahlakı yönünden analizi: İstanbul bölgesinde bir araştırma

Ahlak, insanlığın var olduğu günden beri insanlar üzerindeki etkisini sürdürmektedir. İnsanlığın ilk faaliyetlerinde de ahlaki tutum ve davranışlar gözlenebilmektedir. Bu açıdan iş ahlakının ilk uygulamaları ilk insan ile başlamıştır. Fakat iş ahlakının sistematik bir hal alması yakın döneme ilişkin bir olaydır. 1920'li yıllardan sonra tüm dünyada etkisini giderek arttıran iş ahlakı, günümüz Türkiye'sinde araştırma çalışmaları bakımından zayıf kalmaktadır. Avrupa ve Amerika'da enstitülerin kurulduğu, ilgili bölümlerin açıldığı ve çeşitli sektörlerde araştırma çalışmalarının yapıldığı bir alan olmasına karşın, Türkiye'nin iş ahlakı ile tanışması 1980'li yıllara denk gelmektedir. Özellikle yolsuzlukların ve hortumlamaların gün yüzüne çıkması ile iş ahlakına verilmesi gereken önem bir kat daha artmıştır. Bu bağlamda bankacılık sektörü, toplum tarafından paranın kaynağı olarak bilindiği için, ahlaki bakımdan zafiyetlerin de burada çokça olacağı varsayılmıştır. Türkiye'de bankacılık sektörü, özellikle 2001 krizi ile büyük bir değişim yaşamış, denetimlerin arttırılması ve iyi yöneticilerin yönetimi ile tüm dünyada örnek bir konuma gelmiştir. Bankanın, müşterilerine, topluma, çevreye, devlete, çeşitli kamu ve özel kurumlara ve çalışanlarına karşı, çeşitli açıdan haksızlıklarının olabileceği göz önünde tutulmuştur. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde ahlak ve iş ahlakı konuları incelenmiş, iş ahlakının evrensel değerleri, tarihi ve önemi üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde bankacılık tarihi, Türkiye'deki bankalar ve sektörün genel görünümü incelenmiştir. Bu bölümde ayrıca bankaların tabi olduğu kanunlar çerçevesinde iş ahlakı ile ilgili maddeler de ele alınmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise anket çalışmasının sonuçları değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın amacını, Türkiye'de bankacılık sektöründe çalışanların iş ahlakına yönelik tutum ve davranışlarını ortaya koymak şeklinde özetlemek mümkündür. Bu bağlamda çalışanların iş ahlakı tutumlarını incelemek için 48 sorudan oluşan anket soruları hazırlanmıştır. Anketler İstanbul bölgesinde bankacılık sektöründe 16 bankada 207 aktif çalışan ile yapılmış ve toplanan veriler SPSS istatistik programı ile analiz edilmiştir. Çalışanlar arasında iş ahlakı algılamaları ve tutumları hakkında anlamlı farklılıklar bulunmuştur.