Baş boyun kanseri tanısı ile tedavi alan hastalarda işlevsellik ve yaşam kalitesinin işlevsellik, yetiyitimi ve sağlığın uluslararası sınıflandırması (ICF) çekirdek dizisi ve çeşitli yaşam kalitesi ölçekleri kullanılarak belirlenmesi

Amaç: Tez çalışmamızda amacımız baş boyun kanseri tanısı ile tedavi uygulanan hastalarda işlevsellik (functioning), yaşam kalitesi ve bunlara ilişkin spesifik problemleri araştırmak ve bu problemleri Baş Boyun Kanseri için ICF Çekirdek Dizisi başta olmak üzere sık kullanılan çeşitli ölçeklerin bileşkesi doğrultusunda değerlendirmek ve Baş Boyun Kanseri için ICF Çekirdek Dizisini bu hastalarda bir değerlendirme aracı olarak diğer ölçeklerle karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı olarak planlanan bu çalışma 3 aylık bir dönemde İstanbul Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı 'Tümör Kontrol Polikliniği'ne başvuran baş boyun kanseri tanısı ile takip edilen 120 hasta üzerinde yürütüldü. Değerlendirmeye alınan hastalara geniş kapsamlı Baş Boyun Kanseri için ICF Çekirdek Dizisi, UW-QOL, EORTC QLQ-C30 versiyon 3.0, EORTC QLQ-H&N35 ölçekleri uygulandı. Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların yaş ortalaması 61,1±11,5 idi. Tümör lokalizasyonuna göre en sık oral kavite (%45,8), larenks (%32,5) ve tükürük bezi (%10) tümörleri, histopatolojik olarak en sık yassı hücreli karsinom (%75) tespit edildi. Hastaların hepsine cerrahi tedavi, %17,5'ine (n=21) kemoterapi, %37,5'ine (n=45)ise radyoterapi uygulanmıştı. Hastaların %31,7'sinde trakeostomi saptandı. Baş Boyun Kanseri için ICF Çekirdek Dizisi vücut işlevleri kategorilerinden en fazla beden imajı algısı (%82) ve duygudurum işlevleri (%77) kategorilerinde, aktivite ve katılım bileşeni kategorilerinden ise eğlence ve boş zaman (%78) kategorisinde bozukluk tespit edildi. Bunlar dışında yaşam kalitesini ileri ölçüde etkileyen çiğneme (%69), yutma (%71), konuşma (%69), stresle baş etme (%74), kişilerarası etkileşimler (%57), toplum hayatı (%61) alanlarında da yüksek oranda bozukluk saptandı. UW-QoL ölçeğinde en çok bozukluk konuşma (52,8±39,1), endişe (57,5±22,2) ve çiğneme (59,6±35,1) alanlarında saptandı. EORTC QLQ-HN35 sonuçlarına göre en çok bozukluk tespit edilen alanlar konuşma problemleri (43,9±38,6) idi. En çok bozukluk tespit edilen ICF kategorileri ile kullanılan diğer ölçeklerden çıkan sonuçlar arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0,001). Sonuç: Çalışmamızda elde edilen bulgular baş boyun kanseri tanısı alan hastalarda hem tümörün hem de uygulanan farklı tedavi yöntemlerinin yaşam kalitesi ve işlevselliği önemli ölçüde etkileyebildiğini ve farklı sistemlerde çeşitli bozukluklara neden olduğunu göstermiştir. Kanser tedavisindeki gelişmeler ve uzayan sağ kalım süreleriyle beraber yaşam kalitesinin kapsamlı değerlendirilmesi hem daha ileri tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi hem de bütüncül bir yaklaşımla kapsamlı klinik, rehabilitasyon ve sosyal destek içeren bakım protokolü geliştirmek açısından önem arz etmektedir. Çalışmamızda kullanılan ICF çekirdek dizisi yaşam kalitesi ölçekleri gibi işlev bozuklukları ve bununla ilişkili sık rastlanan problemler ile ilgili yeterli bilgi vermekte ve sağlık durumunun incelenmesinde biyopsikososyal yaklaşım sağlamaktadır.