Bazı dünya pamuk genotiplerinin iPBS (primer arası bağlanma yeri) retrotranspozon markırları ile genetik farklılığının belirlenmesi

Amaç: Bu araştırma 14 ülkeye ait 30 pamuk çeşidinin iPBS-retrotranspozon markır yöntemi ile genetik farklılıklarının ortaya çıkarılması amacı ile yapılmıştır. Materyal ve Yöntem: Çalışmada Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü genetik stoğundan tedarik edilen 30 adet pamuk çeşidi yer almıştır. DNA izolasyonu, sera koşullarında yetiştirilen bitkilerin taze yapraklarından elde edilmiştir. 30 adet pamuk çeşidi için PZR'da 30 adet iPBS markır yöntemi kullanılarak genetik farklılıklar tespit edilmiştir. Bulgular: NTSYS-pc 2.10e programında elde edilen genetik uzaklık matrisine göre birbirine en yakın genotiplerin AzGR-11468 (Azerbaycan) ile Maydos Yerlisi (Hindistan) arasında olduğu belirlenmiş ve aralarındaki benzerlik değeri 0,0318 olarak bulunmuştur. En uzak genotiplerin ise Hill Cotton 3 (Bangladeş) ile Shazbaz (Pakistan) arasında olduğu belirlenmiş ve aralarındaki benzerlik değeri 0,7572 olarak bulunmuştur. UPGMA metoduna göre oluşturulan dendogram incelendiğinde genotipler arasındaki benzerlik oranının 0,03 ile 0,69 arasında değiştiği gözlemlenmiştir. 30 pamuk çeşidi 2 dala ayrılmıştır. 1. dal kendi içinde 2 alt dala, 1. alt dal da kendi içinde 2 gruba ayrılmıştır. 1. grup 20 genotipten, 2. grupta 6 genotipten oluşmuştur. 2. alt dal 3 genotipten oluşurken, 2. dal ise sadece Hill Cotton 3 çeşidinden oluşmuştur. JMP programında yapılan Temel Bileşenler Analizine göre iki boyutlu düzlem üzerinde elde edilen grafik sonuçları ve eigen değerleride bu sonuçları destekler niteliktedir. İlk 3 eigen değeri popülasyonda var olan toplam varyansın %85'ini açıklamıştır. Sonuç: Çalışmanın sonucunda elde edilen veriler, 30 pamuk genotipi içinde en uzak akraba olan Hill Cotton 3 (Bangladeş) (Gossypium arboreum) ile Shazbaz (Pakistan) (Gossypium hirsutum) çeşidinin ileriki pamuk ıslah çalışmalarında ıslah materyali olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Aynı zamanda iPBS markırların, pamuğun genetik ayrımlarında etkili bir yöntem olduğu da ortaya konulmuştur.