Bazı fiziksel ve kimyasal mutajenlerin Botrytis cinerea (Pers. )'nın biyolojisine ve domatesteki patojenitisine etkilerinin araştırılması

ÖZBotrytis cinerea Pers. (anamorf; Botryotinia fuckeliana (De Bary) Whetzel),tüm dünya yüzeyine yayılmış kapalı ve açık ortamda yetiştirilen süs bitkilerini,sebze ve meyveleri içine alan 235'ten fazla ekonomik öneme sahip bitkilerde büyükkayıplara yol açabilen, hasat öncesi ve sonrasında görülebilen bir bitki patojenidir.Hastalık domates bitkisinde hasat sonuna doğru infeksiyon oluşturarak ürünü hasatedilemez hale getirmektedir. B. cinerea ile savaşımda bir çok fungusit kullanılmış,ancak patojenin bu fungusitlere karşı dayanıklılık oluşturması hastalıkla savaşımızorlaştırmaktadır. Alternatif mücadale yöntemlerinin denendiği patojene karşımutasyona sebep olabileceği düşünülen bir takım fiziksel ve kimyasal mutajenlerinetkisi belirlenmemiştir.Bu çalışmada amacı bazı fiziksel (Ultraviole radyasyon ve Elektro ManyetikAlan) ve kimyasal (Kafein ve Kolhisin) mutajenlerin B. cinerea'nın biyolojisine vepatojenitesine olan etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Kafein, kolhisin, Ultravioleradyason ve Elektro Manyetik Alan mutajenlerinin denendiği çalışmada, kimyasalmutajenlerden kafeinin fungusun spor verimi, çimlenmesi ve çim borusu uzunluğuüzerine etkili olduğu, 1000 ve 3000 ppm dozlarından sonra ise koloni gelişimindeinhibisyon oluşturduğu saptanmıştır. Mutajenin patojenitesine etkisi ise 300 ppm veüzeri dozlarda görülmüştür. Genel olarak doz serisi arttıkça fungusun kolonigelişimi, spor verimi, çim borusu uzunluğu ve patojenitesinde azalma olduğusaptanmıştır. Kolhisin, fungusun spor verimine etkili olmamış, koloni gelişimine,çim borusu uzunluğu ve patojenite üzerine etkili olmuştur. Fungusun hastalandırmayeteneği 100 ppm'den itibaren azalmış ve koloni gelişimi ise sadece 3000 ppm'deazalmıştır.Fiziksel mutajenlerden olan 350-400 nm Ultraviyole (UV) radyasyon, B.cinerea'nın sadece spor çimlenmesini etkilemiş; koloni gelişimi ve patojenitesiüzerinde etkisi görülmemiştir. UV radyasyona maruz bırakılan (1 dk) sporların 24saat sonraki çimlenme verilerinde, sayılan 400 spordan sadece 7 tanesi çimlenmiştir.Yüksek dozlarda ise hiç çimlenme görülmemiştir. Elektromanyetik alanın (EMA) B.cinerea'nın farklı fungal dönemler üzerine etkisi ise istatistiki olarak önemsizbulunmuştur.IAraştırma sonuçlarına göre süs bitkisi, sebze ve meyvelerden oluşan birçokbitkide önemli kalite ve verim kayıplarına yol açan B. cinerea'nın farklı gelişimevrelerine ve fungusun patojenitesine olan etkileri saptanmıştır. Yapılan çalışmanıngelecekte dayanıklılık oluşturan, yüksek virülense sahip bireylerin ortaya çıkmasıgibi karşılaşılabilecek sorunlara ışık tutacağı düşünülmektedir.II