Bazı konserve gıdalarda bisfenol A miktarının ve halk sağlığı riskinin değerlendirilmesi

Bisfenol A, insan sağlığı için risk oluşturan, gıda ile temas eden ambalaj malzemelerinin yapımında da kullanılan kimyasal bileşiklerden biridir. İnsanların Bisfenol A' ya maruz kalmasından, en fazla paketleme materyalinden migrasyon yolu ile Bisfenol A' nın geçtiği gıda maddeleri, özellikle de konserve gıdalar sorumludur. Çalışmamızda Türkiye' de satışa sunulan konserve gıdalarda BPA varlığını ve buna bağlı halk sağlığı riskini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu çalışmada, Türkiye' de farklı illerde süpermarketlerde ve internet üzerinden satışa sunulan 13 farklı firmaya ait 33 adet ton balık konservesi (Grup I), 8 farklı firmaya ait 13 adet diğer balık konservesi (Grup II), 8 farklı firmaya ait 10 adet et-tavuk-hindi konservesi (Grup III) (aynı firma örneklerinde ise farklı kutu tipi ve farklı içerikler olmasına dikkat edilmiştir), olmak üzere toplam 23 farklı firmaya ait 56 örnek, HPLC yöntemiyle Bisfenol A varlığı yönünden analiz edilmiş ve buna bağlı halk sağlığı risk değerlendirmesi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda Grup I' de 0.08 μg/kg-51.94 μg/kg ortalama 12.44±2.34 μg/kg, Grup II' de 0.27 μg/kg - 130.51 μg/kg ortalama 15.50±10.08 μg/kg, Grup III' de 0.54 μg/kg - 69.61 μg/kg ortalama 11.23±6.62 μg/kg olarak tespit edilmiştir. Çalışma grupları arasında BPA değerleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık belirlenmemiştir (P>0.05). Ayrıca çalışma gruplarındaki sade ve yağlı-soslu konservelerin BFA değerleri karşılaştırıldığında, hem grup içi hem de gruplar arası istatistiksel olarak farklılık önemli bulunmamıştır (P>0.05). Farklı konserve ürünlerin tüketim miktarları ve belirlenen ortalama Bisfenol A miktarları değerlendirildiğinde, tahmini günlük maruziyetin erkek ve kadın için sırasıyla, Grup I' de 0.0037-0.0042 μg/kg/gün, Grup II' de 0.0046-0.0052 μg/kg/gün ve Grup III' de 0.0033-0.0038 μg/kg/gün olduğu saptanmıştır. Analiz edilen numunelerde BPA bulunmuştur; ancak belirlenen değerlerin günlük maruziyet miktarı olarak belirlenen limitlerin altında olduğu saptanmıştır. Buna ilaveten farklı kaynaklardan gelebilecek ve toplam diyet ile maruz kalınacak BPA miktarı düşünüldüğünde analiz edilen ürünlerdeki kontaminasyonun halk sağlığı açısından dikkat çekici olduğu görülmektedir.