Bazı pamuk genotiplerinin solgunluk hastalığı (Verticillium dahliae Kleb.)'na karşı reaksiyonları ve lif teknolojik özelliklerinin belirlenmesi

Deneme, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi araştırma alanında pamuk solgunluk hastalığı etmeni ( Verticillium dahliae Kleb.) ile bulaşık olduğu bilinen bir tarlada, 2018 yılının nisan ayında tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Çalışma, 15 pamuk genotipinin (Gloria, Carla, Candia, Babylon, ST-498, MAY 455, MAY 555, BA-119, BA-440, Edessa, ADN-123, DP-499, Berke, ES-4, ES-5) solgunluk hastalığına karşı reaksiyonlarını ve lif teknolojik özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Denemede kullanılan genotiplere ait hastalık değerlendirmeleri iki ayrı dönemde yapılmıştır. İlk değerlendirmede, % 50-60 koza açma döneminde, yaprak belirtilerine göre 0-4 skalası esas alınarak yapılmıştır. İkinci değerlendirme ise hasat sonrasında, gövde kesitlerinin renk değişikliklerine göre 0-3 skalasına göre yapılmıştır. İncelemeler neticesinde, genotiplerin hastalık şiddeti ve hastalık oranları saptanmıştır. Genotiplerin lif randımanı ve 100 tohum ağırlıkları ise çırçırlama işlemi sonrasında, hassas terazide (0.01 g duyarlı ) tartılarak elde edilmiştir. Ayrıca, bu genotiplerin lif teknolojik özelliklerinin (lif inceliği, lif uzunluğu, lif mukavemeti, eğrilebilirlik indeksi, kısa elyaf indeksi, uzama yüzdesi, üniformite, parlaklık, sarılık, çepel oranı, çepel sayısı) analizi ''HVI 1000 Spectrum Cihazı'' kullanılarak yapılmıştır. Çalışma sonucunda en düşük gövde kesiti hastalık şiddeti, 0.88 ile DP-499 genotipinde saptanmıştır. En yüksek hastalık şiddetini ise 2.08 ile Berke genotipi göstermiş olup, bunu sırasıyla 1.91 ile MAY-555 ve 1.88 ile Gloria çeşitleri takip etmiştir. Diğer tüm genotiplerdeki hastalık şiddeti, bu değerler arasında yer almıştır. Pamuk genotipleri arasında lif inceliği, lif uzunluğu, üniformite, lif parlaklığı, sarılık, mukavemet, uzama yüzdesi, eğrilme indeksi ve kısa elyaf indeksi yönünden fark önemli bulunmuştur. Ancak, çepel oranı ve çepel sayısı bakımından fark bulunmamıştır. Hastalık ile lif teknolojik özellikleri arasındaki ilişki incelendiğinde; solgunluk ve kısa elyaf indeksi arasında pozitif yönde önemli (P<0.05) korelasyon bulunmuştur. Aksine, hastalığın, uzama yüzdesi ve eğrilme indeksi ile arasında negatif yönde önemli (P<0.05) ilişki tespit edilmiştir. Aynı şekilde, hastalık ve lif mukavemeti arasında negatif yönde çok önemli farkın olduğu görülmüştür.