Bazı soya fasulyesi (Glycine max Merrill.) çeşitlerinin ot verimi ve kalite özellikleri üzerine farklı biçim zamanlarının etkisi

Bu araştırma, bazı soya fasulyesi çeşitlerinin ot verimi ve kalite özellikleri üzerine farklı biçim zamanlarının etkilerini belirlemek amacıyla Tokat-Kazova şartlarında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin arazisinde 2021 yılında yürütülmüştür. Çalışma Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Ana parsellerde biçim zamanları alt parsellerde ise çeşitler yer almıştır. Çalışmada bitki materyali olarak; Adasoy, Cinsoy Mersoy, Nazlıcan, Türksoy, Umut 2002, Yemsoy ve Yeşilsoy soya çeşitleri kullanılmıştır. Denemede biçim zamanları; R2 (ana sap üzerindeki en üst iki boğumdan birinde çiçek bulunması), R4 (ana sap üzerindeki son dört boğumdan birinde 2 cm uzunlukta bir bakla bulunması) ve R6 (ana sap üzerindeki son dört boğumdan birinde meyve içini dolduran yeşil bir tohuma sahip bir bakla bulunması) olarak alınmıştır. Araştırmada bitki boyu, sap kalınlığı, yan dal sayısı, yaprakçık eni, yaprakçık boyu, yaprak oranı, sap oranı, yeşil ot verimi, kuru madde verimi, ham protein oranı, ham protein verimi, ADF ve NDF oranları tespit edilmiştir. Çalışmada biçim zamanı × çeşit interaksiyonu bakımından, bitki boyları 32.8-129.9 cm, sap kalınlıkları 7.2-12.7 mm, yan dal sayıları 2.4-10.0 adet, yaprakçık enleri 5.8-9.9 cm, yaprakçık boyları 11.3-15.6 cm, yaprak oranları %24.9-56.8, sap oranları %28.6-43.4, yeşil ot verimleri 1087.8-5965.0 kg/da, kuru madde verimlerinin 289.1-2330.4 kg/da, ham protein oranları %11.8-24.2, ham protein verimleri 46.9-349.6 kg/da, ADF oranları %25.1-36.2 ve NDF oranları %31.4-42.8 arasında değişmiştir. Tek yıllık araştırma sonuçlarına göre, Tokat-Kazova koşullarında ana ürün olarak soya fasulyesinde yüksek ot verimi elde edilmek isteniyorsa Adasoy çeşidinin R6 döneminde; kaliteli ot elde edilmek isteniyorsa da Adasoy çeşidinin R4; Umut 2002, Cinsoy, Mersoy, Yeşilsoy çeşitlerinin de R6 döneminde biçilmesinin uygun olacağı belirlenmiştir.