Bazı yerel mısır populasyonlarının kurağa tepkilerinin belirlenmesi

Dünyada ılıman ve tropik bölgelerde yetiştirilen mısır, insan ve hayvan beslenmesinde ve sanayi ham maddesi olarak kullanılmaktadır. Ülkemizde mısır tarımı genellikle sulamaya dayalı olarak yapılmaktadır. Tarım yapılan alanlarda görülen stres faktörlerinden kuraklık stresi, %26'lık payla ilk sırada yer almaktadır. Karadeniz ve Doğu Marmara bölgelerinin, farklı illerinden toplanan 16 yerel sert mısır populasyonu ve 3 hibrit atdişi mısır çeşidi, kuraklığa toleranslarının belirlenmesi amacı ile Diyarbakır tarla koşullarında ve çimlendirme testinde denenmiştir. Çalışmada A sınıfı buharlaşma kazanından belirlenen buharlaşma miktarına göre, buharlaşmanın %50'si (I 50) ve %150'si (I 150) olacak şekilde sulama uygulaması yapılmıştır. İki yıl süre ile yürütülen arazi çalışmasına ek olarak mısır genotiplerinin laboratuar koşullarında PEG 6000 ile oluşturulan farklı kuraklık dozlarında (0 MPa, -0.3 MPa, -0.6 MPa, -0.9 MPa ve -1.2 MPa) meydana gelen kuraklık stresinde çimlenme döneminde bazı morfolojik özellikleri incelenmiştir. Çalışmada elde edilen veriler sonucunda: tepe püskülü çıkış süresinin 34-59 gün arasında, koçan püskülü çıkış süresinin 37.67-61.67 gün, bitki boyunun 154.70-321.49 cm, ilk koçan yüksekliğinin 57.07-180.93 cm, koçan boyunun 9.77-19.48 cm, koçan çapının 16.94-44.61 mm, tane veriminin 14.7-1597.1 kg/da, bin tane ağırlığının 41.92-391.33 g, hektolitre ağırlığının 51.77-85.49 kg, protein oranının %7.40-15.24, yağ oranının %2.84-5.88, nişasta oranının %60.00-72.54, SPAD değerinin 37.13-59.20 ve su kullanım etkinliğinin 0.04-2.73 kg/m3 arasında değişim gösterdiği belirlenmiştir. Kuraklığa dayanıklılık yönünden incelenen genotipler içerisinden 8 tanesinin kuraklığa orta düzeyde hassas oldukları belirlenirken, DZM-28, DZM-45, DZM-199, DZM-47, DZM-14 ve DZM-72 genotiplerinin ise kuraklığa dayanıklılık indeksi bakımından yapılacak olan ıslah çalışmalarında ümitvar genotipler olduğu görülmüştür. Özellikle DZM-25 ve DZM-161 genotipleri ise kuraklık stresi altında olmayan koşullar için yürütülecek ıslah çalışmalarında ümitvar genotipler olarak belirlenmiştir. Çimlenme oranı, kontrol grubunda %66.25-96.25, -0.3 MPa uygulamasında %62.50-95.00, -0.6 MPa uygulamasında %35.00-71.25, -0.9 MPa uygulamasında %5.00-56.25 arasında değişim göstermiştir. DZM-14 genotipi, çimlenme döneminde yüksek çimlenme ve fide gelişimi kabiliyeti ile ön plana çıkmıştır.