
420
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Farklı ekim normlarının aspir bitkisinin (Carthamus tinctorius L.) verim ve bazı kalite özelliklerine etkisi
Bu araştırma 2018 yılında Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri araştırma/deneme arazisinde yürütülmüştür. Deneme 'Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Deseni'ne göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Araştırmada farklı ekim normlarının (3.0, 4.5, 6.0 ve 7.5 kg/da) aspir bitkisinin verim ve bazı kalite özelliklerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada metaryal olarak dört aspir çeşidi (Dinçer, Balcı, Linas ve Olas) kullanılmıştır. Bu amaçla denemede çıkış gün sayısı, bitki boyu, dal sayısı, tabla sayısı, tabladaki tohum sayısı, tabla çapı, çiçeklenme gün sayısı, olgunlaşma gün sayısı, tane verimi, 1000 tane ağırlığı, kabuk oranı, yağ oranı, protein oranı ve yağ verimi gibi karakterler incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, ekim normu arttıkça tane veriminin düştüğü gözlemlenmiş ve en yüksek tane verimi dekara 4,5 kg ekim normu uygulamasıyla Linas çeşidinden elde edilmiştir (99,06 kg/da). Yağ oranı bakımından ise ekim normu uygulamaları arasında istatistiksel olarak fark bulunmamıştır. Anahtar kelimeler: Aspir, ekim normu, tane verimi, yağ oranı
Çerezlik ayçiçeği (Helianthus annuus L.) çeşit ve popülasyonlaırnın verim ile kalite unsurları açısından değerlendirilmesi
Bu araştırma Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanmış çerezlik ayçiçeğine ait köy popülasyonlarının ticari ve tescile aday çeşitler ile birlikte bazı verim ve kalite unsurlarının belirlenmesi, üstün olan köylü popülasyonlarının daha sonraki ıslah kademeleri için seçilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma ile ilgili araştırma denemeleri, Tekirdağ koşullarında 2015 ve 2016 yıllarında Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma ve Deneme Alanı'nda yürütülmüştür. Denemeler Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Araştırma materyali olarak; 22 popülasyon (Balıkkesir 1, Balıkkesir 2, Kayseri, Hoşköy, Haliçköy 1, Haliçköy 2, Haliçköy 3, Mardin, Sivas, Aksaray 1, Aksaray 2, Gaziantep, Konya, Karaman, Nevşehir, M. Kula 1, M. Kula 2, Nevada, Ala, Arjantin, Kalifornia, Amerikan), iki tescilli çeşit (09 TRÇ 004 ve Palancı-1),bir üretim izinli çeşit (TTAE ÇRZ 13-10) ve dört tescile aday çeşit (TTAE-ÇRZ 13-4, TTAE ÇRZ-13-6, TTAE ÇRZ 13-7 ve TTAE ÇRZ 13-9) olmak üzere 29 farklı genotip kullanılmıştır. Çalışmada; %50 çiçeklenme gün sayısı, çiçeklenme sonu gün sayısı, bitki boyu, sap çapı, tabla çapı, 1000 tane ağırlığı, kabuk oranı, tane boyu, tane eni, dekara tane verimi, yağ oranı ve protein oranı incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre incelenen verim unsurlarından %50 çiçeklenme gün sayısı, çiçeklenme sonu gün sayısı ve tane eni üzerinde yıl, genotip ve yıl x genotip interaksiyonu önemli etki yapmıştır. Bin tane ağırlığı, kabuk oranı ve dekara verim üzerinde genotip ve yıl x genotip interaksiyonunun etkisi önemli olurken tane boyu ve yağ oranı üzerinde yıl ve genotip faktörleri istatistiki açıdan önemli etkide bulunmuştur. Bitki boyu ve protein oranı üzerinde sadece genotip faktörü önemli değişikliğe neden olmuştur. Sap çapı ve tabla çapı üzerinde hiçbir faktör istatistiki öneme sahip olmamıştır. İlk yıl; genotiplerin %50 çiçeklenme gün sayısı 61,67-82,67 gün, çiçeklenme sonu gün sayısı 66,33-94,00 gün, bitki boyu 117,47-218,87 cm, kabuk oranı %38,73-54,73, tane boyu 1,19-2,35 cm, tane eni 0,49-0,92 cm, 1000 tane ağırlığı 64,16-147,50 gram, yağ oranı %25,60-40,93, protein oranı %11,40-19,00 arasında değişirken dekara tane verimi 181,40-782,32 kg arasında değişmiştir. İkinci yıl ise %50 çiçeklenme gün sayısı 65,00-82,33 gün, çiçeklenme sonu gün sayısı 71,33-96,33 gün, bitki boyu 112,80-203,73 cm, kabuk oranı %26,3-56,2, tane boyu 1,27-2,26 cm, tane eni 0,53-0,88 cm, 1000 tane ağırlığı 64,17-114,17 gram, yağ oranı %22,87-40,87, protein oranı %13,30-19,71 ve dekara tane verim değeri 276,19-606,12 kg arasında değişmiştir. Araştırma sonucuna göre Haliçköy 3, Haliçköy-1, Gaziantep, Manisa Kula-1 ve Karaman isimli köylü popülasyonları tane verimi unsurları açısından üstün genotipler olarak daha sonraki ıslah kademeleri için seçilmişlerdir. Anahtar kelimeler: Çerezlik ayçiçeği, popülasyon, tane verimi, protein oranı,yağ oranı
Edirne ekolojik koşullarında ekmeklik buğdayda (Triticum aestivum L.) farklı üst gübre uygulamalarının verim ve kalite üzerine etkisi
Bu araştırma, farklı üst gübre uygulamalarının Trakya Bölgesi'nde yaygın olarak yetiştirilen dört ekmeklik buğdayın çeşidinin (Selimiye, Esperia, Gelibolu ve Rumeli) Edirne ekolojik koşullarında tane verimi ve kalite özellikleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme, 2016-2017 ve 2017-2018 buğday yetiştirme dönemlerinde, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak üretici tarlasında kurulmuştur. Denemede, çeşitler ana parsellere, beş farklı üst gübre uygulaması alt parsellere yerleştirilmiştir. Çalışmada, tüm parsellere ekim ile birlikte 4 kg/da saf azot (N) ve 4 kg/da saf fosfor olacak şekilde 20.20.0 taban gübresi uygulanmıştır. Daha sonra beş farklı azotlu üst gübre uygulaması (1. uygulama: kardeşlenme başlangıcında üre formunda 8 kg/da saf N, sapa kalkma başlangıcında kalsiyum amonyum nitrat (CAN) formunda 4 kg/da saf N; 2. uygulama: kardeşlenme başlangıcında üre formunda 8 kg/da saf N, sapa kalkma başlangıcında üre formunda 4 kg/da saf N; 3. uygulama: kardeşlenme başlangıcında üre formunda 4 kg/da saf N, kardeşlenme sonunda üre formunda 4 kg/da saf N ve sapa kalkma başlangıcında CAN formunda 4 kg/da saf N; 4. uygulama: kardeşlenme başlangıcında üre formunda 8 kg/da saf N, sapa kalkma başlangıcında CAN formunda 2 kg/da saf N ve sapa kalkma sonunda CAN formunda 2 kg/da saf N; 5. uygulama: kardeşlenme başlangıcı üre formunda 4 kg/da saf N, kardeşlenme sonunda üre formunda 4 kg/da saf N, sapa kalkma başlangıcında CAN formunda 2 kg/da saf N ve sapa kalkma sonunda CAN formunda 2 kg/da saf N) yapılmıştır. Böylece, tüm parsellere toplamda 16 kg saf N uygulanmıştır. Araştırmada, Edirne ekolojik koşulları için tane verimi yönünden Gelibolu çeşidi, kalite yönünden Rumeli ve Esperia çeşitleri, hem tane verimi hem de kalite yönünden ise Esperia çeşidinin öne çıkmıştır. Sonuç olarak, hem tane verimi hem de kalite için ekonomik olması da dikkate alınarak, Nisan ve Mayıs ayı yağışlarının yeterli olduğu yıllarda 2. uygulama, Nisan ve Mayıs ayı yağışlarının yetersiz olduğu yıllarda ise 3. uygulama önerilebilir. Anahtar kelimeler: Ekmeklik buğday, azotlu üst gübreleme, tane verimi, kalite özellikleri. 2019, 133 sayfa
Floresan In Situ Hibridizasyon Yöntemi ile Dactylis taksonlarının ribozomal DNA bölgelerinin karşılaştırılması
Çok yıllık buğdaygil yem bitkilerini oluşturan türlerin birçoğuna ait poliploidi ve genom yapıları ile ilgili temel bilgiler eksik veya mevcut değildir. Bu türler üzerinde yapılacak olan ıslah çalışmalarında doğru stratejilerin belirlenebilmesi ve uygulanabilmesi için bu temel bilgilerin bilinmesi şarttır. Dactylis L. gibi farklı poliploidi seviyelerine sahip çok sayıda ekotip içeren allogamik cinslerde, diğer bir sorunda kromozomların morfolojik olarak benzer ve küçük olmaları sebebiyle, tanımlanmalarının ve eşleştirmelerinin zor olmasıdır. Bu yüzden Dactylis üzerinde bu güne kadar klasik sitogenetik yöntemler ile yapılmış olan karyotip analizleri, Dactylis taksonlarına ait genomların analizi ve aralarındaki ilişkilerin saptanmasında beklenen faydayı tam anlamıyla sağlamamıştır. Floresan in situ hibridizasyon (FISH) tekniği, sitogenetiğin gelişmiş tekniklerinden birisi olup, kromozomlar üzerindeki spesifik DNA dizilerinin fiziksel lokasyonlarını belirlemek için oldukça kullanışlı ve yeni bir yöntemdir. Bu tez çalışmasının amacı, prob olarak yaygın şekilde kullanılan 5S ve 25S rDNA dizilerini ilk defa Dactylis için kullanarak, Dactylis genom ve organizasyonu hakkında yeni bilgiler sağlamaktır. FISH tekniği kullanılarak taksonların sahip oldukları rDNA bölgelerinin sayı ve mitotik kromozomlar üzerindeki dağılımları belirlenmeye çalışılmış, bu bulgular ile Dactylis genomlarının analizi ve ilişkilerinin incelenmesinde yararlı olabilecek hassasiyette karyotiplerin elde-edilebilmesi, kromozomların teşhisi ve homologları ile eşleştirilebilmeleri amaçlanmıştır. Çalışmada, IPK (Gaterslaben, Almanya), IBER (Aberystwyth, İngiltere), Western Regional Plant Introduction Station (Pulmann, Washington, ABD) gibi araştırma enstitülerinin gen bankalarından temin edilmiş olan, 2 yıl boyunca sitolojik incelemeler için uygun kalite ve miktarda kök ucu elde edilmiş olan 9 diploid ve 31 tetrapoliploid aksesyon kullanılmıştır. FISH sonuçlarına göre diploid Dactylis aksesyonlarının toplamda, 8 ve 10 adet rDNA sinyaline sahip oldukları belirlenmiştir. Diploid aksesyonların 25S rDNA sinyallerinin sayısı 4 ve 6, 5S rDNA sinyallerinin sayısı ise 2 ve 4 olarak belirlenmiştir. Tetrapoliploid Dactylis aksesyonlarında, toplam rDNA sinyal sayısı, 12 ve 18 arasında değişmiştir.Tetrapoliploid aksesyonlarda 25S rDNA sinyal sayısı 8 ve 14, 5S rDNA sinyal sayısı ise 4 ve 6 arasında belirlenmiştir. Ek olarak çalışmada iki adet triploid taksonun ise sırasıyla toplamda, 9 ve 11adet rDNA sinyaline sahip oldukları saptanmıştır. 5S ve 25S rDNA sinyal özelliklerine göre Dactylis cinsinde intraspesifitenin yüksek olduğu, poliploidizasyon olayının gerçekleştiği, otopoliploidizasyon ve segmental otopoliploidzasyon olgularından bahs edilebileceği anlaşılmaktadır. Anahtar kelimeler: Dactylis, FISH, rDNA, Genom analizi, Karyotip, Poliploidi
Farklı sıvı gübrelerin ekmeklik buğdayda verim ve kalite üzerine etkileri
Bu araştırma, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Uygulama ve Deneme Tarlaları'nda 2017-2018 buğday yetiştirme döneminde Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çalışmada, kardeşlenme (Zadoks 22. dönem) ve sapa kalkma (Zadoks 32. dönem) devresi olmak üzere iki kez uygulanan beş farklı sıvı gübrenin (Megafol, Sinergon 2000, Isabion, Amino 16 ve KNO3) ve beş ekmeklik buğday çeşidinin (NKÜ Lider, NKÜ Ergene Nota, Rumeli, Aslı) tane verimi, verim unsurları ve tane kalitesine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma sonucunda; sıvı gübreler arasında istatistiki anlamda fark bulunmamasına karşın, genel olarak sıvı gübre uygulamalarının tane verimi, bin tane ağırlığı ve hektolitre ağırlığını kontrole göre önemli oranda artırdığı dikkati çekmektedir. Denemede çeşit ortalamaları olarak en yüksek tane verimi 647,8 kg/da ile KNO3 uygulanan parsellerden elde edilmiştir. Sıvı gübre uygulanan parsellerden kontrole göre 71,3-54,2 kg/da daha fazla verim alınmıştır. Denemede en yüksek bin tane ağırlıkları 37,1 g ile Sinergon, Amino 16 ve KNO3 sıvı gübrelerinden, en yüksek hektolitre ağırlığı ise 76,7 kg ile Megafol ve Amino 16 sıvı gübre uygulanan parsellerden elde edilmiştir. Sıvı gübre uygulamalarının bitki boyu, başak uzunluğu, başakta tane sayısı gibi verim unsurları ile gluten indeksi, sedimentasyon değeri ve protein oranı gibi tane kalite özellikleri üzerine etkileri istatistiki anlamda önemli bulunmamıştır.
Farklı Macar fiği (Vicia pannonica Crantz.) genotiplerininTrakya koşullarında değerlendirilmesi
Bu araştırma 1 Macar fiği çeşidi (Sarıefe) ile Orta Anadolu ve Geçit bölgelerinden toplanan 6 yerel ekotip (Altınova, Samsun-1, Samsun-2, Havza-Samsun, Çorum, Tokat-Zile)' in verim ve verim unsurlarını belirlemek amacıyla 2015-2016 ve 2016-2017 yetiştirme döneminde Tekirdağ ve Kırklareli illerinde yürütülmüştür. Araştırmada bitki boyu, yan dal sayısı, bitkide meyve sayısı, tane verimi, 1000 tane ağırlığı, yeşil ot verimi, kuru ot verimi belirlenmiştir. Kimyasal analiz olarak önemli bazı makro (N,P,K,Ca,Mg) ve mikro (Fe, Cu, Zn, Mn) element analizleri ile asit deterjan lignin % (ADL), nötral deterjan lif % (NDF), ham kül oranı % (HK) , ham protein oranı % (P), lif oranı % (L), kuru madde oranı % (KMO), hazmolabilir kuru madde % (DMD) ve hazmolabilir organik madde %(OMD) içerikleri araştırılmıştır. Araştırma sonucunda; Araştırmamızda kullanılan genotiplerden Samsun-1, Samsun-2, Havza-Samsun, Çorum, Tokat-Zile, Altınova ve Sarıefe çeşidinin iki yıllık verilerdeki ortalamalarına sırasıyla bitki boyu için; 72.44, 77,41, 76.36, 75.65, 74.59, 74.61, 73.40 cm, yan dal sayısı için; 4.33, 4.64, 4.77, 4.41, 4.43, 4.31, 4.17 adet/bitki, bitkide meyve sayısı için; 31.49, 24.82, 26.81, 30.51, 31.00, 29.46, 28.39 adet/bitki, yeşil ot verimi için; 2039.16, 1531.66, 1863.83, 1748.33, 1914,66, 1706,75, 2035.58 kg/da, kuru ot verimi için; 477.31, 335.26, 371.07, 371.06, 421.80, 355,31, 448.97 kg/da, tane verimi için; 164.57, 188.07, 162.10, 147.93, 191.40, 163,42, 189,65 kg/da ve bin tane ağırlığı için; 35.58, 36.56, 39.03, 34.43, 35,91, 36.57, 38.84 g olarak bulunmuştur. Yeşil ot verimi, kuru ot verimi, 1000 tane ağırlığı ve tane verimi bakımından sırası ile Samsun-1, Samsun-1, Havza-Samsun, Tokat-Zile ekotiplerinin Sarıefe çeşidine yakın değerlere sahip olmuştur.
Ekmeklik buğdayda (Triticum aestivum L.) line tester melezlerinde kahverengi pasa dayanıklılığın morfolojik karakterizasyonu
Araştırma, 2016-2017 yetiştirme döneminde Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Deneme Alanı'nda tesadüf blokları deneme desenine göre yürütülmüştür. 2016 yılında ekimi yapılan Pehlivan, Sana, Tina, Tekirdağ, Gelibolu, Nina, Flamura-85, Saban, Kate A-1 buğday genotiplerine Lr 9, Lr 14, Lr 19, Lr 22, Lr 24, Lr 34 kahverengi pas dayanıklılık genlerini içeren izogenik hatlardan baba olarak kullanılarak melezleme yapılmıştır. Araştırmada ekmeklik buğday genotipleri, Lr genleri içeren izogenik hatlar ve bunların melezlenmesi sonucu elde edilen F2 populasyonları deneme alanına her genotip için 2 sıra olmak üzere 5 metrelik sıralara 3 tekrarlamalı olarak ekilmiştir. Ekim sırasında denemenin başına, sonuna ve her 10 sırada bir olmak üzere kahverengi pasa hassas olan Morocco genotipi ekilmiştir. Deneme alanındaki bitkilerde hastalık değerlendirmeleri 2 dönemde (erken - geç) Modifiye edilmiş Cobb skalası (Peterson et al. 1948) baz alınarak yapılmıştır. Tarla koşullarında yapılan hastalık okumalarına göre ekmeklik buğday çeşitleri ve Lr 9 ve Lr 24 izogenik hatları arasındaki tüm melez kombinasyonlarının kahverengi pasa dayanıklılık özelliği gösterdiği belirlenmiştir. Buna karşın bu üç ekmeklik buğday çeşidi ile Lr 14, Lr 19, Lr 22 ve Lr 34 dayanıklılık genlerini taşıyan izogenik hatlar arasında yapılan melez dölleri ise kahverengi pasa karşı hassas özellik göstermiştir. Flamura-85, Pehlivan, Saban ekmeklik buğday genotipleri ve 6 farklı kahverengi pasa dayanıklılık geni taşıyan izogenik hatlar arasındaki melez popülasyonlarda yapılan SSR analiz sonuçlarına göre Lr 9 ve Lr 19 genini tüm bireylerin taşıdığı belirlenmiştir. Lr 22 geninin ise F2 bitkilerinde farklı oranlarda aktarıldığı belirlenmiştir. Lr 24 geni ise Flamura çeşidi ile yapılan melezlerin tümünde, Saban melezlerinde ise % 33 oranında aktarılmıştır. Lr 34 geni melez populasyonlarda ise melezlenen buğday genotipine göre farklı oranlarda bulunmuştur. Elde edilen veriler Trakya Bölgesi için özellikle Lr 9 ve Lr 24 dayanıklılık geninin önemli seleksiyon kriteri olduğunu göstermektedir. Ekmeklik buğday çeşitleri ile Lr 22 geni bulunan izogenik hat arasındaki melez kombinasyonlarda Lr 22 geninin bulunmaması bu gen yönünden daha ayrıntılı çalışmalar yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Yapılan melez popülasyonlarda Lr 14, Lr 19 ve Lr 34 kahverengi pasa dayanıklılık genleri bulunmasına rağmen yüksek oranda hastalık oluşması Trakya Bölgesi' nde hastalık ırkları yönünden önem taşımadığını göstermektedir.
Bazı helianthus (Helianthus spp.) türlerinin morfolojik ve fenolojik karakterisazyonu ile türler arası melez kombinasyonları oluşturulması ve tohum bağlama durumlarının tespit edilmesi
Bu çalışma 2014-2015 yıllarında Tekirdağ koşullarında MAY Tohumculuk Trakya Araştırma ve Geliştirme İstasyonunun arazi koşulları ile sera şartlarında, bazı yabani Helianthus türlerinin morfolojik, fenolojik ve teknolojik özelliklerinin belirlenmesi ve kültür ayçiçeği ile melezleme olanaklarının araştırılarak yeni ıslah materyalleri elde edebilmek amacı ile yapılmıştır. Araştırmada gözlemlenen fenolojik özellikler yabani türlerin yaşam döngüleri, yetiştirme sezonu ve çiçeklenme zamanıdır. UPOV gözlem kriterleri referans alınarak belirlenen morfolojik gözlem karakterler; hipokotil, yaprak, sap tüylülüğü, dil çiçekleri, brakte yapraklar, bitki boyu, bitkide dallanma durumu, bitki tablası ve tohumda toplam 40 tane gözlem alınmış türler arasında bazı karakterler açısından önemli farklılıklar görülmüştür. Araştırma başlangıç materyallerinin bazılarından ve çalışmalarda yapılan melezlerden yeteri kadar tohum temin edilemediğinden, bazı incelemeler yapılamamıştır. F1 elde etmek için 2 kültür ana hattı ile 2'si tek yıllık ( H. argophyllus / H. debilis subsp. cucumerifolius ), 3 tanesi çok yıllık ( H. maxmiliani / H. nuttallii subsp. rydbergii ve H. tuberosus), 5 yabani Helianthus türü arasında toplam 10 farklı kombinasyonda melezlemeler yapılmıştır. Gerçekleştirilen melezleme çalışmalarının sonucunda 1 yabani tür hariç (H. tuberosus) diğerlerinden tohum elde edilmiştir. En yüksek tohum miktarı H. argophyllus melez kombinasyonlarından sağlanmıştır.
Sentetik hekzaploid buğday hatları ve ekmeklik buğday genotiplerinin morfolojik ve moleküler karakterizasyonu
Çalışmada, 58 sentetik buğday hattı ve 6 ekmeklik buğday çeşidi materyal olarak kullanılmıştır (Çizelge 3.1). Sentetik ekmeklik buğday hatları CIMMYT den sağlanmıştır. Denemede standart olarak Selimiye, Flamura 85, Pehlivan, Aldane, Bereket ve Gelibolu ekmeklik buğday çeşitleri kullanılmıştır. Denemelerde ekmeklik buğday genotipleri 8x8 kısmen dengeli latis deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Denemelerde her genotip 2 metrelik sıralara 4 sıra olarak metrekareye 500 tohum olacak şekilde elle ekilmiştir. Çalışmada, tane verimi, bitki boyu, başak uzunluğu, kışa dayanım, stoma sayısı, boyu ve eni, bitki örtüsü, sıcaklığı, yaprak klorofil içeriği, yatma oranı ve açısı, sarı pas, mumsuluk, külleme, septorya, kök çürüklüğü, protein oranı, gluten, gluten indeksi, sedimentasyon, gecikmeli sedimentasyon, embriyo kararması, süne emgi oranı incelenmiştir. Ayrıca incelenen genotiplerde gliadin band desenleri belirlenerek genotipik farklılıkları ortaya konmuştur. Elde edilen verilere göre buğday genotiplerinde tane verimi ilk yıl 256,00-642,00 kg/da, ikinci yıl ise 200,00-900,00 kg/da arasında değişmiştir. İlk yıl en yüksek dekara tane verimi 642,00 kg/da ile ZFSN 4, HRSN 7-12 ve HRSN 7-6 da elde edilmiştir. En düşük verim ise 256,00 kg ile ZFSN 30 ve 266,00 kg ile ZFSN 16 da bulunmuştur. İkinci yıl en yüksek tane verimi 900,00 kg ile HRSN 1-14 ve 833,33 kg ile HRSN 1-11 de elde edilirken, en düşük verim ise 200,00 kg/da ile HRSN 2-14 ve 233,00 kg /da ile HRSN 14-2 de elde edilmiştir. İlk yıl ZFSN 4, HRSN 7-12, HRSN 7-6, ZFSN 33, HRSN 11-11, HRSN 12-14, HRSN 12-9, HRSN 10-9, ZFSN 21, HRSN 2-16, HRSN 4-10, ZFSN 5, ZFSN 31, HRSN 1-14, ZFSN 28, 500,00 kg/da üzerinde dekara tane verimi ile bölge için ümitvar genotiplerdir. İkinci yıl ise, HRSN 1-14, HRSN 1-11, ZFSN 7, HRSN 11-14, HRSN 13-2'nin verimleri 700,00 kg/da'ın üzerinde olup Flamura 85 sentetik çeşidini geçmişlerdir. ZFSN 24, Pehlivan çeşidi, HRSN 12-11, HRSN 11-11, HRSN 14-18, HRSN 15-13 hatları Aldane çeşidinden daha yüksek verim vermişlerdir. Her iki yılda da dekara tane verim yönünden bazı sentetik buğday genotipleri bölge ortalamasına göre oldukça düşük değerler verirken bazı genotipler standart çeşitlerle aynı hatta daha yüksek tane verimi vermişlerdir. Trakya bölgesi'nde önemli sorunlardan olan kök çürüklüğü yönünden en düşük değerler ZFSN 3, ZFSN 8, HRSN 6-2, ZFSN 26, HRSN 13-17 ve ZFSN 6 sentetik buğday genotiplerinde belirlenmiştir. Buğday genotipleri abiyotik stres faktörleri, biyotik stres faktörleri, kalite karakterleri ve kök çürüklüğü yönünden incelendiğinde, abiyotik stres faktörleri, HRSN 13-2, HRSN 12-11, HRSN 15-13, HRSN 12-9, ZFSN 16, ZFSN 7 ve HRSN 11-14; biyotik stres faktörleri HRSN 13-9, HRSN 13-17, ZFSN 7, HRSN 6-2, ZFSN 32, HRSN 9-7, HRSN 1-14, HRSN 10-9, HRSN 1-6, HRSN 11-11 ve ZFSN 24, HRSN 4-10, ZFSN 22, HRSN 14-18 ve ZFSN 16; kalite özellikleri ZFSN 2, HRSN 14-10, ZFSN 30, HRSN 6-8, HRSN 14-18, HRSN 14-2 ve HRSN 15-6 ve kök boğazı çürüklüğü yönünden ZFSN 3, ZFSN 8, HRSN 6-2, ZFSN 26, HRSN 13-17 ve ZFSN 6 en üstün genotipler olarak belirlenmiştir. İncelenen kriterler birlikte değerlendirildiğinde, HRSN 14-18, ZFSN 16, ZFSN 7 ve ZFSN 6-2 sentetik buğday genotipleri en ümitvar genotipler olarak bulunmuşlardır.
Farklı fenolojik dönemlerde hasat edilen soya fasulyesinin (Glycine max L.) ot verimi ve bazı bitkisel özelliklerinin belirlenmesi
Araştırmanın amacı, bazı soya fasulyesi (Glycine max L.) çeşitlerinin farklı fenolojik dönemlerde hasadının ot verimi ve bazı morfolojik özelliklere etkisinin belirlenmesidir. Materyal olarak 5 soya fasulyesi çeşidi (Yeşilsoy, Traksoy, Yemsoy, Adasoy ve Mersoy) kullanılmıştır. Ot hasatlarının yapıldığı 4 fenolojik dönem; 1- Çiçeklenme başlangıcı (R1), 2- Tam çiçeklenme (R2), 3- Bakla oluşumunun başlaması (R3), 4- Hızlı bakla oluşumu (R4) olarak belirlenmiştir. Denemeler, Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre üç tekrarlamalı olarak Edirne İli Lalapaşa İlçesi Demirköy köyünde 2019 ve 2020 yılı yaz gelişme döneminde yürütülmüştür. Araştırmada bitki boyu, dal sayısı, sap kalınlığı, yeşil ot verimi ve kuru ot verimi tespit edilmiştir. Araştırmanın yürütüldüğü her iki yılda da, soya fasulyesi çeşitlerinin bitki boyları, dal sayıları bakımından çeşit, hasat dönemi ve çeşit x hasat dönemi interaksiyonu istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Sap kalınlığı, yeşil ot verimi ve kuru ot verimi bakımından ise 1. yılda sadece hasat dönemleri arasında önemli farklar belirlenmiştir. İkinci yılda ise çeşit, hasat dönemi ve çeşit x hasat dönemi interaksiyonu istatistiki olarak önemli farklara sahip olmuştur. Soya çeşitlerinin bitki boyları 1. yılda 65,58 – 74,50 cm, 2. yılda ise 37,67 – 48,08 cm arasında değişmiştir. Dal sayısı 1. yılda 6,83 – 10,50 adet, 2. yılda ise 5,67 – 6,92 adet arasında belirlenmiştir. Sap kalınlıkları 1. yılda 5,83 – 7,17 mm, 2. yılda ise 5,17 – 6,33 mm arasında saptanmıştır. Yeşil ot verimi 1. yılda 1.103,33 – 1.450,00 kg/da, 2. yılda ise 480,92 – 603,83 kg/da olmuştur. Kuru ot verimi 1. yılda 326,42 – 397,00 kg/da, 2. yılda ise 143,42 – 180,17 kg/da arasında tespit edilmiştir. Sonuç olarak; Edirne ili Lalapaşa İlçesi koşullarında sulama yapılmadan soya fasulyesinin ot üretimi için yetiştiriciliğinde, Yemsoy, Traksoy ve Mersoy çeşitleri tercih edilebilir ve ot hasadının bakla oluşumunun başladığı (R3) döneminde yapılmasından yüksek ot verimi elde edilebilir.
TEKİRDAĞ İLİNDE DOĞAL BİR MERANIN VEJETASYON YAPISININ BAZI ÖZELLİKLERİ
Doğal mera vejetasyonlarında bitki örtüsü ve toprak yapısı ile coğrafik faktörler oldukça değişkenlik göstermektedir. Araştırmada 2019-2020 yılları arasında Tekirdağ İli Süleymanpaşa İlçesi Karaevli Köyü doğal mera alanını temsil edecek şekilde parseller oluşturarak verim ve botanik kompozisyon, bitki ile kaplı alan, yem kalitesi analizleri ile botanik kompozisyonu oluşturan türlerin ömür uzunlukları, familyaları gibi bazı floristik özelliklerinin tespiti bu araştırmanın amacını oluşturmuştur. Elde edilen veriler ile bölge meraları hakkında daha fazla bilgi ortaya koymak ve ileride yapılacak mera yönetim ve ıslahı çalışmalarına kaynak oluşturmak hedeflenmiştir. Araştırma sonucunda; mera alanında iki yılın ortalamasına en yüksek yeşil ot verimi 9. parselden 1600,00 kg/da olarak, en düşük yeşil ot verimi ise 1. parselden 180,00 kg/da olarak belirlenmiştir. Kuru ot ortalamalarına göre en yüksek verim 7. parselden 234,30 kg/da olarak elde edilirken, en düşük kuru ot verimi 1. parselden 41,60 kg/da olarak bulunmuştur. 2019-2020 yılları ortalaması olarak en yüksek buğdaygil oranı 17. parselden (%59,85) elde edilirken, en düşük buğdaygil oranı 14. parselden (%5,00) saptanmıştır. Baklagil familyası ortalaması en yüksek 6. parselde %78,83 elde edilmiş, en düşük ise 1. parselden %17,81 olarak tespit edilmiştir. Diğer familyaların botanik kompozisyonda bulunma oranı en yüksek 9. parselde %61,17, en düşük ise 10. parsel %1,25 olarak belirlenmiştir. Araştırma alanından 2019-2020 yılında ortalama ham protein oranı en yüksek 7. parselden %24,27, en düşük ham protein oranı 1. parselden % 6,65 olarak elde edilmiştir.
Farklı bezelye (Pisum sativum L.) genotiplerinin yem verimleri ve bazı kalite özellikleri
Araştırma, iki farklı lokasyona (Edirne ve Tekirdağ) ait ekolojik koşullarda kışlık ekilen bezelye genotiplerinin yem verimleri ile bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmalar, Edirne İli Kemerler Köyü ve Tekirdağ İli Malkara ilçesindeki çiftçi arazilerinde susuz koşullarda, 2020-2021 yetiştirme sezonunda kışlık olarak yürütülmüştür. Sıra arası 25 cm ve 5 m uzunlukta 6 sıradan oluşan parsellere metrekarede 100 bitki olacak şekilde ekim yapılmıştır. Ekimle birlikte dekara 5 kg saf azot ve fosfor gelecek şekilde gübreleme yapılmıştır. Bezelye genotiplerinin doğal konumdaki bitki boyu, bitki boyu, dal sayısı, sap çapı, yeşil ot verimi, kuru ot verimi, tohum verimi, bitkide meyve sayısı, meyve boyu, meyve eni, meyvede tohum sayısının yanı sıra bazı kalite özellikleri (ham protein oranı, ham protein verimi, ADF, NDF, Ca, Mg, P ve K) saptanmıştır. En yüksek doğal bitki boyu Edirne lokasyonunda Töre çeşidinde (107,75cm) ölçülürken, en uzun bitki boyu ise Taşkent çeşidinde (188,43 cm) Edirne lokasyonunda ölçülmüştür. Dal sayısı en fazla 3,95 adet ile Edirne lokasyonunda P15 genotipinde bulunurken, sap çapı en fazla (3,85 mm) Malkara lokasyonunda Töre, Edirne lokasyonunda da Ateş çeşidinde ölçülmüştür. En yüksek yeşil ot verimi Edirne lokasyonunda P10 genotipinde (6519,00 kg/da), en düşük kuru ot verimleri ise P15 (987,25 kg/da), P11 (1028,50 kg/da) ve P10 (1121,75 kg/da) genotiplerinde tespit edilmiştir. En yüksek tohum verimi 585,95 kg/da ile P10 ve 528,40 kg/da ile P11 genotiplerinde belirlenmiştir.
Yem bezelyesi (Pisum arvense L.)-kanola (Brassica napus L.) karışımlarının yem verimleri ve bazı kalite özellikleri
Araştırma 2019-2021 yılları arasında 2 yıl süreyle Malkara-Tekirdağ Yörük mahallesi çiftçi arazisinde susuz koşullarda, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Araştırma alanında her yıl ekimden 6 ay önce dekara 2 ton yanmış hayvan gübresi ile gübreleme yapılmıştır. Araştırmada, farklı oranlarda yem bezelyesi-kanola karışımlarının (%100 yem bezelyesi, %100 kanola, %50 yem bezelyesi+%50 kanola, %75 yem bezelyesi+%25 kanola, %25 yem bezelyesi+%75 kanola) yeşil ot verimi (kg/da), kuru ot verimi (kg/da), ham protein (%), ham selüloz (%), ADF (%), NDF (%), Ca (%), Mg (%), K (%) ve P oranları (%) belirlenmiştir. En yüksek, yeşil ot verimi yalın yem bezelyesinde (8005,00 kg/da), kuru ot verimi %25 kanola+%75 yem bezelyesi karışımda (1824,66 kg/da), ham protein oranı yalın yem bezelyesinde (%19,93), ham selüloz oranı (%29,45), ADF (%35,50) ve NDF oranı (%46,60), Ca oranı (%2,03), Mg oranı (%0,66) yalın kanolada K oranı yalın yem bezelyesinde ve %75 yem bezelyesi+%25 kanola karışımında (%1,70) belirlenmiştir.
Bazı yabani korunga (Onobrychis sp.) populasyonlarının Tekirdağ ekolojik koşullarında tarımsal ve sitolojik özellikleri üzerine araştırmalar
Bu araştırmada, 49 yabani korunga populasyonunun bazı morfolojik, tarımsal ve sitolojik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tarla denemeleri Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanında yürütülmüştür. Araştırmada bitki boyu, sap kalınlığı, yaprak sapı kalınlığı, yaprak boyu, yaprakta yaprakçık sayısı, yaprakta yaprakçık boyu, yaprakta yaprakçık eni, ana sapta çiçek salkımı sayısı, çiçek salkımı boyu, bitki yeşil ot verimi, bitki kuru ot verimi, kuru madde oranı, ham protein oranı, ADF oranı, NDF oranı ve çekirdek DNA içerikleri tespit edilmiştir. Korunga populasyonlarının bitki boyu, sap kalınlığı, yaprak sapı kalınlığı, yaprak boyu, yaprakta yaprakçık sayısı, yaprakta yaprakçık boyu, yaprakta yaprakçık eni, ana sapta çiçek salkımı sayısı, çiçek salkımı boyu, bitki yeşil ot verimi, bitki kuru ot verimi, kuru madde oranı, ham protein oranı, ADF oranı NDF oranıve çekirdek DNA içerikleri bakımından populasyonlar arasında istatistiki olarak önemli farklar meydana gelmiştir. Sonuç olarak, araştırmada kullanılan korunga populasyonları arasında morfolojik, tarımsal ve sitolojik özellikler bakımından geniş bir varyasyon mevcuttur. Yapılacak ıslah çalışmalarında genetik materyal olarak kullanılabilirler.
Bazı şeker mısır genotiplerinin morfolojik, genetik ve teknolojik olarak tanımlanması
Çalışmada 59 adet şeker mısır hattı kullanılmıştır. Bu hatlar UPOV (The International Union for the Protection of New Varieties of Plants) un belirlediği karakterler ile morfolojik, 16 SSR [basit dizi tekrarları] primeri kullanılarak moleküler ve protein, nişasta, yağ ve toplam şeker analizleri ile de teknolojik olarak incelenmiştir. Morfolojik ve moleküler değerlendirmelerin sonuçları ile kümeleme analizleri yapılmış ve iki ana grup saptanmıştır. Bu iki ana grubu, su (normal şeker mısır) tip ve sh (süper tatlı şeker mısır) tip şeker mısır hatlarının oluşturduğu görülmüştür. Gözlenen morfolojik karakterlerde gerçekleştirilen temel bileşenler analizi (TBA) ile 23 UPOV karakteriyle sahip olunan varyasyonun ifade edilebileceği ortaya konulmuştur. Moleküler analiz ile SSRs lokusları için allel sayısı 2 ile 12 arasında değişmiş ve ortalama allel sayısı 5.56 olarak bulunmuştur. Moleküler ve morfolojik benzerlik matris değerlerine göre birbirlerine en uzak 8 hat biyometrik genetik değerlendirmeler gerçekleştirmek üzere yarım dilallel melezlemeye tabi tutulmuşlardır. Melezlerin ve ebeveynlerin bulunduğu deneme, 2020 yılında Sakarya koşullarında kısmen dengeli basit latis deneme desenine göre 2 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Ebeveynler ve melezlerin biyometrik genetik değerlendirmelerinde genetik varyans bileşenleri arasında oranlar gözden geçirildiğinde, yalnızca koçanda sıra sayısı karakterinde kısmi dominantlık öteki karaterlerdeyse üstün dominantlığın etkisinin varlığı anlaşılmaktadır. Genel kombinasyon kabiliyeti (GKK) üzerinde durulan bütün karakterlerde önemli bulunmuştur. Özel kombinasyon yeteneği (ÖKK) koçanda sıra sayısı karakteri hariç diğer tüm özelliklerde önemli bulunmuştur. Ortalama heterosis değerleri bütün karakterlerde pozitifken, ortalama heterobeltiosis değerlerinde ise tepe püskülü çiçeklenme gün sayısı ve tane kabuk kalınlığı hariç bütün karakterlerde pozitif değerler kaydedilmiştir. Bu çalışmada; tepe püskülü çiçeklenme gün sayısı, bitki boyu, ilk koçan yüksekliği, koçan uzunluğu, koçan çapı, koçanda sıra sayısı, sırada tane sayısı, bin tane ağırlığı, tane kabuk kalınlığı, taze koçan verimi ve kuru tane verimi karakterleri ile teknolojik değerlendirme olarak da % yağ, % nişasta, % protein ve % toplam şeker değerleri incelenmiştir. Sonuç olarak, şeker mısır ıslahında su ve sh tiplerinin ayrımında morfolojik, moleküler ve teknolojik değerler üzerinden ayrımlarının yapılabileceği ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Kendilenmiş Şeker Mısır Hattı, Yarım Diallel, Morfoloji, SSR Markör, Kombinasyon Yeteneği, Toplam Şeker
Trakya'da kullanılan ve kullanılabilecek olan silajlık mısır (Zea mays L.) genotiplerinin bazı tarımsal ve kalite özelliklerinin incelenmesi
Bu araştırma, 2021-2022 yılları arasında 2 yıl süreyle Kırklareli ekolojik koşullarında P2088, Hat1, Hat2, Hat3 genotiplerinin morfolojik, tarımsal, silaj verimi ve kalitesini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma 3 tekrarlamalı olarak kurulmuş ve her parselde 70 cm sıra arası ve 17,5 cm sıra üzeri açıklıkla 20 m uzunluğundaki 8 sıraya ekim yapılmıştır. Çalışma boyunca toplamda 31 kg saf N, 4 kg saf P ve 4 kg saf K kullanılmış ve uygun zamanlarda sulama yapılmıştır. Mısır genotiplerinde bitki boyu 261,5 cm ile 286,5 cm arasında, bitki ağırlığı 728,9 g ile 1045,9 g arasında , yaprak sayısı 12,7 ile 13,4 adet arasında, yaprak ağırlığı 143,9 g ile 199,3 g arasında, yaprak genişliği 8,58 cm ile 10,37 cm arasında, yaprak uzunluğu 89,75 cm ile 96,38 cm arasında, sap kalınlığı 8,24 mm ile 8,57 mm arasında, sap ağırlığı 263,7 g ile 388,2 g arasında , ilk koçan yüksekliği 87,6 cm ile 100,48 cm arasında, koçan sayısı 1 ile 1,5 adet arasında, koçan ağırlığı 313,7 g ile 467,2 g arasında ve yeşil ot verimi 5947,8 kg/da ile 8534,5 kg/da arasında değişiklik göstermiştir. Kurutulan örneklerde ise sap ağırlığı 79,1 g ile 98,9 g arasında, bitki ağırlığı 270,6 g ile 325,6 g arasında, koçan ağırlığı 136,7 g ile 168,3 g arasında, yaprak ağırlığı 47,5 g ile 61 g arasında ve kuru ot verimi 2208,5 kg/da ile 2656,9 kg/da arasında değişmiştir. Çalışma kapsamında kuru madde oranı %22,45 ile %26,19 arasında, ham kül oranı %8,05 ile %9,60 arasında, ham protein oranı %5,16 ile %6,26 arasında, ADF %26,92 ile %28,15 arasında ve NDF %43,04 ile %46,07 arasında değişmiştir. Hat1, Hat2 ve Hat3 genotiplerinin ümitvar olmadığı, P2085 çeşidinin ise Trakya yöresi Kırklareli ili şartlarında yetiştirilebilecek en uygun silaj mısır çeşidi olduğu gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Yeşil Ot Verimi, Kuru Madde Verimi, Ham Protein Oranı, ADF, NDF, Kalite Özellikleri
Yeni yerli ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin farklı ekim sıklığı ve azot dozlarına tepkilerinin karşılaştırılması
Bu çalışma, TNKÜ Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü tarafından geliştirilen 4 yeni ekmeklik buğday çeşidinin (NKÜ Lider, NKÜ Ergene, NKÜ Asiya ve NKÜ Zirve) farklı azot dozu uygulaması ve ekim sıklıklarında Tekirdağ ekolojik koşullarında tane verimi ve kalite özellikleri üzerindeki değişimlerini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Tarla denemesi, her çeşit için 4 farklı ekim sıklığı (300, 400, 500, 600 tohum/m2) alt parsellere ve 4 farklı azot dozu (12, 16, 20 ve 24 kg/da) alt-alt parselleri oluşturacak şekilde tesadüf bloklarında bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak 2020-2021 yetiştirme döneminde yürütülmüştür. Araştırmada tane verimi ve bazı verim komponentleri ile tane kalite özellikleri incelenmiştir. Varyans analizi sonucunda çeşitler, farklı bitki sıklığı ve azot dozu uygulamalarının denemede incelenen verim ve kalite öğelerinin birçoğu üzerinde etkisinin önemli olduğu saptanmıştır. Araştırmada kullanılan ekmeklik buğday çeşitleri için düzenli olmamak kaydıyla tohumluk miktarının yükseltilmesi, bitki boyu hariç diğer tane verimi ve verim komponentlerinde düşüşlere rağmen tane veriminin belli bir noktaya kadar artırılmasında başarılı olduğu görülmüştür. Ancak aynı durumda kalite özelliklerinde azalmalar meydana geldiği belirlenmiştir. Ayrıca yükselen azot dozunun da yine düzenli olmamak kaydıyla genelde artışlara neden olduğu anlaşılmıştır. Verim ve kalite özellikleri üzerine olan bu etkilerin her bir çeşit için farklılık gösterdiği de ifade edilebilir. Yüksek tane verimi için 400 tohum/m2 ekim sıklığı ile 20 kg/da azot dozu kombinasyonun ve tane kalitesi için ise en uygun ekim sıklığının 400 tohum/m2 ve 24 kg/da azot dozu kombinasyonun en uygun olabileceği sonucunda varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ekmeklik Buğday, Azotlu Gübreleme, Ekim Sıklığı, Tane Verimi, Verim Öğeleri, Protein Oranı
Bazı iki ve altı sıralı arpa (Hordeum vulgare L.) çeşitlerinin çimlenme ve erken fide gelişme dönemlerinde tuzluluk stresine tepkilerinin incelenmesi
Bu çalışma, NaCl kullanarak oluşturulan 5 farklı tuz stresinin (0, 4, 8, 12 ve 16 dS m-1) 2 (Tarm-92, Bülbül-89, Sladoran, Orak22, Orione, Seymen) ve 6 sıralı (Çetin-2000, Erginel-90, Kıral-97, Hazar, Ramata, Scarpia) arpa çeşitlerinin çimlenme ve erken fide gelişimine etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme, petri kaplarında, tesadüf parsellerinde bölünmüş parseller deneme desenine göre çeşitler ana parselleri tuz çözeltileri alt parselleri oluşturacak şekilde 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. 16 dS m-1'lik tuz stresinde hiçbir çeşitte çimlenme olmamıştır. Çalışmada, tuz stresi altındaki arpa çeşitlerinin çimlenme oranı (%), ortalama çimlenme süresi (gün), tohum gücü indeksi, tuz tolerans indeksi, kök sayısı (adet), kök uzunluğu (cm), sürgün uzunluğu (cm), kök yaş ağırlığı (mg), kök kuru ağırlığı (mg), sürgün yaş ağırlığı (mg), sürgün kuru ağırlığı (mg) ve yaprak su içeriği (%) incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre tuz stresinin artması ortalama çimlenme süresi dışındaki tüm incelenen özelliklerde önemli şekilde azalmaya neden olmuştur. Ortalama çimlenme süresi ise tuz stresi arttıkça önemli bir şekilde uzamıştır. Sonuç olarak, incelenen tüm özellikler bakımından 2 sıralı arpa çeşitlerinin 6 sıralı arpa çeşitlerine göre tuz stresine daha toleranslı olduğu görülmüştür. Çalışmada incelenen çeşitler arasında tuz stresine toleransı en yüksek çeşit Tarm-92, en düşük çeşit ise Ramata olarak belirlenmiştir.
Trakya bölgesi'nde verim ve kalite özellikleri bakımından ümitvar ileri ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) hatlarının belirlenmesi
Bu çalışma, 2020-2021 buğday yetiştirme döneminde Trakya Bölgesi koşullarında bazı ileri ekmeklik buğday hatlarının tane verimi, verim unsurları ve kalite özellikleri bakımından incelenmesi amacıyla Tekirdağ-Hayrabolu ve Edirne lokasyonlarında yürütülmüştür. Denemelerde 10 ileri ekmeklik buğday hattı (NZFE 197, NZFE 199, NZFE 200, NZFE 201, NZFE 202, NZFE 204, NZFE 209, NZFE 213, NZFE 215 ve NZFE 218) ve 5 standart ekmeklik buğday çeşidi (Gelibolu, Selimiye, Rumeli, NKÜ Lider ve Esperia) materyal olarak kullanılmıştır. Denemeler, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Çalışmada, tane verimi, bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, hasat indeksi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, protein oranı, yaş gluten miktarı, gluten indeksi, Zeleny sedimantasyon değeri ve gecikmeli sedimantasyon değeri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre incelenen tüm özellikler bakımından ekmeklik buğday genotipleri arasındaki farklar istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Sonuç olarak, tane verimi ve verim unsurları bakımından NZFE 200 ve NZFE 201 ileri hatları, kalite özellikleri bakımından NZFE 204 ve NZFE 213 ileri hatları hem tane verimi hem de kalite özellikleri birlikte değerlendirildiğinde ise NZFE 204 ileri hattının Trakya Bölgesi için ümitvar çeşit adayı olduğu söylenebilir.
Yağlık hibrit ayçiçeği çeşitleri ile çeşit adaylarının trakya bölgesinin farklı lokasyonlarında verim ve verim unsurları açısından değerlendirilmesi
Bu çalışmaya ait araştırma, Trakya bölgesinin iki farklı lokasyonunda yağlık hibrit ayçiçeği çeşitleri ve çeşit adaylarının verim ve verim unsurları açısından değerlendirilmesi amacıyla 2023 üretim yılında yürütülmüştür. Araştırmada, bölge üreticilerinin en çok tercih ettiği yağlık ayçiçeği hibrit çeşitler arasında bulunan LG 50.521 CLP, LG 50.550 CLP, P64LP130, P64LP146, SY CHELSEA ve SY ROSETA olmak üzere 6 ticari çeşit ve Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü tarafından geliştirilen 8 hibrit çeşit adayı olmak üzere toplam 14 genotip materyal olarak kullanılmıştır. Denemeler 2023 yılında Tekirdağ ili Saray İlçesi Osmanlı mahallesi ile Kırklareli Merkez İlçeye bağlı Kocahıdır köyü olmak üzere iki farklı lokasyonda, Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre 4 tekrarlamalı kurulmuştur. Araştırma sonucunda hem lokasyonlar hem de genotipler arasında çiçeklenme gün sayısı, fizyolojik olum, bitki boyu, tabla çapı, bin tane ağırlığı, hektolitre, tane verimi, yağ oranı ve dekara yağ verimi kriterlerinde istatistiksel açıdan önemli farklar belirlenmiştir. Dekara yağ verimleri Osmanlı lokasyonunda 79.17-87.83 kg arasında ve Kocahıdır lokasyonunda 60.35-81.13 kg, değişmiştir. Her iki lokasyonda da en yüksek yağ verimleri P64LP146, P64LP130 ve LG 50.550 CLP ticari çeşitlerinden alınmıştır. Çalışmada hibrit çeşit adaylarından H2922, H814 ve H2715 bölge üretiminde yer alabilecek ümitvar genotipler olarak belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Yağlık hibrit ayçiçeği, genotip, lokasyon, tane verimi, yağ oranı
Ekmeklik buğday (Triticumaestivum L.) mutant ileri hatların çimlenme ve erken fide gelişme dönemlerinde tuzluluk stresine tepkilerinin incelenmesi
Bu çalışma, 5 farklı NaCltuz konsantrasyonun (0, 4, 8, 12 ve 16 dS m-1) ekmeklik buğday mutant ileri hatları ve anaçlarının çimlenme ve erken fide gelişim özellikleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla tesadüf parsellerinde bölünmüş parseller deneme desenine göre çeşitler ana parselleri tuz konsantrasyonları alt parselleri oluşturacak şekilde 3 tekrarlamalı olarak laboratuvar ortamında yürütülmüştür. Elde edilen veriler üzerinde yapılan varyans analizi sonuçlarına göre genotip ve tuz konsantrasyonu ile genotip x tuz konsantrasyonu interaksiyonu ortalamaları arasındaki farklılıklar incelenen tüm özellikler için istatistiki anlamda önemli bulunmuştur. Tuz stresinin artması ortalama çimlenme süresinin önemli bir şekilde uzamasına neden olmasına karşılık, incelenen diğer tüm özelliklerde önemli şekilde azalmalara yol açmıştır. Araştırmada, 16 dS m-1 tuz çözeltisinde buğday genotiplerinde çimlenme olmuş fakat fide gelişimi görülmemiştir. Araştırmada incelenen çimlenme oranı, çimlenme süresi, tohum gücü indeksi, tuz tolerans indeksi, kök sayısı, kök uzunluğu, sürgün uzunluğu, kök yaş ağırlığı, kök kuru ağırlığı, sürgün yaş ağırlığı, sürgün kuru ağırlığı ve yaprak su içeriğine ait ortalamalar sırasıyla %10,0-100,0, 2,07-6,66 gün, %3,09-365,65, %16,6-299,3, 1,00-6,33 adet, 0,89-22,46 cm, 0,91-19,14 cm, 10,00-96,66 mg, 1,0-10,73 mg, 10,0-131,6 mg, 1,0-13,4 mg ve %53,52-95,00 arasında değişim göstermiştir. Araştırmada sonucunda Sagittario 200/49, Flamura 85 100/60, Flamura 85 300/15, NKÜ Lider 200/7ve NKÜ Lider 200/11 incelenen çimlenme ve erken fide dönemi tuzluluk tolerans özellikleri için en yüksek performansa sahip mutant ileri hatları oldukları saptanmıştır. Böylece bu hatların tuzluluğun sorun olduğu buğday üretim alanları için çeşit adayı olarak verim denemelerine alınmasının ve tuzluluk ıslahı çalışmalarında gen kaynağı olarak kullanılmalarının uygun olabileceği kanısına varılmıştır.
Doğal epidemi koşullarında kökboğazı çürüklük hastalığınakarşı fungisit uygulamalarının ekmeklik buğday (Triticum aestivumL.) çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerine etkilerininincelenmesi
Bu çalışma, doğal epidemi koşullarında kök boğazı hastalılarına karşı 3 farklı fungisit ile oluşturulan 7 kombinasyonlu uygulama programı uygulaması ve 4 ekmeklik buğday çeşidi (Hamza, Axum, Flamura 85 ve Maden) ile tane verimi ve kalitesindeki değişimlerin belirlenmesi amacıyla 2022-2023 yetiştirme yılında tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre (çeşit ana parsel ve fungisit alt parsel) 3 tekrarlamalı olarak Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri uygulama ve deneme alanında yürütülmüştür. Varyans analiz tüm özellikler için çeşitler arasında önemli istatistiki farklılıkların bulunduğunu, fungisit uygulamalarının ise hektolitre ağırlığı, glüten indeksi ve Zeleny sedimentasyon değeri dışındaki diğer özellikler üzerine etkilerinin önemli olduğunu ve başakta tane ağırlığı, hasat indeksi, gluten indeksi ve Zeleny sedimentasyon değeri dışında diğer tüm özellikler için çeşitlere göre fungisit uygulamalarının farklı etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Kök ve kök boğazı hastalıklarına karşı kardeşlenme ve sapa kalkma dönemleri olmak üzere, Ecolia-KS ve Magan-KS şeklindeki fungisit uygulamalarının çeşit hassasiyetlerine göre önemli derecede hastalık oran ve şiddetinin azaltılmasına, verim ve kalite unsurlarında artışlara neden olduğu belirlenmiştir.
Farklı gübre uygulamalarının ayçiçeği (Helianthus annuus L.)'nin verim ve kalite özelliklerine etkisi
Bu araştırma; 2023 yılında Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi Kılavuzlu köyündeki çiftçi arazisinde yürütülmüştür. Deneme, "Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller" deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Araştırmada, 3 farklı gübre çeşidi 4 farklı dozda uygulanarak ayçiçeğinin verim ve kalite özelliklerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada materyal olarak Pioneer firmasına ait P64LP130 yağlık ayçiçeği çeşidi, gübre olarak ise; Amonyum Sülfat ve Diamonyum Fosfat gübre çeşitlerinin 0, 10, 20 ve 40 kg da-1 dozları ile Amonyum Tiyosülfat gübresinden 0, 2, 4 ve 8 lt/da kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, 20 kg Diamonyum Fosfat (NH4)2HPO4 %18 N-%46 P, uygulama etkisi önemli bulunmuştur. Denemede, tohum verimlerinin 172.25-267.00 kg da-1 arasında değiştiği belirlenmiştir. En yüksek tohum ve yağ verimi 267.00 kg da-1 ve 123.65 kg da-1 ile 20 kg da-1 dozunda DAP'a (NH4)2HPO4 %18 N- %46 P aittir.
Trakya koşullarında dikim sıklığının aynısefa (Calendula officinalis L.) bitkisinde çiçek verimi, verim kriterleri ve bazı sekonder metabolitler üzerine etkileri
Aynısefa (Calendula officinalis L.) içerdiği biyoaktif bileşenler sayesinde birçok farmakolojik üründe kullanılan tıbbi ve aromatik bir bitkidir. Bu çalışma; Trakya koşullarında farklı dikim sıklığının aynısefa bitkisinde çiçek verimi, verim kriterleri ve bazı sekonder metabolitler üzerine etkilerini belirlemek amacıyla, 2023 yılında, Tekirdağ ilinde yürütülmüştür. Deneme Tesadüf Bloklarında Bölünen Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre 3 tekrarlı kurulmuştur. Çiçek hasatları haftalık periyotlarda on dört hasat döneminde tamamlanmıştır. Araştırma sonucunda, en yüksek çiçek sayısı (4,64-9,22 adet/bitki), taze çiçek ağırlığı (2,37-5,61 g/bitki) ve kuru çiçek ağırlığı (0,50-1,17 g/bitki) 50x30 cm dikim sıklığında ve 12. hasat zamanında, en düşük değerler ise 30x10 cm dikim sıklığında 1. hasat zamanında, dekara taze (37,43-79,00 kg/da) ve kuru çiçek (7,87-16,73 kg/da) verimleri ise 30x10 cm dikim sıklığında, 12. ve 14. hasat zamanlarında elde edilmiştir. Kuru çiçekte en yüksek uçucu yağ oranı (%0,056 – 0,106) ve verimi (5,93-15,65 ml/da) 40x10 cm dikim sıklığında 12. ve 14. hasat zamanlarında elde edilmiştir. Toplam fenolik bileşen miktarı (21,21 – 22,59 mg/g) en yüksek 30x10 dikim sıklığında elde edilmiş,toplam flavonoid madde (4,26 – 9,17 mg/g), antioksidan aktivite (6,03 – 18,12 mg/ml) ve toplam karotenoid (1,38 – 7,78 ppm) miktarı arasında farklılıklar istatistiki anlamda önemli çıkmış ancak dikim sıklıkları arasında kararlı bir artış ya da azalış görülmemiştir. Bitki uçucu yağında en çok bulunan üç temel bileşenin sırasıyla; alpha-cadinol (%35,2 – 48,83), torreyol (%17,67 – 20,66) ve delta-cadinene (%11,04 – 13,13) olduğu tespit edilmiştir. Bir yıllık sonuçlara göre Trakya ekolojik koşullarında aynısefada yüksek taze ve kuru çiçek verimi bakımından 30x10 cm dikim sıklığı önerilebilir.
Diyarbakır sulu koşullarında II. ürün olarak yetiştirilen sorgum x sudanotu melezi (Sorghum bicolor x Sorghum sudanense Stapf) ve sudanotu [Sorghum sudanense (Piper) Stapf] çeşitlerinde hasat zamanının verim ve verim unsurlarına etkisi
Bu araştırma, Diyarbakır ili sulu koşullarında ikinci ürün olarak yetiştirilen bazı sorgum x sudanotu melezi ile sudanotu çeşitlerinin uygun hasat zamanlarını belirlemek amacıyla 2015 yılı vejetasyon döneminde yürütülmüştür. Araştırmada, Sugar Graze-II ve Nutri-Honey sorgum x sudanotu melez çeşitleri ile Gözde-80 sudanotu çeşidinde, üç farklı hasat zamanı (tam çiçeklenme, süt olum, hamur olum)'nın verim ve verim unsurlarına etkileri incelenmiştir. Deneme, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Çeşitler ana parsellere, hasat zamanları ise alt parsellere yerleştirilmiştir. Araştırmada bitki boyu, ana sap çapı, bitkide kardeş sayısı, bitkide yaprak sayısı, bitkide yaprak oranı, bitkide sap oranı, yeşil ot verimi, kuru ot verimi, ham protein oranı, ham protein verimi, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) oranı ve nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) oranı özellikleri ele alınmıştır. Araştırma sonucunda; bitki boyu, kuru ot verimi, ham protein oranı, ham protein verimi, ADF ve NDF oranı bakımından çeşitler arasında istatistiksel anlamda p≤0.05 ve/veya p≤0.01 düzeyinde farklılıklar tespit edilmiştir. Ana sap çapı, bitkide kardeş sayısı ve bitkide yaprak sayısı hariç, incelenen diğer tüm özellikler üzerine hasat zamanının etkisi istatistiksel açıdan p≤0.01 düzeyinde önemli olmuştur. Buna göre, hasat zamanının ilerlemesine bağlı olarak; bitki boyu, ana sap çapı, bitkide kardeş sayısı, bitkide sap oranı, yeşil ot verimi, kuru ot verimi ve ham protein veriminin arttığı; bununla birlikte yem kalitesinin önemli göstergelerinden olan bitkide yaprak sayısı, bitkide yaprak oranı, ham protein oranı, ADF ve NDF oranlarının azaldığı belirlenmiştir. Araştırmada, ele alınan birçok özellikler yönünden Gözde-80 sudanotu çeşidi öne çıkmış olup; çeşitlerin ortalaması olarak en yüksek yeşil ot verimi (7066.4 kg/da), kuru ot verimi (1931.3 kg/da) ve ham protein verimi (244.17 kg/da) hamur olum döneminde hasat edilen bitkilerden elde edilmiştir.
Determination of efficiency and some yield products of various vaccines (Vicia narbonensis l.) varieties and lines added in the siirt ecological conditions
This research was carried out in 2016 in order to determine the yield and yield components of some large vetch varieties grown as the main crop in accordance with the Siirt ecological conditions, in three replications according to the design of random blocks in the application field of Siirt University, Faculty of Agriculture, Field Crops Department. In the study, 5 seeds (Balkan, Tarman-2002, Halilbey, Karakaya, Özgen) and five vetch lines (IFVN564-SEL 2379, IFVN565-SEL 2380, IFVN575-SEL 2389, IFVN567-SEL 2382, IFVN116-SEL 2461) were used. Plant height of 52.3 to 82.3 cm kind used in the study, forage yield 820.3 to 1347.3 kg/da, dry matter yield 260.3 to 377.2 kg/da, crude protein yield of 50.2 to 76.0 kg/da, crude protein ratio of 17.6 % to 20.9 %, ADF (Acid detergent fiber) ratio of 27.7 % to 32.9 %, NDF (neutral detergent fiber) ratio of 37.4 % to 44.2 %. It has been determined that Balkan is the most suitable variety in terms of protein yield and herbaceous qualities, and IFVN575-SEL 2389 line is the most appropriate in terms of protein ratio. . Key words: Narbon vetch (Vicia narbonensis L.), varieties, lines, yield components
Siirt ili sulanabilir koşullarında bazı yaygın fiğ (Vicia sativa L.) genotiplerinin verim ve verim unsurlarının belirlenmesi
Bu araştırma, Siirt koşullarında bazı yaygın fiğ (Vicia sativa L.) genotiplerinin ot ve tohum verimi ile bazı tarımsal karakterlerini belirlemek amacıyla 2015-2016 vejetasyon döneminde yürütülmüştür. Araştırmada; İFVS 715 ve D-135 yaygın fiğ hattı ile Kubilay-82, Dicle, Alınoğlu-2001, Kralkızı, Görkem, Özveren, Doruk ve Alper yaygın fiğ çeşidi bitkisel materyal olarak kullanılmıştır. Araştırmada deneme, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Çalışmada; doğal bitki boyu, ana sap uzunluğu, ana sap sayısı, yeşil ot verimi, kuru ot verimi, ham protein oranı, ham protein verimi, ADF ve NDF oranı, bitkide bakla sayısı, baklada tohum sayısı, tohum verimi ve bin tane ağırlığı gibi tarımsal özellikler incelenmiştir. Araştırma sonucunda; ana sap sayısı, ADF oranı ve baklada tohum sayısı hariç, incelenen diğer tüm parametreler bakımından genotipler arasında istatistiki anlamda önemli farklılıklar belirlenmiştir. Araştırma sonucuna göre genotiplerin; doğal bitki boyu 64.9-82.1 cm, ana sap uzunluğu 89.7-113.7 cm, ana sap sayısı 4.8-5.6 adet/bitki, yeşil ot verimi 1974.4-3902.2 kg/da, kuru ot verimi 406.0-835.1 kg/da, ham protein oranı % 10.7-17.8, ham protein verimi 50.70-149.35 kg/da, ADF oranı % 32.85-37.80, NDF oranı % 39.79-46.86, bitkide bakla sayısı 19.1-35.7 adet/bitki, baklada tohum sayısı 3.5-4.9 adet, tohum verimi 101.9-239.0 kg/da ve bin tane ağırlığı 57.80-77.93 g arasında değişim gösterdiği saptanmıştır. Bu sonuçlara göre, Siirt ili iklim ve toprak koşullarında; ot üretimi amacıyla "İFVS 715", tohum üretimi amacıyla ise "D-135" yaygın fiğ genotiplerinin yetiştirilmesi önerilmiştir.
Mardin ekolojik koşullarında II. ürün olarak yetiştirilen bazı tane mısır (Zea mays L.) çeşitlerinin verim ve bazı verim unsurlarının belirlenmesi
Bu araştırma, Mardin ekolojik koşullarında ikinci ürün olarak yetiştirilen bazı tanelik mısır (Zea mays L.) çeşitlerinin verim ve bazı verim unsurlarını belirlemek amacıyla 2016 yılında, Mardin'in Kızıltepe ilçesine bağlı Atlıca Köyünde şahıs arazisinde ikinci ürün yetiştirme döneminde tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada tohumluk materyali olarak; AS71, Capuzi, Motril, PR32T83, DKC6120, DKC6101, AGM1506, Market, Apex ve Sincero tanelik mısır çeşitleri kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan çeşitlerin bitki boyları 194.8-233.6 cm, tepe püskülü çıkış süresi 65.0-70.6 gün, koçan boyu 17.46-21.40 cm, koçandaki tane sayısı 468.60-651.96 adet, tek koçan verimi 185.66-327.66 g, koçandaki sıra sayısı 13.86-16.13 adet, sap kalınlığı 2.86-3.14 cm, koçan yüksekliği 80.33-112.53 cm, bitki başına koçan sayısı 0.94-0.98 adet, bin tane ağırlığı 287.33-564.33 g, hektolitre ağırlığı 64.40-81.23 g, ham yağ oranı % 2.99-4.40, ham protein oranı % 8.59-9.34,nişasta oranı % 62.97, tane verimi 771.67-1098.33 kg/da, koçan kalınlığı 2.93-4.63 cm arasında değişmiştir. Araştırmada kullanılan çeşitlerden tane kalitesi açısından en uygun çeşitlerin PR32T83, AGM1506, DKC6120, MARKET ve DKC6101 olduğu belirlenmiştir.
The effect of biofertilizers on cotton development, yield and technological properties
The aim of this study was to determine the effect of biofertilizer application on cotton yield, cotton growth and fiber technological properties. This study was carried out at faculty of agriculture, department of field crops, Siirt University, Turkey during 2017 cotton growing season. The experiment was conducted in randomized complete block design with four replications. Stoneville 468 cotton cultivar was used as plant material. In this experiment Coton Plus and Mega Flu have been used as biofertilizers to increase cotton yield and technological properties as opposed to the utilization of chemical fertilizer. Further, Cotton Plus is mixed microbial fertilizer which contains Bacillus subtilis, Paenibacillus azotofixans while Mega Flu contains three different genera of bacteria Bacillus megaterium, Pantoea agglomerans and Pseudomonas fluorences. The results of study indicated that there were significant differences between biofertilizers applications in terms of seed cotton yield, lint yield, ginning percentage, the number of monopodial branches, but there were non-significant differences observed in terms of lint quality characteristics except elongation. In addition, there were significant differences for cotton seed yield and lint yield. It can be concluded that the bio fertilizer can be used for increasing yield in cotton.
Siirt ekolojik koşullarında farklı ekim zamanlarının bazı nohut çeşitlerinde verim, verim öğeleri ve nodülasyon üzerine etkisi
Siirt ekolojik koşullarında farklı nohut çeşitlerinde (Yaşa-05, Hisar, Zuhal ve Sezenbey) en uygun ekim zamanının (3 Mart, 8 Nisan ve 27 Nisan) belirlenmesi amacıyla kurulmuş olan bu araştırma, Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme alanında yürütülmüştür. Araştırma, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Çalışmada ana parselleri ekim zamanları, alt parselleri ise nohut çeşitleri oluşturmuştur. Çalışmada fenolojik olarak; çıkış süresi 13.8-17.8 gün, çiçeklenme süresi 50.6-76.7 gün, bakla bağlama süresi 52.3-84.0 gün ve olgunlaşma süresi 84.4-115.4 gün olarak gerçekleşmiştir. Verim ve verim öğeleri olarak; bitki boyu 40.6-58.4 cm, ilk bakla yüksekliği 28.2-37.3 cm, bitkide ana dal sayısı 1.3-1.8 adet, bitkide bakla sayısı 10.3-23.3 adet, bitkide tane sayısı 9.4-23.3 adet, kök yaş ağırlığı 2.359-7.655 g/bitki, kök kuru ağırlığı 0.463-1.394 g/bitki, gövde yaş ağırlığı 25.093-37.758 g/bitki, gövde kuru ağırlığı 4.881-7.956 g/bitki, bitkide nodül sayısı 9.7-26.6 adet, 100-tane ağırlığı 36.0-44.0 g, tane verimi 53.4-183.3 kg/da, biyolojik verimi 169.0-477.6 kg/da, hasat indeksi %29.6-41.6 ve protein oranı %23.5-25.3 olarak belirlenmiştir. En yüksek tane verimi 214.3 kg/da ile 1. ekim zamanında (3 Mart) Sezenbey çeşidinden elde edilmiştir.
Farklı ekim zamanlarında uygulanan vermikompostun mercimek (Lens culinaris Medik.)'te verim ve verim ögeleri üzerine etkisi
Türkiye' de üretilen kırmızı mercimeğin % 98' i Güneydoğu Anadolu bölgesinde yetiştirilmektedir. Mercimek bölge tarımı için önde gelen ürünlerden birisi olmasından dolayı, yüksek ürün kalitesi ve tane verimi için uygun ekim zamanının belirlenmesi ve bitkinin ihtiyaç duyduğu besin maddelerinin karşılanması gerekmektedir. Bu çalışma, farklı ekim zamanlarına bağlı olarak uygulanan vermikompostun verim ve verim ögeleri üzerine etkilerinin araştırılması amacı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada 5 ekim zamanı (15 Ekim, 1 Kasım, 15 Kasım, 1 Aralık, 15 Aralık) ve 5 vermikompost dozu (Kontrol, 250, 500, 750 ve 1000 kg/da) faktör olarak kullanılmıştır. Çalışma tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Deneme sonucunda; fenolojik özelliklerden çıkış süresi 11.00-25.33 gün, çiçeklenme süresi 130.67 – 181.67 gün, bakla bağlama süresi 149.67 – 210.00 gün ve olgunlaşma süresi 162.33 – 226.00 gün arasında değişkenlik göstermiştir. Metrekarede bitki sayısı 165.33 – 265.33 adet, bitki boyu 35.81 – 57.13 cm, ilk bakla yüksekliği 17.80 – 27.90 cm, birincil dal sayısı 1.87 – 3.40 adet, ikincil dal sayısı 2.70 – 4.88 adet, bitkide bakla sayısı 20.77 – 54.53 adet, bitkide tane sayısı 25.97 – 82.47 adet, baklada tane sayısı 1.13 – 1.51 adet, biyolojik verim 395.71 – 916.11 kg/da, tane verimi 92.23 – 252.65 kg/da, 1000 tane ağırlığı 32.49 – 38.00 g ve hasat indeksi % 11.07 – 32.67 aralığında değişkenlik göstermiştir. Çalışma sonucuna göre, Siirt ve benzer ekolojik koşullarda kışlık mercimek yetiştiriciliğinde en uygun ekim tarihi 1 Aralık olarak tespit edilmiştir. Erken yapılan ekimlerde yabancı ot sorunu ve yatma problemleri gözlemlenmiştir. Buna ek olarak, erken ekimler hastalık ve zararlı riskini artırmaktadır. 1 Aralık tarihinden daha geç yapılan ekimlerde ise bitki gelişimi ve tane verimi açısından düşüş olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca 250 ve 500 kg/da vermikompost uygulamasının verim ve verim ögeleri üzerine olumlu etkilerinin olduğu belirlenmiştir. En yüksek tane verimi 252.6 kg/da ile 4. Ekim zamanında uygulanan 250 kg/da vermikompost dozundan elde edilmiştir. 750 kg/da'dan daha yüksek miktarda uygulanan vermikompostun fenolojik özellikler, bitki gelişimi ve verim ögeleri üzerinde olumsuz etki gösterdiği belirlenmiştir.
Siirt ili Kurtalan ilçesi Gözpınar Köyü taban merasının vejetasyon ve toprak özelliklerinin belirlenmesi
Bu çalışma, Türkiye'nin karasal iklim kuşağında yer alan bir taban merasının vejetasyon ve toprak özelliklerinin araştırılması amacıyla yürütülmüştür. Buna göre çalışma alanını, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi sınırları içerisinde yer alan Siirt ili Kurtalan ilçesine bağlı Gözpınar köyü taban merası oluşturmaktadır. Araştırmada vejetasyon etütleri, 2017 yılı Mayıs ayı içerisinde, Gözpınar köyü merasının iki farklı eğim derecesine (% 0-1 ve % 2-5) sahip mera kesiminde yapılmış, vejetasyon ölçümlerinde Modifiye Edilmiş Tekerlekli Lup (Halka) yöntemi kullanılmıştır. Vejetasyon etüdü yapılan merada 9 familyadan 20 cins olmak üzere toplam 23 farklı tür tespit edilmiştir. Tespit edilen türlerin 2 adedi azalıcı, 2 adedi çoğalıcı ve 19 adedinin ise istilacı tür olduğu belirlenmiştir Araştırmanın yürütüldüğü meranın bitkiyle kaplı alan oranı ortalaması % 76.87'dir. Mera vejetasyonlarında yer alan türlerin kalite dereceleri bakımından sınıflandırılması neticesinde botanik kompozisyondaki; azalıcılar, çoğalıcılar ve istilacı türlerin oranları ise sırasıyla % 4.37, % 6.43 ve % 89.20 olarak belirlenmiştir. İncelenen meranın geneli itibariyle, botanik kompozisyonda buğdaygiller % 35.32, baklagiller % 28.60 ve diğer familyalar ise % 36.08 oranında yer almışlardır. İncelenen mera topraklarının; orta bünyeli, hafif alkalin karakterli ve tuzluluk probleminin olmadığı saptanmıştır. Orta kireçli olan mera topraklarının, organik madde, alınabilir fosfor ve potasyum kapsamlarının; düz veya düze yakın eğim derecesine sahip (% 0-1) taban kısımlarında, hafif eğimli (% 2-5) kısımlara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
Güneydoğu Anadolu bölgesi pamuklarının lif kalite özelliklerindeki değişim sınırlarının belirlenmesi
Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde pamuk üretiminin yoğun olarak yapıldığı önemli iki il olan Şanlıurfa ve Diyarbakır'da üretilen pamuk çeşitlerinin lif kalite özelliklerindeki değişim sınırlarını belirlemek, hem bölgede hem de illerde mevcut pamuk çeşitlerindeki lif kalite kriterlerini ortaya çıkarabilmek ve aynı zamanda bölgede yaygın olarak ekilen pamuk çeşitlerinin lif kalite özelliklerini kıyaslayabilmek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada 2018 yılında GAP Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü (GAPUTAEM) koordinatörlüğünde yürütülen ve AB/IPA Projesi olan "Pamuk Lifi İmalatında Bölgesel Sınai İşbirliği Projesi" kapsamında Şanlıurfa ve Diyarbakır illerindeki çırçır fabrikalarından toplanan 6 adet pamuk çeşidinden elde edilen 1090 adet lif örneği materyal olarak kullanılmıştır. Bu çeşitler Şanlıurfa ili için Lima, Stoneville 468, Candia ve Babylon çeşitleri, Diyarbakır ili için ise Lima, Stoneville 468, Lodos ve Gloria çeşitleridir. Lif kalite analizleri GAPUTAEM bünyesinde kurulmuş olan GAP Pamuk Lifi Test ve Analiz Laboratuvarı'nda gerekli kondisyonlamalar yapıldıktan sonra HVI (High Volume Instrument) cihazı ile yapılmıştır. Çalışmada lif uzunluğu, lif kopma dayanıklılığı, lif inceliği, lif üniformite oranı, lif kopma uzaması, kısa lif oranı, lif olgunluk oranı, iplik olabilirlik indeksi, lif parlaklık değeri, lif sarılık değeri, yabancı madde miktarı ve yabancı madde alanına ilişkin özellikler incelenmiş ve elde edilen veriler Excel ve TOTEMSTAT programları kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan frekans dağılımında Güneydoğu Anadolu Bölgesinde üretilen pamuk çeşitlerinin lif uzunluğu bakımından orta ve uzun lifli grupta yer aldıkları, kısa ve ekstra uzun liflerin bulunmadığı, lif kopma dayanıklılığı bakımından orta (sadece 2 adet), sağlam ve çok sağlam grubunda yer aldıkları, zayıf ve çok zayıf gruplarında liflerin bulunmadığı, lif inceliği bakımından orta ve kalın grubunda yer aldıkları ve sadece tek bir örneğin çok kalın lif grubunda yer aldığı, incelenen örnekler arasında ince ve çok ince liflerin ise yer almadığı belirlenmiştir. Elde edilen bu bilgiler pamuk liflerinde olgunlaşma ile ilgili bir problemin olmadığını göstermektedir. Lif üniformite oranı bakımından incelenen materyalin büyük çoğunluğunun orta grupta yer aldığı, çok düşük ve çok yüksek grubuna giren birer adet lif örneğinin olduğu görülmüştür. Kısa lif oranı bakımından liflerin büyük çoğunluğunun çok düşük ve düşük grubunda, lif kopma uzaması bakımından büyük çoğunluğunun yüksek ve orta, lif olgunluğu bakımından materyalin olgun ve çok olgun, iplik olabilirlik indeksi bakımından %59,2'sinin 119,41 ile 135,83 arasında, %31,3'ünün 135,83 ile 152,24 arasında değiştiği, lif parlaklığı bakımından %58,2 sinin lif parlaklık değerinin 74 ve üzerinde değere sahip olduğu, sarılık yönünden ise liflerin beyaz ve hafif sarı gruplarında yer aldıkları, incelenen örnekler arasında sarı ve çok sarı renkli liflerin bulunmadığı, liflerin büyük çoğunluğunun (%66'sının) yabancı madde miktarının düşük olduğu görülmüştür. Elde edilen bu veriler Güneydoğu Anadolu Bölgesinde üretilen pamuk liflerinin tekstil sanayinin taleplerini karşılar nitelikte olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Analiz, değişim, frekans, kalite, lif, pamuk
ACC deaminaz ( 1-amin-cyclopropone-1-carboxylic acid deaminase) aktivitesi gösteren bitki gelişimini teşvik edici bakteri (PGPB) ve biyokömür (biochar) uygulamalarının ekmeklik buğdayda gelişme, verim ve verim öğeleri üzerine etkisinin belirlenmesi
Bu çalışma 2019-2020 yılları içerisinde Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Laboratuvarları ve Mardin ili Artuklu ilçesinde, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Daha önceden tanısı yapılan Serretia grimesii TV62D (azot bağlayıcı), Brevibacillus choshinensis TV53D (azot bağlayıcı) ve bu bakterilerin iklili kombinosyonunun (TV62D+TV53D) yanısıra 1 ton/da Biyokömür uygulamalı ve uygulama yapılmayan parsellerde Ceyhan-99 ekmeklik buğday çeşidinin gelişimi, verim ve verim öğeleri üzerine olan etkilerinin belirlenmesi, amaçlanmıştır. Deneme parsellerinde bitki boyu (cm), başak boyu (cm), kardeş sayısı, metrekarede başak sayısı, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, bin tane ağırlığı (gr), tane verimi (kg/da), biyolojik verim (kg/da), hektolitre ağırlığı (kg/100 l), Onbaşak ağırlığı(gr), hasat indeksi (%), yaş gluten (%), sedimantasyon oranı (ml), protein oranı (%) değerleri belirlenmiştir. Yürütülen çalışma sonucunda; Ceyhan-99 buğday çeşidinde yapılan uygulamalar ile bitki boyunun 64.6-86.9 cm, başak boyunun 6.73-9.00 cm, kardeş sayısının 2.80-4.73 adet, metrekarede başak sayısının 51.7-75.7 adet, başakta başakçık sayısının 15.8-20.1 adet, başakta tane sayısının 43.0-54.1 adet, bin tane ağırlığının 28.6-40.6 g, tane veriminin 252.7-372.1 kg/da, biyolojik verimin 1262.5-2306.9 kg/da, hektolitre ağırlığının 77.3-80.1 kg/100, on başak ağırlığının 14.0-25.6, hasat indeksinin ise % 13.7-22.6, yaş gluten 33.2-34.7 ,sedimantasyon oranı 51.9-56.1, protein oranı 13.5-14.2 arasında değiştiği gözlenmiştir Sonuç olarak Ceyhan-99 buğday çeşidinde en düşük tane verimi Biyokömür uygulaması yapılmayan TV62D (Serretia grimesii) bakteri uygulaması ile 252.7 kg/da, en yüksek tane verimi Biyokömür uygulamasında 372.1 kg/da ile elde edilirken; bakteri uygulamaları arasında en yüksek verim 354.1 kg/da ile azot bağlayıcı ve fosfat ve çözücü bakteri çeşidi olan TV53D (Brevibacillus choshinensis) uygulamasında elde edilmiştir.
Kalsiyumun farklı uygulamalarının pamukta verim ve lif kalite özelliklerine etkisi
Bu araştırma farklı kalsiyum (Ca) uygulamalarının pamukta verim, verim bileşenleri ve lif kalite özelliklerine etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, 2021 yılında Siirt Üniversitesi Kezer Kampüsünde tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Denemede 7 farklı kalsiyum uygulaması (Kontrol, Taraklanma Dönemi 100 cc/da, Taraklanma Dönemi 200 cc/da, Taraklanma Dönemi 400 cc/da, Çiçeklenme Dönemi 100 cc/da, Çiçeklenme Dönemi 200 cc/da, Çiçeklenme Dönemi 400 cc/da) yer almıştır. Denemede materyal olarak MAY 455 pamuk çeşidi ile kalsiyum kaynağı olarak Kalsiyum Nitrat çözeltisi kullanılmıştır. Çalışmada kalsiyum uygulamalarının incelenen özelliklerden koza ağırlığı ve koza kütlü ağırlığı üzerine önemli etkisinin olduğu saptanmış ve uygulamalar arasında önemli istatistiki farklılıkların bulunduğu belirlenmiştir. İncelenen diğer özelliklerden kütlü pamuk verimi, lif verimi, bitki boyu, odun dalı sayısı, meyve dalı sayısı, ilk meyve dalı boğum sayısı, boğum sayısı, koza sayısı, çırçır randımanı, ilk el kütlü oranı, kozada tohum sayısı, yaprakta klorofil içeriği (SPAD), normalize edilmiş vejetasyon farklılık indeksi (NDVI değeri), lif inceliği, lif uzunluğu, lif kopma dayanıklılığı, lif kopma uzaması, kısa lif oranı, lif sarılık değeri (+b), lif parlaklık (Rd) değeri, iplik olabilirlik indeksi ve lif üniformite oranı değerlerinin kalsiyum uygulamalarından etkilenmediği belirlenmiştir. Araştırmada en yüksek koza ağırlığı ve kütlü koza ağırlığı değerleri çiçeklenme döneminde 400 cc/da dozunda uygulanan Ca ile elde edilmiştir. Pamukta çiçeklenme döneminde 400 cc/da dozunda Ca uygulaması ile koza ağırlığı ve koza kütlü ağırlığının arttırılabileceği sonucuna varılmıştır. Çalışmada elde edilen verilere göre kalsiyumun etkisini belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğu anlaşılmaktadır. Kalsiyum uygulamalarının farklı çeşitlerle, bitki gelişiminin farklı dönemlerinde uygulanmasının ve daha uzun yıllar sürecek çalışmalarla desteklenmesinin uygun olacağı sonucuna varılmıştır.
Dallı darı (Panicum virgatum L.) çeşitlerinin farklı biçim devrelerinde ot ve silaj özelliklerinin belirlenmesi
Bu araştırma, dallı darı (Panicum virgatum L.) çeşitlerinin farklı biçim devrelerinde ot verimi ve kalitesi ile silaj kalitesinin belirlenmesi amacıyla, 2019-2020 yıllarında Siirt Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Araştırma ve Uygulama Arazisi'nde yürütülmüştür. Araştırmada dallı darının Kanlow, Shelter, Shawnee, BoMaster, Alamo, Trailblazer, Cave in Rock ve Long Island çeşitleri ile tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak kurulan çok yıllık deneme alanı tesisi araştırmanın yerini oluşturmuştur. Her bir çeşit ve tekerrürü bazında üst parselasyon yapılarak biçim devresi için parseller dizayn edilmiştir. Çeşit ve biçim devresinin araştırma konusu olarak ele alındığı çalışmada; biçim devresi olarak çiçeklenme öncesi, % 50 çiçeklenme ve tam çiçeklenme dönemleri incelenmiştir. Buna göre çeşitler ana parsellere, biçim devreleri alt parsellere getirilerek araştırma, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre yürütülmüştür. Çalışmada bitki boyu, sap kalınlığı, bitki örtüsü sıcaklığı, klorofil içeriği, kardeş ağırlığı, yeşil ve kuru ot verimi, ham protein (HP) oranı, HP verimi, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) oranı, nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) oranı ve nispi yem değeri gibi ot verimi ve kalitesi ile ilgili parametreler ele alınmıştır. Silaj kalitesi çalışması kapsamında ise; koku, strüktür ve renk gibi fiziksel özellikler, kuru madde (KM) oranı ve pH, laktik asit (LA), asetik asit (AA), bütirik asit (BA)'ten oluşan silaj kimyasal özellikleri ile Fleig puanı (FP) gibi parametreler incelenmiştir. Araştırmada, yapılan istatistiksel analizler sonucunda, çeşitlerin ve biçim devrelerinin incelenen hemen her parametreler üzerinde anlamlı etkilerinin olduğu saptanmıştır. Araştırma sonucunda, yılların ve biçim devrelerinin ortalaması olarak dallı darı çeşitlerinin; bitki boyunun 108.4-174.1 cm, sap kalınlığının 2.65-4.80 mm, bitki örtüsü sıcaklığının 30.1-34.4 oC, klorofil içeriğinin % 29.3-34.6, kardeş ağırlığının 3.35-12.76 g, yeşil ot veriminin 2170.3-5108.6 kg/da, kuru ot veriminin 908.6-2114.6 kg/da, HP oranının % 3.02-5.97, HP veriminin 52.3-64.7 kg/da, ADF oranının % 39.66-45.31, NDF oranının % 75.49-83.44 ve nispi yem değerinin 59.82-71.52 arasında değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir. Biçim devresi ilerledikçe; bitki boyu, sap kalınlığı, bitki örtüsü sıcaklığı, kardeş ağırlığı, yeşil ve kuru ot verimi ile otun HP verimi, kuru otun içerdiği ADF ve NDF oranı artarken, klorofil içeriği, otun HP oranı ve nispi yem değeri azalmıştır. Silajı yapılan dallı darı çeşitlerinin koku puanı 12.1-13.9, strüktür puanı 3.4-4.0, renk puanı 1.6-2.0 ve toplam fiziksel puanı 17.2-19.9 arasında değişmiştir. Araştırmada, yılların ve biçim devrelerinin ortalamasına göre dallı darı çeşitlerine ait silajların; KM, pH, LA, AA ve BA ile FP değerleri sırasıyla % 34.3-40.6, 4.52-4.73, % 0.99-1.56, % 0.35-0.63, % 0.056-0.163 ve 85.3-98.2 arasında değişim göstermiştir. Toplam fiziksel puan ve FP değerlerine göre çeşitler genel olarak "çok iyi" kalite sınıfında yer almışlardır. Biçim devresinin ilerlemesine bağlı olarak silaj KM oranı, pH ve FP değerleri artarken; silaj renk puanının, LA, AA ve BA oranlarının azaldığı tespit edilmiştir. Yarı kurak iklim koşullarında elde edilen bu sonuçlara göre dallı darı bitkisi yüksek ot verimi nedeniyle hayvancılık açısından alternatif yem kaynağı olarak ümitvar görünmektedir. Bu anlamda, özellikle Kanlow çeşidi öne çıkmış; genel olarak da ova ekotipine sahip çeşitler (Kanlow, Alamo ve BoMaster) daha yüksek verim potansiyeline sahip olmuşlardır. Ancak incelenen çeşitlerin, araştırmaya konu olan tüm biçim devrelerinde düşük kalitede yem üretmişlerdir. Silaj kalitesi iyi olan dallı darının kuru maddesindeki yapısal karbonhidratların yüksek oranında bulunması nedeniyle vejetasyonun erken dönemlerinde silaj yapılması daha uygun olacaktır.
Farklı fosfor dozlarının çemen (Trigonella foenum graecum L.) bitkisinin tohum verimi ve bazı kalite özelliklerine etkisi
Bu araştırmada, farklı fosfor dozlarının çemen (Trigonella foenum graecum L.) bitkisinin verim ve bazı kalite parametrelerine etkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma, Siirt ekolojik koşullarında 2020-2021 vejetasyon döneminde yürütülmüştür. Çalışmada, 5 farklı fosfor dozu (0, 3, 6, 9 ve 12 kg P2O5/da) araştırma konusu olarak ele alınmıştır. Araştırma tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Araştırmada, bitki boyu, dal sayısı, bitki başına bakla sayısı, baklada tane sayısı, bakla eni, bakla boyu, biyolojik verim, tohum verimi, hasat indeksi, bin tane ağırlığı, sabit yağ oranı ve sabit yağ verimi özellikleri incelenmiştir. Araştırma sonuçları fosfor dozlarının dal sayısı, bitki başına bakla sayısı, baklada tane sayısı, bakla boyu, biyolojik verim, tohum verimi, bin tane ağırlığı, sabit yağ oranı ve sabit yağ verimi üzerine etkisinin önemli olduğunu göstermiştir. Diğer yandan, bitki boyu, bakla eni ve hasat indeksi üzerine fosfor dozlarının etkisi istatistiki olarak önemsiz bulunmuştur. Fosfor dozlarına göre bitki boyu 53.55-54.90 cm, dal sayısı 4.90-5.48 adet/bitki, bitki başına bakla sayısı 20.00-31.30 adet, baklada tane sayısı 15.00-16.85 adet, bakla eni 3.80-3.85 mm, bakla boyu 14.52-16.27 cm, biyolojik verim 344.4-463.6 kg/da, tohum verimi 141.8-185.9 kg/da, hasat indeksi %39.51-42.76, bin tane ağırlığı 17.05-18.75 g, sabit yağ oranı %3.85-4.98 ve sabit yağ verimi 5.48-9.19 kg/da arasında değişim göstermiştir. Tohum verimi 9 kg/da fosfor dozuna kadar artmış, daha sonraki fosfor dozunda ise azalmıştır. En yüksek tohum verimleri 6 ve 9 kg/da fosfor uygulamalarından (sırasıyla 184.5 kg/da ve 185.9 kg/da) elde edilmiştir. Sonuç olarak, benzer toprak koşullarında çemen bitkisinin üretiminde, ekonomik üretim ve sürdürülebilir tarım açısından 6 kg/da fosfor uygulamasının yeterli olabileceği söylenebilir.
Siirt ili merkez ilçesi Doluharman köyü doğal merasının farklı yükseltilerine göre verim ve botanik kompozisyonunun değişimi
Bu çalışmada, yarı-kurak iklim koşullarındaki bir merada yükselti farkının bitki örtüsü kompozisyonu ve verimliliği üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma; Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Siirt ili Merkez ilçesine bağlı Doluharman köyü doğal merasının 3 farklı yükselti (620, 770 ve 920 m)'ye sahip mera kesiminde, 2021 yılında yürütülmüştür. Vejetasyon etütleri Mayıs ayında yapılmış olup, ölçümlerde Modifiye Edilmiş Tekerlekli Lup (Halka) yöntemi kullanılmıştır. İncelenen mera kesimlerinde yeşil ve kuru ot verimleri, ağırlığa göre botanik kompozisyonda buğdaygil, baklagil ve diğer familya bitkilerinin oranları ile bitki örtüsünün toprağı kaplama oranı belirlenerek farklı yükseltilere sahip meraların sağlık sınıflaması yapılmış; vejetasyon etüdünde rastlanılan bitki türlerinin, familyaları, ömür uzunlukları ve etki dereceleri (azalıcı, çoğalıcı ve istilacı türler) saptanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, yükseltiye bağlı olarak incelenen tüm parametrelerin anlamlı şekilde değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir. Buna göre, yükseltinin artışına paralel olarak mera alanından elde edilen yeşil ve kuru ot verimleri artmış; ortalama verimler sırasıyla, 404.92 ve 141.97 kg/da olarak saptanmıştır. Tüm yükselti kademelerinde, ağırlığa göre botanik kompozisyonda buğdaygil bitkilerinin oranının yüksek olduğu; mera geneli itibariyle ağırlığa göre botanik kompozisyonda ortalama buğdaygil oranının % 73.63, baklagil oranının % 11.90 ve diğer familya bitkilerinin oranının % 14.47 olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada, yükselti derecesinin artışına bağlı olarak bitkiler tarafından toprağı kaplama oranı artmıştır. Mera alanının ortalama toprağı kaplama oranı % 71.50 olarak saptanmıştır. Bu duruma göre, incelenen meranın, mera sağlığı sınıfı "sağlıklı" olarak değerlendirilmiştir. Yapılan vejetasyon etütlerinde meranın tüm yükselti kesimlerinde istilacı türlerin çoğunlukta olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre, her ne kadar toprağı kaplama oranı yüksek olsa da, botanik kompozisyonda baklagil familyasına ait türlerin oranının az oluşu ve merada baskın olan türlerin, besleme değeri düşük istilacı türlerden oluştuğu dikkate alındığında, Doluharman köyü merasının yükselti ve diğer topoğrafik yapıya bağlı olarak mera amenajman ilkeleri doğrultusunda otlatılmasının yerinde olacağı ve söz konusu mera alanında ıslah çalışmasına ihtiyaç duyulduğu kanaatine varılmıştır.
Bazı tahılların farklı oranlarda yem bezelyesi(Pisum sativum L.) ile karıştırılarak silaj kalitesine etkisinin araştırılması
Bu araştırma, bazı tahılların farklı oranlarda yem bezelyesi (Pisum sativum L.) ile karıştırılarak silaj kalitesine etkisinin araştırılması amacıyla yapılmıştır. Denemede bitki materyali olarak, Aslım-95 (çavdar), Yeniçeri (yulaf) ve Özkaynak (yem bezelyesi) çeşitleri kullanılmıştır. Araştırma, Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri deneme alanında kışlık olarak 2019-2020 yılında yürütülmüştür. Çalışmada, yalın olarak %100 yulaf, %100 çavdar ve %100 yem bezelyesi ile %75 yulaf + %25 yem bezelyesi, %50 yulaf + %50 yem bezelyesi, %25 yulaf + %75 yem bezelyesi, %75 çavdar + %25 yem bezelyesi, %50 çavdar + %50 yem bezelyesi ve %25 çavdar + %75 yem bezelyesi karışım oranlarından silaj elde edilmiştir. Araştırma sonucuna göre; silajların ortalama pH değeri 4.82, kuru madde %29.48, ham protein %10.59, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) %39.05, nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) %57.24, sindirilebilir kuru madde (SKM) %58.47, kuru madde tüketimi (KMT) %2.13 ve nispi yem değeri (NYD) 97.69 olarak tespit edilmiştir.
Determination of yield and some quality components of fenugreek (Trigonella foenum-graecum L.) genotypes
This study was carried out to determine seed yield and quality characteristics of some fenugreek (Trigonella foenum-graecum L.) genotypes in Siirt ecological conditions. The research was conducted during 2018-2019 growing seasons in Siirt University, Agricultural Faculty, Research and Application Land. In research was used as material Adana, Afganistan, Berkem, Gaziantep, Gürarslan, Irak, Kahramanmaraş, Kayseri, Mardin, Şanlıurfa fenugreek cultivars. In the research field experiment was established as randomized complete block experimental design with four replicates. The study was investigated agricultural properties such as emergence time, % 50 flowering period, vegetation period, plant height, first pod height, pod width, pod length, number of pod per plant, number of seed per pod, biological yield, seed yield, harvest index, thousand seed weight, fatty oil ratio, fatty oil yield, trigonelline ratio. In terms of emergence time, % 50 flowering period, vegetation period, plant height, first pod height, pod length, number of pod per plant, number of seed per pod, biological yield, seed yield, thousand seed weight, fixed oil ratio, fixed oil yield examined in the research, significant differences were statistically determined p<0.01 among the genotypes. In terms of harvest index examined in the research, statistically significant differences were determined p<0.05 among the genotypes. There was no statistically significant difference between genotypes in terms of pod width. According to the result emergence time, 50% flowering period, vegetation period, plant height, first pod height, pod width, pod length, number of pod per plant, number of seed per pod, biological yield, seed yield, harvest index, thousand seed weight, fatty oil ratio, fatty oil yield, trigonelline ratio were changed between 16.3-20.5 day, 146.7-152.3 day, 205.5-210.5 day, 61.13-78.33 cm, 23.63-39.88 cm, 2.88-3.21 mm, 9.62-12.23 cm, 11.60-21.30 number/plant, 12.13-15.40 number/plant, 3097.0-5403.0 kg/ha, 764.0-1444.0 kg/ha, 20.93-32.89 %, 13.60-17.43 g, 5.04-8.92 %, 40.5-110.6 kg/ha, 0.71-1.32 % respectively. According to the one year results obtained from the research; It was concluded that Mardin, Kayseri ve Berkem genotypes should be used for the production of seed in fenugreek cultivation as a winter intermediate product in Siirt province climate and soil conditions. Keywords: Genotype, seed yield, fixed oil ratio, fixed oil yield, fenugreek
Arpada bazı bitki gelişimini teşvik edici bakteri uygulamalarının verim ve verim komponentleri üzerine etkilerinin belirlenmesi
Bu tezin amacı; dünya genelinde arpa üretiminde yoğun olarak kullanılan kimyasal gübrelerin kullanımını azaltmak için çevre dostu olan özellikle azot bağlama ve fosfat çözücü özellikteki bitki gelişimini teşvik edici bakteri (PGPB) uygulamalarının arpada bitki gelişimi, verim ve verim öğeleri üzerindeki etkilerinin belirlenmesidir.
Siirt ekolojik koşullarında farklı dikim sıklıklarının ve diurnal varyabilitenin biberiye (Rosmarinus officinalis L.) bitkisinde verim ve kalite özelliklerine etkisi
Çalışmada biberiye (Rosmanirus officinalis L.) bitkisinin Siirt ekolojik koşullarında farklı dikim sıklıklarının ve diurnal varyabilitenin bitkide verim ve kalite özelliklerine etkisi araştırılmıştır. Çalışma alanı 2017 yılında kurulmuş bulununan deneme alanında yürütülmüştür. Denemede parsel genişlikleri 2,8 m, parsel uzunlukları 3 m, sıra aralıkları 70 cm, sıra üzeri mesafeler ise 20, 30, 40, 50 ve 60 cm olarak 4 tekerrür olacak şekilde hazırlanmıştır. Farklı dikim sıklıklarının ve diurnal varyabiletenin verim ve kalite özellikleri araştırılıp değerlendirilmiştir. Rosmarinus officinalisL. (biberiye) bitkisinin siirt koşullarında gelişimi takip edilerek en uygun hasat saatinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada %50 çiçeklenme döneminde 2'şer saat ara ile 01:00, 03:00, 05:00, 07:00, 09:00, 11:00, 13:00, 15:00, 17:00, 19:00, 21:00 ve 23:00 12 farklı saatte hasat yapılmıştır. Hasadı yapılan denemede, bitki boyu, anadal sayısı, kanopi çapı, yeşil herba verimi, drog herba verimi, drog yaprak verimi, drog sap verimi, uçucu yağ oranı, uçucu yağ verimi, uçucu yağ hasat saati ve uçucu yağ bileşenleri değerleri incelenmiştir. Araştırmada sıra üzeri mesafesinin bitki boyu, anadal sayısı, kanopi çapı, uçucu yağ oranı, uçucu yağ hasat saati bileşenleri üzerine etkileri istatistiki olarak önemli bulunmazken, yeşil herba verimi, drog herba verimi, drog yaprak verimi, drog sap verimi istatistiki açıdan önemli bulunmuştur. Diurnal varyabilitenin uçucu yağ verimi üzerine etkisi istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre bitki boyu 72,67-78,67 cm, Anadal sayısı 9-12 adet, kanopi çapı 54,33-63,33 cm, yeşil herba verimi 1565,17- 4027,43 kg/da, drog herba verimi 879,33-2245,40 kg/da, drog yaprak verimi 470,33-1193,83 kg/da, drog sap verimi 406,93-1050,80 kg/da, uçucu yağ oranı %0,30-0,40, uçucu yağ verimi 1,71-3,52 l/da, uçucu yağ hasat saati 0,23-0,47 L/da arasında değişim göstermiştir. Uçucu yağ kompozisyonu incelendiğinde 12 farklı hasat saatinde tespit edilen başlıca bileşenlerin; camphor (%9,91-25,26), 1,8- cineole (%13,22-16,99), bicyclo ( 9,13-25,53), α-terpineol (%2,48-4,36), α-pinene (%0,39- 9,07), Linalool (%2,67-3,93) ve borneol (%5,25-11,04) olduğu belirlenmiştir. En yüksek uçucu yağ bileşeni ortalaması %19,84 ile Camphor olarak bulunmuştur. Toplamda 24 farklı uçucu yağ bileşeni tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda farklı dikim sıklıklarının uçucu yağ verimine önemli bir etkisi olduğu görülmüştür. Diurnal varyabilitenin de Siirt ekolojik koşullarında uçucu yağ kalitesine önemli bir etkisi olduğu tespit edilmiştir.
İkinci ürün olarak yetiştirilen bazı tatlı sorgum (Sorghum bicolor var. saccharatum (L.) Mohlenbr.) genotiplerinin verim ve verim ögelerinin belirlenmesi
Bu araştırma, tatlı sorgum Sorghum bicolor var. saccharatum (L.) Mohlenbr. genotiplerinin verim ve bazı verim ögelerinin belirlenmesi amacıyla, 2021 yılı ikinci ürün yetiştirme sezonunda Mardin ili Kızıltepe ilçesinde yürütülmüştür. Araştırmada bitkisel materyal olarak; Gülşeker, Sorge, Erdurmuş, Ulusoy, Uzun, M81-E, Tracy, Cowley, Smith ve USDA Tayvan olmak üzere 10 adet tatlı sorgum S. bicolor var. saccharatum (L.) Mohlenbr. genotipi kullanılmıştır. Araştırmada tarla denemesi tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Çalışmada salkım çıkarma süresi, çiçeklenme gün sayısı, bitki boyu, sap kalınlığı, sap oranı, yaprak oranı, salkım oranı, yeşil ot verimi, sap verimi, kuru madde (KM) verimi, fizyolojik olgunlaşma süresi, yatma durumu, tane verimi, bin tane ağırlığı, ham protein (HP) oranı, HP verimi, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) oranı, nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) oranı ve nispi yem değeri parametreleri incelenmiştir. Araştırmada, yapılan istatistiksel analizler sonucunda, incelenen tüm parametreler yönünden tatlı sorgum genotipleri arasında istatistiksel olarak çok önemli (p<0.01) farklılıklar tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, genotiplere göre; salkım çıkarma süresinin 56.0-69.0 gün, çiçeklenme gün sayısının 64.0-79.0 gün, bitki boyunun 133.6-363.0 cm, sap kalınlığının 16.38-28.43 mm, sap oranının %72.2-83.2, yaprak oranının %10.5-16.0, salkım oranının %6.2-11.7, yeşil ot veriminin 2247-12029 kg/da, sap veriminin 1809-10009 kg/da, KM veriminin 572.4-3346.7 kg/da, fizyolojik olgunlaşma süresinin 96.0-123.0 gün, yatma durumunun 1.00-5.00 puan, tane veriminin 88.89-195.27 kg/da, bin tane ağırlığının 16.50-27.25 g, HP oranının %11.27-13.81, HP veriminin 64.7-462.1 kg/da, ADF oranının %27.69-35.65, NDF oranının %51.45-65.61 ve nispi yem değerinin 86.7-121.7 arasında değişim gösterdiği belirlenmiştir. Yörede, özellikle sezon dışı dönemde veya hayvan yeminin kıt olduğu dönemde genotiplerin yüksek besleyici potansiyelleri nedeniyle, kuraklığa dayanıklı olan tatlı sorgumun ekiminin teşvik edilmesi tavsiye edilmektedir. Bu itibarla; ot üretimi amacıyla birçok tarımsal özellikler yönünden öne çıkan Gülşeker ve USDA Tayvan, tane üretimi amacıyla da Uzun çeşidi yöre koşullarında ekilebilecek genotipler olarak önerilmektedir.
Kimyasal gübre ve vermikompost uygulamalarının kişniş (Coriandrum sativum L.)bitkisinin bazı tarımsal özellikleri ve uçucu yağ oranına etkileri
Bu çalışma, kimyasal gübre ve vermikompost uygulamalarının kişniş bitkisinin bazı tarımsal özellikleri ve uçucu yağ oranına etkilerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan Diyarbakır ili Eğil ilçesinde 2020 yılında yürütülmüştür. Tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı kurulan çalışmada, kimyasal gübre ve vermikompostun farklı kombinasyonları olmak üzere toplam 11 konu araştırmanın konusunu oluşturmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, kimyasal gübre ve vermikompost uygulamalarının kişniş bitkisinde toplam dal sayısı, bin tane ağırlığı ve uçucu yağ oranı üzerine etkisi istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur. Uygulamaların, bitki boyu, ilk dal yüksekliği, şemsiye sayısı, ana şemsiyede tohum sayısı, biyolojik verim, hasat indeksi, tohum ve uçucu yağ verimleri üzerine p<0.01 seviyesinde anlamlı etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Araştırmada, tek başına vermikompost uygulamasının ilk dal yüksekliği, ana şemsiyede tohum sayısı ve biyolojik verime etkisi önemli bulunmuştur. Tek başına vermikompost uygulamasının incelenen diğer parametreler üzerinde önemli bir etkisi olmamıştır. Araştırma konularına göre; bitki boyu 24.80-37.30 cm, toplam dal sayısı 3.65-5.78 adet/bitki, ilk dal yüksekliği 4.00-10.10 cm, şemsiye sayısı 4.05-8.83 adet/bitki, ana şemsiyede tohum sayısı 18.03-42.78 adet/şemsiye, biyolojik verim 148.75-255.00 kg/da, tohum verimi 58.5-141.3 kg/da, hasat indeksi % 30.00-55.42, bin tane ağırlığı 8.50-11.50 g, uçucu yağ oranı % 0.12-0.14, uçucu yağ verimi 0.074-0.188 L/da arasında değişkenlik göstermiştir. Yarı kurak iklim koşullarında, kişniş yetiştiriciliğinde kimyasal gübre ve vermikompost uygulamalarının verim ve bazı verim kriterlerini arttırdığı sonucuna varılmıştır.
İkinci ürün koşullarında bazı pamuk (Gossypium hirsutum L.) çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Bu araştırma ikinci ürün koşullarında bazı pamuk (Gossypium hirsutum L.) çeşitlerinin verim ve lif kalite özelliklerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma Diyarbakır ili GAP Uluslar Arası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü (GAPUTAEM) deneme alanlarında 2022 yılı yetiştirme sezonunda yürütülmüştür. Denemede materyal olarak 7 çeşit (GW 2345, BA 1010, BA 440, Lima, Bomba, Optasia ve Özbek 100) ve 2 adet kontrol (STV 468 ve DP 396) çeşit olmak üzere 9 pamuk çeşidi kullanılmıştır. Araştırmada çeşitler arasında kütlü pamuk verimi, lif verimi, bitki boyu, koza ağırlığı, koza kütlü ağırlığı, lif inceliği, lif uzunluğu, lif kopma uzaması, kısa lif oranı, lif sarılık değeri, lif parlaklık değeri ve iplik olabilirlik indeksi açısından önemli istatistiki farklılıklar elde edilmiştir. İncelenen diğer özelliklerden odun dalı sayısı, meyve dalı sayısı, ilk meyve dalı boğum sayısı, koza sayısı, 100 tohum ağırlığı, çırçır randımanı, klorofil içeriği, NDVI değeri, kanopi sıcaklığı, lif kopma dayanıklılığı ve lif üniformite oranı bakımından çeşitler arasındaki farklılıkların önemli olmadığı görülmüştür. Araştırma sonucunda; kütlü pamuk veriminin 119,64 kg/da ile 299,64 kg/da arasında değiştiği ve en yüksek kütlü pamuk veriminin 299,64 kg/da ile GW 2345 pamuk çeşidinden elde edildiği belirlenmiştir. Özbek 100 ve Bomba çeşitleri sıralamayı izlemiştir. Bitki boyu bakımından DP 396 ve Lima çeşitleri, koza ağırlığı ve koza kütlü ağırlığı bakımından ÖZBEK 100 ve DP 396 pamuk çeşitleri diğer çeşitlere göre daha yüksek değerler göstermişlerdir. Çalışmada incelenen fizyolojik parametreler bakımdan çeşitler arasında önemli bir farklılık elde edilememiştir. Lif kalite kriterleri incelendiğinde; Lima çeşidinin en ince lif değerine ve en yüksek parlaklık değerine sahip olduğu, lif uzunluğu ve lif kopma uzaması bakımından GW 2345 ve Bomba çeşitlerinin, kısa lif oranı ve iplik olabilirlik indeksi bakımından GW 2345 çeşidinin, lif sarılık değeri bakımından ise Bomba çeşidinin öne çıktığı belirlenmiştir. İkinci ürün koşullarında yürütülen bu araştırmada GW 2345, ÖZBEK 100 ve BOMBA pamuk çeşitlerinin kütlü pamuk verimi, lif verimi ve birçok lif kalite kriteri açısından öne çıkmış olması bu çeşitlerin ikinci ürün pamuk tarımı için uygun olabileceklerini göstermektedir.
Batman ili koşullarında bazı yaygın fiğ (Vicia sativa L.) çeşitlerinin ot verimi ve kalitesinin belirlenmesi
Bu çalışma, Batman ekolojik koşullarında bazı yaygın fiğ (Vicia sativa L.) çeşitlerinin ot verimi ve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla 2022-2023 kışlık vejetasyon periyodunda yürütülmüştür. Araştırmada, bitkisel materyal olarak; Zemheri-08, Alınoğlu-2001, Ankara Moru-08, Farukbey-2001, Ayaz-08, Alper ve Görkem yaygın fiğ (V. sativa) çeşitleri kullanılmıştır. Araştırmada tarla denemesi, tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Çalışmada; doğal bitki boyu, ana sap uzunluğu, ana sap sayısı, ana sap kalınlığı, yeşil ot verimi, kuru ot verimi gibi bitkisel özelliklerin yanı sıra, ham protein (HP) oranı, HP verimi, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) oranı, nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) oranı ve nispi yem değeri (NYD) gibi ot kalitesi özellikleri incelenmiştir. Araştırma sonucunda ADF oranı hariç, incelenen tüm özellikler yönünden çeşitler arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, çeşitlere göre; doğal bitki boyu 34,4-47,9 cm, ana sap uzunluğu 43,5-63,5 cm, ana sap sayısı 2,0-2,6 adet/bitki, ana sap kalınlığı 2,33-2.69 mm, yeşil ot verimi 1443,8-2691,3 kg/da, kuru ot verimi 257,2-526,1 kg/da, HP oranı %21,26-24,32, HP verimi 62,54- 118,72 kg/da, ADF oranı %29,31-31,11, NDF oranı %32,13-36,15 ve NYD 167,9-191,6 arasında değişkenlik göstermiştir. Araştırmadan elde edilen bir yıllık sonuçlara göre; Batman ili iklim ve toprak şartlarında, kışlık ara ürün olarak yaygın fiğ yetiştiriciliğinde, ot üretimi amacıyla Ankara Moru-08 çeşidinin kullanılması önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Ham protein oranı, ham protein verimi, kuru ot verimi, nispi yem değeri Vicia sativa
Yapraktan bor ve çinko uygulamalarının pamukta verim, kalite ve fizyolojik özelliklere etkisi
Bu çalışma farklı Çinko ve Bor uygulama yöntemlerinin pamukta verim, verim unsurları, bazı fizyolojik parametreler ve teknolojik özellikleri üzerine olan etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma 2022 yılında Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme alanında tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüş ve denemede materyal olarak May 455 pamuk çeşidi ve yapraktan bor ve çinko mikro bitki besin elementleri kullanılmıştır. Denemede 7 farklı uygulama (Kontrol, Zn 45, Zn (45+60), Zn (45+60+75), Bor 45, Bor (45+60), Bor (45+60+75)) yer almıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre kütlü pamuk verimi, lif verimi, ilk meyve dalı boğum sayısı, odun dalı sayısı, koza sayısı, boğum sayısı, çırçır randımanı, meyve dalı sayısı ve klorofil içeriği (SPAD değerleri) özellikleri bakımından uygulamalar arasında önemli istatistiksel farklılıklar elde edilmiştir. Zn ve Bor uygulamalarının lif teknolojik özellikler üzerine etkisi incelendiğinde incelenen tüm lif kalite özellikleri bakımından uygulamalar arasında istatistiksel bir farklılık elde edilmemiştir. Ekimden sonra 45, 60 ve 75'inci günde gerçekleştirilen çinko uygulaması incelenen morfolojik ve fizyolojik özelliklerden bitki boyu, boy nod oranı ve NDVI değeri dışındaki tüm özelliklerde olumlu yönde önemli bir artışa neden olmuştur. Ancak elde edilen verilerden çinko'nun ekimden sonra 45 ve 60'ıncı günlerde yapılan uygulamalarda rakamsal olarak daha az olmasına karşın istatistiksel olarak aynı grupta yer aldığı belirlenmiştir. Bu bilgiler ışığında ekonomik analiz yapmak kaydıyla, ekimden sonra 45+60+75'inci günlerde olmak üzere 3 kez çinko uygulamasının verim ve diğer morfolojik ve fizyoljik özellikler bakımından en yüksek değerleri vermiş olmasından dolayı önerilebileceği sonucuna varılmıştır.
Pamukta gölgeleme ve normal gelişme koşullarında verim, kalite ve bazı fizyolojik parametrelerin belirlenmesi
Bu araştırma normal gelişme ve % 30 gölgeleme koşullarında yetiştirilen 5 farklı pamuk (Gossypium hirsutum L.) çeşidinde gölgelemenin pamuk verimine, lif kalitesine ve bazı fizyolojik parametrelere etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Denemede 5 pamuk çeşidi (DP 499, Stoneville 468, Stoneville 498, MAY 455, MAY 558) ve %30 gölge sağlayan gölge tülü materyal olarak kullanılmıştır. Araştırmada normal ve gölgeleme koşullarının kütlü pamuk verimi, lif verimi, odun dalı sayısı, meyve dalı sayısı, ilk meyve dalı boğum sayısı, boğum sayısı, boy/nod oranı, koza sayısı ve ilk el kütlü oranı üzerine önemli etkilerinin olduğu, çeşitler arasında ilk meyve dalı boğum sayısı, meyve dalı sayısı, boğum sayısı, koza ağırlığı, koza kütlü ağırlığı, çırçır randımanı ve ilk el kütlü oranı özelliklerinde önemli istatistiki farklılıkların bulunduğu belirlenmiştir. Normal gelişme koşullarında kütlü pamuk veriminin 353,75 kg/da, gölgeleme koşullarında ise 263,81 kg/da olduğu, lif pamuk veriminin ise normal gelişme koşullarında 158,99 kg/da, gölgeleme koşullarında ise 118,19 kg/da olduğu, gölgeleme ile kütlü pamuk veriminin % 25,42 oranında, lif pamuk veriminin ise % 26,66 oranında azaldığı belirlenmiştir. Gölgelemenin lif kalite kriterlerine önemli bir etkisinin olmadığı, kısa lif oranının gölgeleme ile arttığı, lif üniformite oranında uygulama x çeşit interaksiyonunun önemli olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda gölgeleme ile kütlü pamuk verimi, lif pamuk verimi, meyve dalı sayısı, ilk meyve dalı boğum sayısı ve boğum sayısının azaldığı, odun dalı sayısı, koza sayısı, boy/nod oranı, ilk el kütlü oranı ve kısa lif oranının arttığı, gölgelemenin yüksek sıcaklığın etkisini azaltarak pamuk veriminde ve kalitesinde olumlu bir etki yaratmadığı tespit edilmiştir.
Fosfat çözücü bakteri, inorganik fosforlu gübre ve tavuk gübresi uygulamalarının mercimekte (Lens culinaris L.) verim ve verim öğeleri üzerine etkileri
Yapılan bu çalışma, Siirt ekolojik koşullarında fosfor gübresi, fosfat çözücü bakteriler ve tavuk gübresi uygulamalarının mercimekte verim ve bazı verim öğelerine etkisini belirlemek üzere 2021-22 ve 2022-23 yetiştirme sezonlarında yürütülmüştür. Denemede Tigris mercimek çeşidi kullanılmıştır. Denemede İnorganik gübre olarak Triple Süper Fosfat (TSP), organik gübre olarak tavuk gübresi ve fosfat çözücü bakteri olarak Brevibacillus choshinensis strain TV-53D ile Kluyvera cryocrescens strain TV- 113C bakterileri kullanılmıştır. Deneme tesadüf bloklarında bölünen bölünmüş deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Çalışmada çıkış süresi, çiçeklenme süresi, bakla bağlama süresi, yetişme süresi, bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, bitkide birincil ve ikincil dal sayısı, bitkide bakla sayısı, bitkide tane sayısı, bitkide tane verimi, baklada tane sayısı, biyolojik verim, tane verimi, hasat indeksi, bin tane ağırlığı ve tanede protein oranı incelenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, çıkış süresi 18,11-20,02 gün, çiçeklenme süresi 149,06-152,28 gün, bakla bağlama süresi 162,46-162,64 gün, olgunlaşma süresi 189,02-184,42 gün, metrekaredeki bitki sayısı 179,23-185,44 adet, bitki boyu 29,03-45,34 cm, ilk bakla yüksekliği 14,23-23,06 cm, birincil dal sayısı 2,46-3,01 adet, ikincil dal sayısı 4,91-5,29 adet, bitkide bakla sayısı 41,85-42,93 adet, bitkide tane sayısı 50,86-52,02, baklada tane sayısı 1,23-1,24 adet, biyolojik verim 666,00-779,62 kg/da, tane verimi 189,90-220,26 kg/da, hasat indeksi %28,42 - %28,46, bin tane ağırlığı 27,84-33,12 g, tane protein oranı %22,64 - %27,05 arasında değişim göstermiştir. Araştırmada en yüksek tane verimi P1 (4 kg P2O5/da dozu) x T1 (200 kg/da tavuk gübresi) x B2 (TV113C-Kluyvera cryocrescens) interaksiyonu uygulamasında 279,03 kg/da olarak elde edilmiştir.
Farklı organik gübre kaynaklarının çemen (Trigonella foenum graecum L.)'in çimlenme ve fide gelişimi üzerine etkileri
Bu çalışma farklı sıvı organik gübre kaynaklarının çemenin çimlenme ve fide gelişimi üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Deneme Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü laboratuvarında bitki yetiştirme kabininde yürütülmüştür. Deneme süresince çalışma yapılan ortamın sıcaklığı 25±3 °C arasında tutulmuştur. Deneme süresince bitkiler 16 saat boyunca aydınlık, 8 saat boyunca karanlık ortamda yetiştirilmiştir. Araştırmada bitkisel materyal olarak "Çiftçi" çemen çeşidi kullanılmıştır. Araştırmada odun sirkesi (0,25, 0,50, 0,75 L/100 L su), bitkisel menşeili sıvı organik gübre (100, 200, 300 ml/100 L su), yarasa gübresi (1, 2, 3 L /100 L su), solucan gübresi (150, 300, 450 ml/100 L su), mikrobiyal gübre (150, 300, 450 ml/100 L su) ve kontrol (gübresiz) konuları faktör olarak ele alınmıştır. Çalışmada çıkış oranı, ortalama çıkış süresi, çıkış indeksi, gövde kalınlığı, gövde uzunluğu, kök uzunluğu, gövde yaş ağırlığı, gövde kuru ağırlığı, kök yaş ağırlığı, kök kuru ağırlığı, gövde yaş/kök yaş oranı, gövde kuru/kök kuru oranı, yaprak sayısı, klorofil içeriği ve fide güç indeksi parametreleri incelenmiştir. Çıkış oranı, çıkış indeksi, gövde yaş/kök yaş oranı ve gövde kuru/kök kuru oranı üzerine organik gübre kaynaklarının etkisi istatistiki olarak önemsiz bulunmuştur. Organik gübrelerin ve gövde kalınlığı üzerine etkileri %5 düzeyinde, incelenen diğer parametreler üzerine etkileri ise %1 düzeyinde istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Sonuç olarak, farklı organik gübre kaynaklarının çemen bitkisinin erken gelişim döneminde fide gelişimini olumlu yönde etkilediği, özellikle yarasa gübresi ve bitkisel menşeli sıvı organik gübre uygulamalarının öne çıktığı belirlenmiştir.