Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin özel gereksinimli bireylere yönelik öz yeterlikleriyle tutumlarının araştırılması

Özel gereksinimleri olan bireylerin toplumsal faaliyetlere anlamlı katılımı, bireyin hem eğitsel hem de sosyal gelişimini artıran uygulamalarla kolaylaştırılmaktadır. Kapsayıcı eğitim ilkeleri ile tutarlı olarak, beden eğitimi ve spor derslerinin bu bireyler arasında öz farkındalık, sosyal katılım ve fiziksel uygunluğun gelişimine önemli ölçüde katkıda bulunduğu belirtilmektedir. Bu bağlamda beden eğitimi eğitmenlerinin özel ihtiyaçları olan bireylerle etkili bir şekilde iletişim kurma, olumlu tutumlar geliştirme ve yüksek bir öz yeterlik farkındalığını sürdürme yeteneğine sahip olmaları büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmada, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin özel gereksinimli bireylerin eğitimine ilişkin özyeterlik inançları ile bu bireylere yönelik tutumları arasındaki ilişki değerlendirilmektedir. Ayrıca bu iki değişkenin öğretmenlerin cinsiyet, yaş, hizmet yılı, eğitim düzeyi, kurumsal bağlam, medeni durumu, ve görev yeri gibi değişkenler bağlamında gösterdiği farklılıklar incelenmiştir. Araştırmanın evrenini Elazığ ili ve ilçelerinde görev yapan 345 beden eğitimi ve spor öğretmeni oluşturmakta olup, örneklemi ise basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenen 206 öğretmenden meydana gelmektedir. Veriler, "Özel Gereksinimli Bireylerin Eğitimine Yönelik Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği" ve "Öğretmenlerin Özel Gereksinimli Öğrencilere Yönelik Tutumu Ölçeği" ile toplanmıştır. Bu araştırma çerçevesinde, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinden "cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, öğrenim durumu ve görev yapılan okul türü" gibi demografik özelliklere dair veriler toplanmıştır. Ardından, öğretmenlerin özel gereksinimli bireylerin eğitimine yönelik öz yeterlik algıları ile tutumlarını belirlemeye yönelik olarak "Özel Gereksinimli Bireylerin Eğitimine Yönelik Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği" ve "Öğretmenlerin Özel Gereksinimli Öğrencilere Yönelik Tutumu Ölçeği" aracılığıyla veriler elde edilmiştir. Verilerin istatistiksel analizi lisanslı SPSS 24.0 yazılım paketi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Öncelikle toplanan verilerin analizine geçilmeden önce normallik testi uygulanmış ve değişkenlerin normal bir dağılım sergilediği tespit edilmiştir. Bu bağlamda, parametrik testler kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerden yüzde, aritmetik ortalama, frekans ve standart sapma değerleri analiz edilmiştir. Bağımsız iki grup karşılaştırmaları yapmak amacıyla, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin öz yeterlik ve tutum düzeylerinin demografik değişkenlerle ilişkili olarak değişkenlik gösterip göstermediğini belirlemek için "Independent Samples t-Testi", birden çok kategoriyi kapsayan değişkenler için ise "Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)" uygulanmıştır. Ek olarak, öğretmenlerin öz yeterlik dereceleri ile karşılık gelen tutumları arasındaki bağlantıyı belirlemek amacıyla "Pearson Korelasyon Analizi" uygulanmıştır. Analiz bulgularına dayanarak, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin özel gereksinimli bireylerin eğitimine yönelik öz yeterlik algılarının, cinsiyet, yaş, mesleki kıdem ve öğrenim durumu gibi değişkenler doğrultusunda anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir (p<0.05). Diğer yandan, öğretmenlerin özel gereksinimli bireylere ilişkin tutumları cinsiyet, görev aldıkları eğitim kurumu türü ve mesleki kıdem süresi değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir (p<0.05). Ayrıca eğitimcilerin öz-yeterliliği ve tutumları arasındaki bağlantıyı tespit etmek için yapılan korelasyon analizinin sonuçları, iki değişken arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir ilişki ortaya koymuştur (p<0.05). Sonuç olarak beden eğitimi öğretmenlerinin mesleki niteliklerinin, kapsayıcı eğitime ilişkin yetkinlik ve tutum algılarını şekillendiren kritik bir faktör oluşturduğunu göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre, öğretmenlerin öz yeterlik seviyelerinin yüksek düzeyde seyretmesi, özel gereksinimli bireylere yönelik daha olumlu algılar ve tutumlar geliştirdiklerini göstermektedir. Öz yeterlik düzeyleri ve tutumlar arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Demografik değişkenlerle ilgili olarak ise cinsiyet, yaş ve mesleki kıdemin bazı alt boyutlarda anlamlı farklılık yarattığı belirlenmiştir.