Bedensel engelli sporcularda psikolojik ve bilişsel faktörlerin incelenmesi

Bu çalışma, bedensel engelli sporcuların, atletik zihinsel enerjileri, bilinçli farkındalık (mindfulness) düzeyleri ve egzersiz bağımlılıkları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma Adana ili ve çevresinde bedensel engelli spor kulüplerine devam eden lisanslı sporcular ile yapılmıştır. Örneklem seçiminde ise, olasılıklı olmayan örnekleme türlerinden ölçüt örnekleme yönteminden yararlanılmıştır. Katılımcılar, yaş ortalamaları 32,11±10,94 olan 127 bedensel engelli (107 erkek, 20 kadın) sporcudan oluşmaktadır. Bedensel engelli sporcuların, 81'i ortopedik engelli, 46'sı ise ampüte sporcudan oluşmaktadır. Bu sporcuların 50'si tekerlekli sandalye basketbol, 38'i ampüte futbol, 39'u ise bireysel bedensel engelli sporları yapmaktadır. Bu çalışmada, sporcuların atletik zihinsel enerji, bilinçli farkındalık (mindfulness) ve egzersiz bağımlılığı düzeylerini belirlemek amacıyla, 'Atletik Zihinsel Enerji Ölçeği' (AZEÖ), 'Sporcu Bilinçli Farkındalık (Minfulness) Ölçeği' (SBFÖ) ve 'Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği' (EBÖ) kullanılmıştır. İstatistiksel analizler ise Kruskal Wallis ve Spearman Korelasyon nonparametrik testleri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre; atletik zihinsel enerji sakinlik alt boyut puan ortalamaları arasında, bilinçli farkındalığın, yeniden odaklanma alt boyut puan ortalamaları arasında, tekerlekli sandalye basketbol branşı lehine istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların, atletik zihinsel enerji alt boyut puan ortalamaları ile bilinçli farkındalık ve egzersiz bağımlılığı toplam puan ortalamaları arasında pozitif yönlü, anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). Bilinçli farkındalık alt boyutlarından, farkındalık ve yeniden odaklanma ile egzersiz bağımlılığı arasında, pozitif yönlü, yargılamama alt boyutu ile negatif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). Sonuç olarak, bedensel engelli sporcuların, atletik zihinsel enerji, bilinçli farkındalık ve egzersiz bağımlılığı düzeyleri arasında ilişki olduğu ve tüm branş sporcularının, yüksek oranda, egzersize bağımlılık ve yüksek düzeyde bağımlılık geliştirdikleri belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Engellilik, Egzersiz, Zihinsel Enerji, Bilinçli Farkındalık, Bağımlılık