Beğavî'nin Meâlimü't-Tenzîl isimli tefsirindeki hadislerin tahrîc ve değerlendirilmesi (Tevbe sûresi)

Çok yönlü ilmi kişiliği ile bilinen Beğavî'nin Meâlimu't-Tenzîl adlı eseri rivâyet türü tefsirleri arasında önemli bir yere sahiptir. Biz bu çalışmamızda Beğavî'nin hayatı, naklettiği rivayetler özelinde hocaları, talebeleri ve eserleri hakkında kısa bir bilgi verdikten sonra isnadlı ya da isnadsız çokça rivâyet barındıran Meâlimu't-Tenzîl'de Tevbe sûresinin tefsirinde kullandığı 116 rivâyetin tahrîcini ve değerlendirilmesini yapıp rivâyetlerin sıhhat değerlendirmesinde bulunduk. Rivâyetlerin değerlendirilme aşamasında Tirmizî, Şuayb el Arnavûd, Hâkim en-Neysâbûrî, Abdurrezzâk el-Mehdî, Abdulmuhsîn et-Türkî, Ahmed Muhammed Şâkir, Hüseyin Selim Esedü'd-Dârânî, Muhammed Fuad Abdulbâkî, Muhammed Avvâme, Elbânî, Fevvâz Ahmed ez-Zümerlî, Muhammed Kâmil Karabelli gibi muhaddis ve muhakkiklerin sıhhat değerlendirmelerinden istifadeyle görüş beyanında bulunduk. Kur'an ayetlerinin tefsiri sadedinde kullanılan bu 116 rivâyetin 63'ü sahîh, 9'u hasen, 36'sı zayıf, 5'i mevzûdur. Rivâyetlerin 3'ü hakkında da herhangi bir değerlendirmede bulunulmamıştır. Beğavî'nin tefsirinde kullandığı 116 rivâyetin yarısından fazlası yani 73'ü (%62,39) makbûl hadislerden oluşuyorken geriye kalan 41 (%35,04) rivâyetin 36'sı (%87,80) zayıf, 5'i (%12,19) de mevzû' nakillerdir. Bahsi geçen 116 rivâyetin 83'ü (% 70.94) Kütüb-i Tis'a'da, 7'si (% 5.98 ) diğer hadis kitaplarında, 24'ü (% 20.51 ) hadis kitapları dışında (Tefsir-Tarih vb.) yer alırken 2'si (% 1.70) başvurulan kaynaklarda tespit edilememiştir.