Belirsiz fiyat ve talep koşulları altında dönem planlama ufuklu satın alma politikalarının incelenmesi

ÖZDOKTORA TEZBEL RS Z F YAT VE TALEP KOŞULLARI ALTINDA DÖNENPLANLAMA UFUKLU SATIN ALMA POL T KALARININ NCELENMESErcan ŞENY Ğ TÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜENDÜSTR MÜHEND SL Ğ ANAB L M DALIDanışman : Doç. Dr. Rızvan EROLYıl : 2006 Sayfa : 275Jüri : Doç. Dr. Rızvan EROLDoç. Dr. Türkay DERELDoç. Dr. Adil BAYKASOĞLUYrd. Doç. Dr. S. Noyan OĞULATAYrd. Doç. Dr. Adem GÖLEÇSatın alma problemi, gerekli hammadde ve malzemelerin doğru kalitede,doğru miktarda, doğru fiyattan ve doğru zamanda temin edilmesinin sağlanması ileilgilidir. Bu problem, deterministik ve stokastik problemler olarak ikiye ayrılır.Belirsiz çalışma koşulları (Talep büyüklüğü, Tedarik, Satın alma fiyatı) altında satınalma politikalarının belirlenmesi güç bir problemdir. Çalışma koşullarınındeterministik olduğu durumlar için optimum parti büyüklüğünün belirlenmesi ileilgili çok sayıda çalışma mevcuttur. Stokastik faktörler içeren sistemlerin analitikyaklaşımlar ile incelenmesi çoğu problem türünde matematiksel zorluklar nedeniylemümkün değildir. Bu nedenle, literatürde stokastik durum daha az ele alınmıştır.Klasik parti büyüklüğü belirleme yöntemlerinden, en düşük birim maliyet(Least Unit Cost) ve birim periyot başına en düşük maliyet (Silver Meal) yöntemlerideğişken fiyatlı parti büyüklüğü belirleme probleminin çözümü için uyarlanmıştır.Ayrıca, talep ve satın alma fiyatının belirsiz olduğu koşullarda dönen planlamaufkunun kullanıldığı kayıp-kazanç esaslı sezgisel satın alma politikası geliştirilmiştir.Hazırlık maliyetinin elde bulundurma maliyetine oranı, dönen plan periyot sayısı,talep ve fiyat belirsizliğinin büyüklüğü, geciktirilmiş sipariş miktarının toplamkarşılanamayan talebe oranı ve servis düzeyi faktörlerinin farklı değerleri içinsimülasyon analizi yapılmıştır. Geliştirilen politikalar, Wagner-Whitin yönteminegöre sapma yüzdesi, satın alma maliyeti, elde bulundurma maliyeti, satış kaybımaliyeti, sipariş geciktirme maliyeti, hazırlık maliyeti, pozitif stok düzeyi ve negatifstok düzeyi performans kriterlerine göre karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma sonuçlarıgeliştirilen kayıp-kazanç esaslı satın alma politikasının diğer politikalara göregenelde daha iyi performansa sahip olduğunu göstermiştir.Anahtar Kelimeler: Stok, stokastik parti büyüklüğü belirleme, dönenplanlama ufku, simülasyon.