Belirsizlik altında finansal yatırım kararları: Sezgisellikler ve yanlılıklar

Geleneksel finans teorileri, bireylerin en yüksek faydaya ulaşmayı hedeflerken, riskten kaçındıklarını ve daima rasyonel kararlar aldığını varsaymaktadır. Yatırımcı davranışlarının rasyonel kabul edildiği söz konusu finans piyasaları, etkin piyasalar hipotezi çerçevesinde, aşırı kar elde etmenin mümkün olmadığı etkin işleyen piyasalar olarak görülmektedir. Diğer yanda, davranışsal finans ise bireylerin finansal karar alma süreçlerinde gerçekte nasıl davranışlar sergilediğini ve bu davranışlara yol açan faktörlerin neler olduğunu araştırmaktadır. Bu çalışma, çeşitli finans piyasalarındaki yatırımcıların yatırım kararlarında etkili olan davranışsal faktörlerin araştırıldığı iki ampirik uygulamayı içermektedir. Birinci bölümde, geleneksel finans teorileri hakkında kısaca bilgi verilmekte, davranışsal finansın ortaya çıkışı ve tarihsel gelişim süreci anlatılmaktadır. İkinci bölümde yatırımcıların kararlarını etkileyen çeşitli davranışsal faktörlerden bahsedilmektedir. Üçüncü bölümde kriptopara piyasasında en yüksek işlem hacmine sahip olan 14 kriptoparaya ait kapanış fiyatları, piyasa büyüklüğü, işlem hacmi ve ekonomi politika belirsizliği endeksi verileri kullanılarak, sürü davranışı araştırılmıştır. Ayrıca rejim değişimi yaklaşımı ile düşük ve yüksek volatilitenin gözlendiği iki farklı rejim tespit edilerek, söz konusu rejimlerde ekonomi politika belirsizliğinin sürü davranışı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bunun yanısıra, gözlem periyodu yapısal kırılma testlerinden elde edilen kırılma tarihleri dikkate alınarak bölünmüş ve alt dönemler itibariyle analizler tekrarlanmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde, Borsa İstanbul'da aşırı güven davranışının test edilmesi amacıyla, BIST100 endeksinin günlük kapanış fiyatları ve işlem hacmi verileri kullanılarak beslemeli sinir ağlarına dayalı doğrusal olmayan Granger nedensellik analizi ve doğrusal olmayan etki tepki analizi uygulanmıştır.