Beş-altı yaş çocuklarının ailenin satın alma davranışına etkisi üzerine bir araştırma

ÖZET Aile, pazarlama yöneticileri için önemli bir pazar dilimidir. Günümüzde, toplumsal değişme ve devamında değişen aile yapıları, çocukların aile satın alma kararlarında önemli bir rol oynamaları sonucunu doğurmaktadır. Ailelere yönelik etkin ve etkili pazarlama stratejilerinin geliştirilmesi için çocukların bu rollerinin doğru biçimde anlaşılması önemlidir. Bu noktadan hareketle, yüksek sosyo-ekonomik düzeye sahip, çekirdek ailelerin, özel anaokulunda okuyan beş - altı yaş çocuklarının ailenin satın alma kararlarındaki etkisinin belirlenmesi araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Çalışmada; ailedeki çocuk sayısı, ilgili ürün kriterleri, annenin çalışıp çalışmama durumu ve anne çocuk etkileşim yapısı biçimi (annenin çocuk merkezlilik derecesi) dikkate alınarak çocuğun ailenin satın alma kararına etkisi incelenmiştir. Araştırma verileri, Ankara ili, Çankaya ilçesindeki 12 özel anaokulunda okuyan 257 çocuğun annelerinden anket yöntemiyle elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, annenin çalışma durumu, çocuğun cinsiyeti ve ailedeki çocuk sayısı değişkenleri çocuğun ailenin satın alma davranışına etkisinde belirleyici bir rol oynamamaktadır. Diğer yandan, annenin çocuk merkezlilik derecesi, tüm ailenin kullandığı yüksek riskli ürünler grubunda çocuğun ailenin satın alma davranışına etkisinde belirleyici bir durumdayken; çocuğun kullandığı ürünler ve tüm ailenin kullandığı düşük riskli ürünler grubunda belirleyici bir durumda değildir. Ayrıca, çocuğun ailenin satın alma kararına etkisi ürün gruplarına bağlı olarak da değişmektedir. Çocuğun ailenin satın alma kararına etkisinin en yüksek olduğu ürün grubu, satın alma sırasında riskin düşük olduğu, tüm ailenin kullandığı ürünler grubudur. Çocuğun, ailenin satın alma kararına etki derecesinin en düşük olduğu ürün grubu satın alma sırasında riskin yüksek olduğu, tüm ailenin kullandığı ürünler grubudur. Bu ürün grubunu, çocuğun kullandığı ürünler grubu izlemektedir. Diğer yandan, çocuğun tüketici kimliği hakkında annenin tutumu, çocuğun ailenin satın alma davranışına etkisinde, tüm ailenin kullandığı satın alma sırasında yüksek riskin olduğu ürünler grubuiçin belirleyici bir rol oynamaktadır. Anne çocuğun bilinçli ve bilgili bir tüketici kimliğine sahip olduğunu düşündüğü ölçüde çocuğun ailenin satın alma kararına etkisine izin vermektedir. Anahtar Kelimeler: Tüketici olarak çocuk, tüketici davranışları, çocuk merkezlilik derecesi. VI