The relationship between human capital and economic growth: The case of Turkey 1980-2013

Beşeri sermayenin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi içsel büyüme modellerinde önemle vurgulanmıştır. Bu tezde, 1980 ve 2013 yılları arasında Türkiye'deki beşeri sermaye ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki zaman serisi analizi ile incelenmiştir. İş gücü başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) bağımlı değişken olarak kullanılmıştır. Bağımsız değişken olarak iş gücü başına düşen sermaye stoğu ve beşeri sermaye endeksi seçilmiştir. İlköğretim, lise ve yükseköğretimdeki öğrenci sayıları, lise ve yükseköğretim kayıt oranı, kamu sağlık harcamalarının gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) içindeki payı, toplam sağlık harcamalarının gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) içindeki payı, doğumda yaşam beklentisi, kişi başına düşen sağlık kurumu sayısı, kişi başına düşen hastanelerdeki yatak sayısı, kişi başına düşen sağlık personeli (hekimler, dişçiler, hemşireler, ebeler, eczacılar, sağlık memurları) sayısı, kişi başına düşen gazete sayısı, kişi başına düşen kütüphane sayısı, kişi başına düşen kitap sayısı, kişi başına düşen telefon hattı sayısı beşeri sermayenin göstergeleri olarak seçilmiştir. Bu göstergelerden eğitim, sağlık ve sosyo-kültürel endeksler oluşturulmuş ve bunlar biraraya getirilerek beşeri sermaye endeksi kurulmuştur. Değişkenlerin durağanlık derecelerini belirlemek için birim kök testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişki Johansen eşbütünleşme testiyle incelenmiştir. Yıllık veriler kullanarak 1980 ve 2013 yılları arasında Genelleştirilmiş Momentler Metodu ile bir büyüme modeli tahmin edilmiştir. Ekonometrik analizin sonucunda, 1980 ve 2013 yılları arasında Türkiye'de iş gücü başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH), iş gücü başına düşen sermaye stoğu ve beşeri sermaye endeksi arasında uzun dönemli ilişki olduğu belirlenmiştir. Genelleştirilmiş Momentler Metoduyla (GMM) tahmin edilen model, iş gücü başına düşen sermaye stoğunun ve beşeri sermaye endeksinin iş gücü başına düşen gayri safi yurtiçi hasılayı (GSYİH) anlamlı ve pozitif yönde etkilediğini ortaya koymuştur. Tahmin edilen model ayrıca iş gücü başına düşen sermaye stoğunun, iş gücü başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) üzerindeki etkisinin, beşeri sermaye etkisinden daha fazla olduğunu ortaya çıkarmıştır.