Betonarme taşıyıcı sistem seçiminin performans ve maliyet ile ilişkisi

Betonarme yapılarda taşıyıcı sistem seçimi, yapının performans ve maliyetine doğrudan etkilidir. Yapı tasarımından beklenilen; yapının performansı, ekonomikliği, fonksiyonelliği, estetiği, işlevselliği ve uygulanabilirliğidir. Yapıların performans ve maliyet ile ilişkisi, yapı kat adeti, taşıyıcı sistem türü ve taşıyıcı sistem davranış katsayısı gibi değişkenlere bağlı olarak, emniyet-ekonomi dengesinde birbirlerine oranla avantaj ve dezavantajlara sahiptir. Yapı emniyetindeki en önemli faktörlerden biri de yapı taşıyıcı sistem seçimidir. Çerçeveli yapıların sünek, perdeli yapıların ise rijit davranması beklenir. Taşıyıcı sistemin tasarım ve analizinde mesleki bilgi ile beraber, standart ve yönetmeliklerden de faydalanılır. Deprem kuşağında yer alan ülkemizde bu kapsamda depreme dayanıklı yapı tasarımına yönelik olarak, "Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik" kullanılmaktadır. Bu çalışmada incelenen çerçeveli, perde çerçeveli ve perdeli taşıyıcı sistemler, her sistemde kat adetleri; 4, 8, 12, 16, 20 olacak şekilde çeşitlendirilmiştir. Yapı taban alanları; 12x12 metre, 24x24 metre, 36x36 metre şeklinde seçilmiştir. Taşıyıcı sistem davranış katsayıları normal sünek ve yüksek sünek alınmıştır. Yapı önem katsayısı; I=1, deprem bölgesi; 1o, spektrum periyodu; Ta:0,15/Tb:0,6sn, zemin yatak modülü; 2000t/m3, zemin emniyet gerilmesi; 30t/m2, beton sınıfı; C30 olarak her modelde sabitlenmiştir. Tasarlanan modellere gelen deprem yüklerini hesaplamak için mod birleştirme yöntemi kullanılmıştır. Modellerin performansı maksimum yatay yer değiştirmeler ve serbest titreşim periyoduna göre kıyaslanmıştır. Maliyet analizleri için "Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı" tarafından yayınlanan 2018 birim fiyatları kullanılmıştır. Sonuç olarak belirli şartlar altında hangi taşıyıcı sistemin performans ve maliyet açısından optimum olabileceğinin saptanması hedeflenmiştir.