Bilgi (enformasyon) teknolojileri ile örgüt kültürü etkileşimi: Bir araştırma

Bilginin işlenmesi, saklanması ve paylaşımını sağlayan bilgi teknolojilerinin (BT) insan hayatını her yönden etkilediği herkesçe çok açık bir şekilde görülmektedir. Sosyal, kültürel ve ekonomik yaşamın temel kurumlarından biri olan işletme örgütleri de teknolojik gelişmelerin yarattığı bahse konu değişim sürecinden nasibini almaktadır. Bilgi teknolojilerinde meydana gelen bu hızlı gelişmeler örgütlerin yapısını ve bu yapı içerisinde yer alan insanları, süreçleri, işlevleri özetle örgütsel yaşamı değişime zorlamaktadır. Bu ana fikre dayalı olarak geliştirilen araştırma modeli kapsamında çalışmanın ana hipotezi "çalışanların bilgi teknolojilerini kullanım düzeyleri onların örgüt kültürü algılama düzeyleri üzerinde etkilidir" şeklinde ifade edilmiştir. Araştırma evrenini İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) 2012 yılı verilerine dayalı olarak 2013 yılında açıklamış olduğu İSO-100 listesinde yer alan ve İstanbul ilinde faaliyet gösteren işletmelerde çalışan ve beyaz yakalı olarak tabir edilen bilgi işçileri oluşturmuştur. Çalışma kapsamında ana hipotez ve bu ana hipoteze bağlı 24 alt hipotez test edilmiş, neticede BT kullanımına ait dört boyut ile örgüt kültürüne ait sekiz boyut arasında anlamlı ilişkilere ve etkilere rastlanmamıştır. Elde edilen bu sonuç bilgi teknolojilerinin performans, verimlilik, kâr gibi örgütsel faktörler üzerine doğrudan etkisi bulunmadığını ileri süren çalışmaları destekler niteliktedir. Kültürel değişim ve gelişimin bir tarihsel süreç içerisinde ve yavaş şekilde gerçekleştiğini ileri süren kültürel yaklaşımları dikkate aldığımızda, çok hızlı bir değişim ve gelişim özelliği gösteren bilgi teknolojilerinin örgüt kültürünü de aynı hızda etkilemesini ve değiştirmesini beklemek, bu çalışmanın sonucunun gösterdiği gibi, çok da gerçekçi bir beklenti olmayabilir. Benzer şekilde; elde edilen bu sonuç çok farklı özellik, işlev ve kullanım alanlarını ihtiva eden bilgi teknolojilerinin tek bir "BT" kavramı altında incelenmesinin de doğru bir yaklaşım olmayabileceğini düşündürmektedir. İlave olarak; örgüt kültürünü oluşturan dört temel faktör arasında bulunmayan bilgi teknolojilerinin, bu özelliği sebebiyle, bu temel faktörler üzerine olan etkileri vasıtasıyla örgüt kültürü üzerindeki dolaylı ve/veya aracı etkilerinin araştırılmasının daha doğru bir yaklaşım olacağı değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Bilgi / EnformasyonTeknolojileri, Örgüt Kültürü, Örgütsel Yapı