Bilişim sektörü çalışanlarının üstbiliş ve yenilikçi iş davranışı arasındaki ilişki

Bu çalışmanın temel amacı, Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) çalışanlarının üstbiliş becerileri ile iş yerinde yenilik yapma davranışlarını ortaya koymak ve bu özellikler arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. Betimsel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı araştırmanın katılımcıları Linkedin profesyonel iş ağına üye ICT çalışanlarından (N=144) oluşmaktadır. Çalışma grubunun cinsiyet, eğitim seviyesi, İngilizce seviyesi, ICT sektöründe çalışma süresi, çalıştığı firmadaki ünvanı, firmanın çalışan sayısı, düşünce becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim alıp almadığı değişkenleri incelenmiştir. Çalışmada araştırmacı tarafıdan oluşturulan "Demografik Bilgiler Formu", Turan (2009) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Üstbiliş Ölçeği (Metacognitive Scale)" ve Önhon (2016) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "İş Yerinde Yenilik Davranışı Ölçeği (Innovative Work Behaviour –IWB Scale)" uygulanmıştır. İstatistiksel sonuçlar betimsel istatistikler, t-testi, ANOVA Testi ve Korelasyon testi ile elde edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre çalışanların üstbiliş skorları, iş yerindeki ünvanlarına göre anlamlı şekilde değişmektedir (p=0.013, p<0.05). En yüksek ortalamaya sahip ünvan "Teknisyen, Administrator, Stajyer" iken (mean=4.3512), ikinci yüksek ortalamayı Yönetici kategorisi sağlamaktadır (mean = 4.2792). Daha önce düşünce becerilerini geliştirmeye yönelik herhangi bir eğitim almış olanların üstbiliş skorları da anlamlı derecede farklılaşır (p=0.002, p<0.05). Bu tür bir eğitim almış olanlar daha yüksek bir skor göstermiştir (mean =4.1864). Çalışanların iş yerinde yenilikçi davranış (IWB) skorları cinsiyete göre anlamlı şekilde değişir (p= 0.02, P<0.05). Buna göre erkekler, kadınlarla karşılaştırıldığında daha yüksek puan almışlardır (mean= 4.1273). Çalışanların iş yerindeki ünvanlarına göre de iş yerinde yenilikçi davranış (IWB) skorları anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır (p=0.028, p<0.05). Buna göre en yüksek ortalama Kıdemli Yönetici'ye ait iken (mean=4.2889) bir sonraki yüksek ortalama Yönetici kategorisine aittir (mean = 4.2475). Firmalar çalışan sayılarına göre kategorize edildiğinde, iş yerinde yenilikçilik davranış skorları da anlamlı düzeyde değişim göstermektedir (p=0.025, p<0.05). Firma çalışan sayısının 0 – 9 arasında değiştiği küçük işletme veya startup organizasyonlarda, çalışanların İş yerinde yenilikçilik skorları (IWB) daha yüksek bulunmuştur (mean=4.2626). Daha önce düşünce becerilerini geliştirmeye yönelik herhangi bir eğitim almış olanların iş yerinde yenilikçilik davranış skorları, almamış olanlara göre daha yüksektir (p=0.003, p<0.05, mean = 4.1447). Bunlarla birlikte ICT sektörü çalışanlarının üstbiliş ve iş yerinde yenilik davranışı skorları arasında güçlü bir korelasyon görülmüştür (r= +0.628). Bu çalışmada BİT sektörü çalışanlarının üstbilişsel becerileri ve iş yerinde yenilik yapma davranışı düzeylerinin yüksek olduğu ve üstbiliş ile yenilikçi iş davranışı becerileri arasında yüksek bir ilişki olduğu ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Üstbiliş, iş yerinde yenilikçilik davranışı, yenilikçilik, Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT)