Bilişsel davranışçı grupla psikolojik danışmanın üniversite öğrencilerinin sosyal kaygı ve psikolojik esnekliklerine etkisi

Bu araştırmanı amacı, bilişsel davranışçı grupla psikolojik danışmanın üniversite öğrencilerinin sosyal kaygı ve psikolojik esnekliklerine etkisinin incelenmesidir. Bu araştırma nitel ve nicel araştırmaların birlikte kullanıldığı karma modellerden açıklayıcı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında yarı deneysel desenlerden ön test, son test eşleştirilmiş kontrol gruplu desen (ÖSKD) kullanılmıştır. Nitel kısmın da ise nitel araştırma desenleri arasında yer alan durum çalışması kullanılmıştır. Çalışma grubu, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık bölümü öğrencileri arasından seçilerek oluşturulmuştur. Araştırma verileri, tüm sınıf seviyelerinden toplam 204 öğrenciden toplanmıştır. Araştırmada Leibowitz (1987) tarafından geliştirilen Soykan, Özgüven ve Gençöz (2003) tarafından Türkçeye uyarlanan "Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği" ve Francis, Dawson ve Golijani Moghaddam (2016) tarafından geliştirilen Karakuş ve Akbay (2020) tarafından Türkçeye uyarlanan "Psikolojik Esneklik Ölçeği" kullanılmıştır. Öğrencilere uygulanan ölçeklerden elde edilen veriler arasından, sosyal kaygı puanı yüksek, psikolojik esneklik puanı düşük olan 15'er öğrenci deney ve kontrol grubuna alınmıştır. Sosyal kaygı düzeyi yüksek, psikolojik esnekliği düşük öğrenciler, ortalama puanın bir standart sapma üstü ve altı alınarak belirlenmiştir. Gruplar belirlendikten sonra deney grubuna bilişsel davranışçı grupla psikolojik danışma uygulaması haftada bir kez olmak üzere 12 hafta uygulanmıştır. Kontrol grubu ile herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Nicel verilerin analizinde Mann Whitney U-Testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, deney grubunun sosyal kaygı puanlarının düştüğü, psikolojik esneklik puanlarının ise yükseldiği gözlemlenmiştir. Kontrol grubunun sosyal kaygı ve psikolojik esneklik öntest-sontest puanları arasında anlamlı fark olmadığı görülmüştür. Deney ve kontrol grubunun sosyal kaygı ve psikolojik esneklik sontest puanları incelendiğinde deney grubu lehine anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Yapılan izleme çalışmasında, bilişsel davranışçı grupla psikolojik danışmanın etkisinin 10 hafta sonra alınan izleme ölçümlerinde devam ettiği görülmüştür. Grupla psikolojik danışma uygulamasına katılan katılımcıların görüşleri incelendiğinde bilişsel davranışçı grupla psikolojik danışmanın sosyal kaygı ve psikolojik esneklik üzerinde etkili olduğu görülmüştür.