Binbaşı Hayreddin Bey'in "Harb-i Bahrî San'atı" adlı eserinin Transkripsiyonu ve Değerlendirilmesi

Tez çalışmasında ilk olarak Erzurum Atatürk Üniversitesi Seyfettin Özege Nadir Eserler Koleksiyonu aracılığıyla temin ettiğimiz ve Osmanlı Türkçesi ile kaleme alınmış olan Harb-i Bahri San'atı - Mülâzımlara Mahsus adlı eserin çevirisi sağlanmıştır. Ardından her bir bölüm kendi başlığı altında değerlendirilerek eserin daha anlaşılır kılınması ve kaynak değerine katkıda bulunulması amaçlanmıştır. Eser, Osmanlı Devleti'nin son döneminde askeri denizcilik üzerine yazılmış nadir bir kaynak olup, deniz savaşlarının sanatı ve bilimine odaklanmaktadır. Çalışmada, eserin içeriği tarihsel ve teknik bağlamda analiz edilmiş, Osmanlı denizcilik tarihinin kökenlerinden Cumhuriyet dönemine uzanan gelişim süreci ayrıntılı olarak incelenmiştir. Eser, 119 sayfadan oluşmakta olup, deniz savaşlarının teknolojik evrimi, stratejik yaklaşımlar ve gemi teknolojileri üzerine detaylı bilgiler sunmaktadır. Osmanlı Türkçesi metin, Şemsettin Sami'nin Kamûs-ı Türkî ve Ferit Develioğlu'nun Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat gibi kaynaklar kullanılarak günümüz Türkçesine çevrilmiştir. Eserin 16 ana bölümü ve alt başlıkları, denizcilik tarihine dair zengin bir içerik sunarken, Hayreddin Bey'in Karadeniz Bahriye Kumandanlığı ve Erkan-ı Harbiye Reisliği deneyimleri kaynak değerini artırmaktadır. Çalışma, Osmanlı denizciliğinin beyliklerden imparatorluğa evrilen yapısını, tersane faaliyetlerini, donanma teknolojilerindeki dönüşümleri ve önemli deniz savaşlarını (Çalıbey, İnebahtı, Çeşme, Navarin) tarihsel perspektifle değerlendirilmiştir. Ayrıca, 19. ve 20. yüzyılda modernleşme çabaları, zırhlı gemilerden denizaltılara geçiş ve Donanma Cemiyeti'nin faaliyetleri gibi konular incelenmiştir. Eserin teknik bölümleri, gemi türleri, zırh tahkimatı, silah sistemleri ve filo manevraları gibi konuları bilimsel bir yaklaşımla ele alarak dönemin denizcilik stratejilerine ışık tutmaktadır. Bu çalışma, Osmanlı denizcilik tarihine dair özgün bir kaynağı gün yüzüne çıkararak, akademik literatüre katkı sağlamayı ve Türk denizcilik mirasının anlaşılmasını güçlendirmeyi hedeflemektedir.