Binsâlim Himmîş ve tarihî romanları

Bu çalışmada, son dönemin önemli yazar ve düşünce insanı olan Faslı Binsâlim Hımmîş'in edebî kişiliği ve tarihî romanları incelenmiştir. Araştırmada kullanılan temel kaynaklar Hımmîş'in Mecnûnü'l-hukm, el-ʿAllâme, Zehratü'l-Câhiliyye ve Hâze'l-Endelüsî isimli tarihî romanları ile ez-Zât beyne'l-vücûdi ve'l-îcâd isimli otobiyografisidir. Giriş ve üç bölümden oluşan çalışmamızda öncelikle Binsâlim Hımmîş'in hayatı, eserleri ve edebî kişiliği hakkında bilgilere yer verilmiştir. Akabinde Hımmîş'in söz konusu tarihî romanları, içerik bakımından incelenmiştir. Tarihî romanların içeriği; şahıs kadrosu, bölümleri, olay örgüleri, zaman ve mekân unsurları açısından ele alınmıştır. Son bölümde ise Hımmîş'in tarihî romanlarının anlatım ve üslûp özellikleri; anlatıcı ve bakış açısı, dil ve üslûp özellikleri, âyet, hadis, şiirlerden iktibaslar başlıkları altında incelenmiştir. Sonuç olarak Binsâlim Hımmîş'in tarihî romanlarında konu ve şahıslar farklı olsa da arka planda ağırlıklı olarak siyasî despotizm konusunun işlendiği, romanlardaki bölüm başlarında tarihî kaynaklardan iktibasların yapıldığı, yapılan bu iktibasların boyut ve işlev bakımından farklılık gösterdiği, yazarın romanlarında tarihî verilere dayandığı, tarihî kaynakların yetersiz kaldığı durumlarda kurguya başvurduğu, romanlarında ele aldığı tarihî şahsiyetlerin dramatik ve hareketli hayat hikâyelerinin olduğu görülmüştür. Tarihî romanlarında büyük oranda anlatılan dönemin diline oldukça yakın ve edebî bir dilin kullanıldığı; romanların anlatıcı ve bakış açısı bakımından farklılık gösterdiği; âyet, hadis ve şiirlerden iktibaslar yapıldığı tespit edilmiştir.