Bipolar bozuklukta serum pregnenolone, dehidroepiandrostenedion ve sulfat esterlerinin periferal NMDA, GABA reseptörleri ile ilişkisi

Nörosteroidler santral sinir sisteminde sentezlenebilen steroid hormonlardır. Beyin gelişimi ile birlikte santral sinir sisteminin uyarılmasını ekstitatör ya da inhibitör etkileri ile kontrol edebilirler. Nörosteroidlerin duygu durum değişimlerindeki rolü ise henüz net olarak tanımlanmamıştır. Trombositler içerdikleri reseptörleri ve sentezledikleri proteinleri nedeni ile nöronların periferal bir modeli olarak kabul edilebilir. Bizim çalışmamız ile duygu durum bozukluklarında N-methyl-D-aspartate (NMDA) ve gama-aminobutirik asit (GABA) reseptörleri için aktif steroidlerden pregnenolone sülfat (PS), Dehidroepiandrosteron (DHEA) ve DHEA sülfatın (DHEAS) periferal değişiminin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca trombosit reseptör oranları ile bu reseptörlerin olası substratlarının serum düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmamızda duygu durum bozukluğu tanısı almış hastalar (n=34) ve yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi açısından hastalarla eşleştirilmiş sağlıklı kontrollerin (n= 17) serum GABA, NMDA, DHEA ve DHEAS düzeyleri ELIA, PS düzeyi ise LCMS MS yöntemi ile çalışıldı. Hastaların klinik bulguları Barrat Impulsivite Ölçeği, Wisconsin Kart Eşleme Testi, Stroop Testi, Trial Making Testi, Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (ÇBMÖ) ile değerlendirildi. Sağlıklı gönüllüler yapılandırılmış görüşmeler ile (SCID-sağlıklı) değerlendirildi. Duygu durum bozukluğu saptanan hastalarda PS NMDA düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı yüksek iken DHEAS düzeyi anlamlı düşük bulundu. Trombosit GABA reseptör düzeyinin, serumda bulunan substrat düzeyleri ile pozitif korelasyon gösterdiği belirlendi. Bu tez çalışması ile duygu durum bozukluklarında nöroaktif steroidlerden PS ve DHEAS ile trombosit NMDA ve GABA reseptör oranları literatür taramamıza göre ilk kez olarak eş zamanlı olarak değerlendirildi. Çalışmamızın verilerine göre DHEAS ve PS düzeylerinin anlamlı değişimi duygu durum bozuklarında bu parametrelerin özellikle kadın cinsiyetin takibinde bir biyobelirteç olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir. Ancak bu konuda daha geniş gruplarda karşılaştırmalı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Sözcükler: Duygu Durum Bozuklukları, Nörosteroid, Pregnenolon, DHEA, NMDA, GABA