Bir cerh terimi olarak fısku'r-râvî

Muhaddisler dinin temel kaynaklarından biri olan hadislerin râvîlerinin belli başlı vasıflara sahip olması hususunda müttefiktirler. Bu vasıfların başında ise adâlet gelmektedir. Adâlet genel anlamıyla fıskın zıttı olarak telakki edilmekte ve râvînin fâsık olmaması anlamına gelmektedir. Buna göre fısk, Allah'ın itaatinden çıkmak mânâsına gelmekte olup yalan, bid'at ve günahı içerisine alan şemsiye bir kavramdır. Ne var ki günümüzde câri olan hadis usûlünde râvînin fâsık olması günahkâr olması anlamında kullanılmaktadır. Bu çalışmada muhaddislerin fısk kavramına yaklaşımı ve bu kavramın bir cerh terimi olarak cerh-ta'dil ilmindeki yeri tespite çalışılmıştır. Öncelikle muhaddislerin fısk kavramına yaklaşımları mustalahu'l-hadis eserlerinden yola çıkarak ortaya konulmuş ardından kavramın râvî tenkidinde kullanımının tespiti için ricâl kitaplarına başvurulmuştur. Böylece bir cerh terimi olarak fısku'r-râvînin tanımı ve cerh-ta'dîl ilmindeki yeri belirlenmeye gayret edilmiştir.