Bir kamusal eğitim deneyimi: EKİ Armutçuk Özel İlkokulu üzerine tarihsel bir analiz

Bu araştırmanın konusu, 1953-1983 yılları arasında Karadeniz Ereğli Kandilli'de hizmet vermiş olan EKİ Armutçuk Özel İlkokuludur. Araştırmanın genel amacı, Ereğli Kömür İşletmeleri (EKİ) tarafından bölge çocuklarına sunulan otuz yıllık özel okul hizmetini dönemin sosyal ve ekonomik arka planını dikkate alarak incelemektir. Çalışmada doküman incelemesi ve sözlü tarih yöntemleri kullanılmıştır. Yaklaşık yetmiş yıllık tarihi olan okulun 1953-1983 yılları arasındaki dönemiyle ilgili belge ve bilgilere ulaşabilmek amacıyla EKİ Armutçuk Özel İlkokulunun (Bugün Madenci İlkokulu) arşivi taranmıştır. Döneme ilişkin mevzuat metinlerinden, Kalkınma Planlarından, Şûra Raporlarından ve Tebliğler Dergilerinden yararlanılmıştır. Çalışma kapsamında EKİ Armutçuk Özel İlkokulunu deneyimleyen Kandilli tarihine ve sosyal yaşamına tanık olmuş kişilerle görüşmeler yapılmıştır. Araştırma sonucunda söz konusu okulun Keynesyen ekonomi yaklaşımı ve refah devletleri döneminin ruhunu yansıtan son derece özgün bir finansman sistemi olduğu anlaşılmıştır. EKİ çalışanlarının çocukları için açılan okul, civar köylerde yaşayan ve EKİ personeli olmayan ailelerin çocuklarına da eğitim vermiş ve bütün finansmanı EKİ tarafından karşılanmıştır. Burada eğitim alan öğrenciler sosyal, kültürel, sportif olanaklarla donatılmış bir özel okulda, ücretsiz okumuşlardır. Bu okulda görev yapan öğretmenler, o dönemde devlet okullarında çalışan meslektaşlarından daha fazla maaş almışlar ve birçok sosyal imkâna sahip olmuşlardır. Kandilli, Ereğli ve Türkiye için çok değerli kişiler yetişmesine katkıda bulunan okul, 1980'lerden sonra belirginleşen neoliberal politikaların etkisiyle 1983'te MEB'e devredilmiştir.