Bir siyaset enstrümanı olarak Batı Avrupa kültür politikaları: British Council örneği

Bu çalışma, kültürün siyasi ve ticari hedefler uğruna araçsallaştırılmasının Savaş Sonrası dönemin resmî kültür politikalarıyla sınırlı olmayıp kavramın tarihî doğumunda mündemiç olduğunu açığa çıkarmayı; dolayısıyla söz konusu politikaların bir ânda ortaya çıkmadığını, aksine tarihî bir sürecin sonucu ve ifadesi olarak tezahür ettiğini, ayrıca kültür politikalarının hükümetler tarafından bu ad altında ilan edilen nominal politikalardan ibaret olmayıp toplumun kültürel hayatını etkileyebilecek diğer kamu politikalarının da zımnî kültür politikası olarak görülebileceğini; son olarak British Council'ın İngiliz çıkar ve prestijini yükseltmek, diğer deyişle İngiltere'nin siyasi ve ticari nüfuzunu dünya üzerinde geliştirmek üzere kültürü araçsallaştıran bir kuruluş olduğunu belirlemeyi hedeflemektedir. Kültürün çok sayıda tanımı olmakla birlikte bu tanımlar 1) insanın zihinsel gelişmişliği, 2) ulusal tin ve 3) sanat eserleri bütünü konfigürasyonları etrafında tasnif edilebilir. Çalışmamızın ilk bölümü bu üç konfigürasyonun ırk, ulus ve sınıf fenomenleri üzerinden tarihî süreçte nasıl geliştiğini izah etmektedir. Kültürün insanın zihinsel gelişmişliği anlamı Aydınlanma hümanizminden doğmuş; ne var ki ırkçılık ve sömürgecilik hattında işlemiş bir anlam konfigürasyonudur. Alman Karşı-Aydınlanmasının bir ürünü olan ulusal tin anlamında kültür, uluslararası rekabet süreçlerinin mütemmim cüzüdür. Daha ziyade Anglo-Sakson dünyanın bakışını yansıtan sanat eserleri bütünü anlamında kültür ise sınıflar arası imtiyaz ve mesafe geriliminde ifadesini bulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümü Savaş Sonrası kültür politikalarının Fransa, Almanya ve İngiltere'de kazandığı formu yine tarihî süreçlere referanslar vermek kaydıyla incelemektedir. Son bölüm ise British Council'ın varlık gerekçesi, kuruluş süreci, bürokratik konumu, dekolonizasyon ve Soğuk Savaş vb. tarihî süreçlere verdiği reaksiyonun tasviri ile operasyonel karakteristiğinin ve kültürü araçsallaştırma tarızının analizini içermektedir.