Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin çalışma ortamı iş güvenliği düzeyine ilişkin algı ve bilgi düzeyleri

Çalışma; kişilerin hayatta kalmalarının bir şartı ve bir faaliyet olarak fiziksel, zihinsel ve sosyal iyilik haline doğrudan etki eder. İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG); tüm iş kollarında çalışan sağlığını olumsuz etkileyecek iş kaynaklı tehlike ve riskleri minimuma indirme ve "çalışan-iş" uyumunu maksimuma çıkarma amacı taşıyan halk sağlığı alanıdır. Sağlık hizmeti de iş yeri ortam faktörleri nedeniyle tehlikeli ve yüksek riskli bir işkoludur. Bu hizmetin aksaması bütün toplumun sağlığı için tehdittir. Hemşireler ise hastalarla ve toplumla yakın temas kurarak sağlık hizmetlerinin önde gelen fiili ve teknik uygulayıcıları oldukları gibi hizmeti organize etmek için diğer aktörlerle bağlantılar kurarlar. Bu nedenle tehlikelere en açık sağlık çalışanı grubudur. Bu araştırmanın amacı; Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi (TOGÜ) Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nde çalışan hemşirelerin çalışma ortamı iş güvenliği düzeyine ilişkin algı ve bilgi düzeyleri ile etkileyen olası etkenleri saptamaktır. Çalışmadan, hemşirelerin İSG eğitimlerinin iyileştirilip geliştirilmesine katkı vermesi beklenmektedir. Kesitsel özellikteki bu çalışma Ekim 2021–Şubat 2022 tarihleri arasında TOGÜ Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nde çalışan hemşireler üzerinde yürütülmüştür. Örneklem büyüklüğü hesabı yapılmamış olup çalışma evrenini oluşturan kurumda aktif olarak çalışmakta olan 390 hemşirenin tamamına ulaşılması hedeflenmiştir. Veri toplama aracı olarak sosyo-demografik özellikleri, genel sağlık durumunu, çalışma şartlarını, İSG ile ilgili bazı soruları içeren bir anket formu ile İSG bilgisi ve algısını ölçme amacı taşıyan "Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği (HİGÖ)" kullanılmıştır. Çalışmamıza 388 hemşire katılmış olup, %64.4'ü kadın ve yaş ortalaması 29.9±6.5 idi. Hemşirelerin ortalama çalışma süreleri 4.0±3.9 yıl olup %74,5'i yataklı servisler ve yoğun bakım ünitelerinde, %78,9'u vardiyalı çalışmaktaydı. Hemşirelerin %78'i İSG eğitimi almış olmakla beraber %74,2'sinde iş kazası veya meslek hastalığı öyküsü, %13,7'sinde ise kronik rahatsızlık öyküsü vardı. 35 yaş üstü ve kurumda 5 yıldan fazla süredir çalışan hemşirelerde HİGÖ puanları diğerlerine göre anlamlı şekilde yüksekti. Cinsiyet, medeni durum ve eğitim düzeyinin HİGÖ puanlarına anlamlı etkisi yoktu. Vardiyalı çalışan hemşireler ile yataklı servis ve yoğun bakımda çalışan hemşire gruplarının HİGÖ puanları anlamlı derecede düşüktü. Ayrıca, daha önceden İSG eğitimi alan ve işyeri kaynaklı sağlık problemi geçmişi olmayan bireylerin HİGO puanları anlamlı olarak yüksekti. Covid-19 öyküsü HİGÖ puanlarını etkilemezken, diğer sağlık sorunlarını yaşayanların puanları anlamlı olarak düşüktü. Çalışan hemşirelerde İSG bilgi ve algı düzeyini ölçen HİGÖ puanları ortanca değerin altında bulunmuştur. Araştırmanın yürütüldüğü kurumda İSG eğitimi alan çalışanlarda ise HİGÖ puanları anlamlı olarak yüksektir. Bununla birlikte halen çalışma ortamında İSG ile ilişkili sorunların da yaşandığı göz önüne alınırsa, verilen İSG eğitimlerin niteliğinde ve/veya uygulanmasında iyileştirmeler yapılması gerektiği düşünülmektedir. Nitelikli İSG eğitimleri ve buna koşut olarak iyileştirilmiş çalışma koşulları, sağlık hizmeti sunumunun merkezinde yer alan hemşirelerin İSG çalışmalarında da aktif özneler olmaları ile mümkündür.