Bireysel müşterilerin banka ve dijital hizmet kanalı tercihleri

Bugün gelinen nokta itibariyle, banka kuruluşlarının hizmetlerini müşterilerine ulaştırabilmek için kullandığı hizmet kanallarının çeşitliliği, bankacılık uygulamalarının başladığı ilk zamanlardan bugünlere kadar geçen süreç içerisinde ve özellikle 21. yüzyılın bu ilk çeyreğinde teknolojinin gelişmesiyle sağlanan yeni imkânlar sayesinde, daha önce hiç olmadığı kadar artmıştır. Özellikle son yıllarda dijital teknoloji uygulamalarının insanların hayatında daha fazla yer almaya başlaması, hizmetlerini müşterilerine ulaştırmak ve sunmak için bankaları dijital teknoloji kanallarının imkânlarını olabildiğince kullanmaya yöneltmiştir. Bankaların bu yönelimi bankacılık ekosisteminde önemli ve köklü bazı değişikliklere sebep olmuştur. Başlangıçta bir banka müşterisinin bankadan hizmet alabilmesi için o bankanın şubesine gitmesi zorunluluk iken artık günümüzde müşteriler, fiziki banka şubesine gitmek zorunda kalmadan, bankanın kendisine sunduğu çeşitli hizmet kanalları arasından tercih yaparak, ihtiyacı olan bankacılık işlemlerini yapabilmekteler. Tüm bunların sonucu olarak günümüzde bankaların teknolojik ve dijital hizmet kanallarının müşteri tercihlerini belirleme noktasında önemli bir etken haline geldiği görülmektedir. Bu tez çalışmasında, günümüze kadar yaşanan teknolojik gelişmelere bağlı olarak, bankacılık ekosisteminde yaşanan bu değişimin müşteri tercihlerine olan etkileri açıklanmaya çalışılmıştır. Araştırmada, bireysel müşterilerin banka ve dijital hizmet kanalı tercihlerinin nasıl etkilendiği ve bu tercihleri etkileyen faktörlerin neler olduğu, kanal kullanım sıklıkları, kanal memnuniyet düzeyleri ve banka hizmetlerine karşı dijitalleşme beklentilerini öğrenmeye yönelik anket uygulaması düzenlenmiştir. Türkiye genelinde yapılan ankete bireysel banka müşterisi olan 1.163 katılımcı iştirak etmiştir. Bu araştırma için geliştirilen ölçekte, katılımcılara 5 temel konuda, toplam 7 soru altında 87 ifade yöneltilmiştir. Banka tercihlerini etkileyen faktörlerin neler olduğunu öğrenmeye yönelik 32 ifade, banka hizmet kanalı tercihini etkileyen faktörlerin neler olduğunu öğrenmeye yönelik ise 14 ifade yöneltilmiştir. Müşterilerin banka hizmetlerinden dijitalleşme beklentileri ile gerçek durum arasındaki farkı öğrenemeye yönelik 16 ifade yöneltilmiştir. Banka hizmet kanalı kullanım sıklığı ve kanallardan memnuniyet düzeyini öğrenmeye yönelik 18 ifade ve son olarak Covid-19 salgını sürecinde müşterilerin banka hizmetlerine erişim noktasında etkilenip etkilenmediklerini öğrenmeye yönelik 7 ifade yöneltilmiştir. Anket uygulamasıyla elde edilen veriler ile SPSS 26 ve AMOS 24 programları kullanılarak yapılan analizler sonucunda kullanılan ölçeğin uygun olduğu görülmüştür. Buna göre, her bir ifade grubu açısından ölçeğin geçerliliğini gösteren Cronbach's Alfa değerleri ve güvenirliğini gösteren KMO değerleri elde edilmiştir. Yapılan Açıklayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri sonucunda ölçeğin geçerli ve uyumlu olduğu görülmüştür. Ardından Regresyon ve t-Testi analizleri ile araştırma hipotezleri test edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre bireysel müşterilerinin banka tercih noktasında 7 faktörün etkili olduğu görülürken, hizmet kanalı tercih noktasında ise 3 faktörün etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanında müşterilerin banka hizmetlerine karşı olan dijitalleşme beklentilerinin bankaların sağladığı mevcut dijital hizmetlerden daha yüksek olduğu, beklenti ve gerçek durum arasındaki farkın anlamlı ve etkisinin büyük olduğu, dijital hizmetlerin müşterilerin banka ve hizmet kanalı tercihlerini etkilediği sonucuna varılmıştır. Müşterilerin hizmet kanallarından duydukları memnuniyetin, kanal kullanım sıklığının yanında banka tercihlerini de etkilediği ve geleneksel kanallar ile dijital ve çağrı merkezi kanalları arasında memnuniyet açısından anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Son olarak katılımcılar Covid-19 salgını sürecinde ihtiyaç duydukları banka hizmetlerine erişebilme noktasında herhangi bir aksama yaşamadıklarını ve bu dönemde bankaların genel tutumundan memnun olduklarını ifade etmişlerdir.