Bireysel yatırımcıların risk tercihlerini etkileyen davranışçı finans modelleri:Sosyo ekonomik ve demografik faktörler üzerine bir analiz

Yatırım kararlarının alınmasında birçok değişken bulunmaktadır. Yatırıcımlar her ne kadar rasyonel karar almaya çalışsa da alınan yatırım kararları her zaman rasyonel olamamaktadır. Yatırım kararlarının her zaman rasyonel alındığını öne süren Modern Finans Teorisine yöneltilen en büyük eleştiri bazı psikolojik süreçlerin yatırım kararı rasyonelitesini etkileyeceği, bu nedenle alınan her yatırım kararının psikolojik bazı nedenlerle rasyonel olmayacağı yönünde idi. Yatırım kararlarında psikolojik süreçlerin etkisini ortaya atan ve irdeleyen teori Davranışçı Finans Ekolü'dür. Bizim çalışmamızın ana amacını sosyo-ekonomik ve demografik faktörlerin bireysel yatırımcıların risk tercihlerini nasıl etkilediğini, bir yatırım firmasında gerçekleşen yatırım kararları üzerinden davranışçı finans modelleri ışığında uygulamalı şekilde ortaya koymaktır. Bireysel yatırımcılar kazançlarını artırmak amacıyla pek çok alternatifin yanında portföy yatırımı yaparlar. Çoğu zaman bu yatırımlar farklı risk seviyelerine sahiptir ve yatırımcılar farklı seviyelerdeki bu riskleri değerleyerek portföy yatırımlarında bulunurlar. Portföy seçimi ve çeşitlendirmesi gibi riskli yatırım kararları sürecinde bireysel yatırımcılar pek çok faktörün tesiri altında karar verirler. Bunlar arasında gelir seviyesi, yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum ve sahip olunan mesleğin nitelik ve nicelik seviyesi gibi kişisel, iktisadi ve ictimai etkenler yer almaktadır. Bu çalışma yeni adıyla Borsa İstanbul'da (BIST) işlem yapan kişisel yatırımcıların riziko arzuları üzerinde baskıya sebep olabilecek yukarıda sayılan demografik, sosyal ve ekonomik faktörleri incelemek üzere kurgulanmıştır. Bu çerçevede yapılan analizlerde, bireysel yatırımcıların portföy yatırımları sürecinde sahip oldukları risk algısı üzerinde yukarıda sayılan faktörlerin medeni hal durumu dışında tümü anlamlı etkiye sahip olduğu bulgulanmıştır.