Birgivî Mehmed Efendi'nin sarf ilmine dair görüşleri ve Kifâyetü'l-Mübtedî isimli eserinin tahkik ve tahlili

Arapça dilbilgisinin iki temel dalı vardır: Tek tek kelimeleri inceleyen "Sarf İlmi" ve cümleleri inceleyen "Nahiv İlmi". Tezimizde bu iki ilim dalı hakkında önemli eserler telif eden ve böylece Arap Dilinin Arap olmayanlar tarafından daha kolay öğrenilmesini sağlayan Birgivî Mehmed Efendi'nin (ö. 981/1573) sarf ilmine dair yaptığı çalışmaları inceledik. Yaptığımız incelemede, Birgivî'nin bu sahada Arap diline yaptığı katkıları değerlendirmeyi ve bu vesile ile Kifâyetü'l-mübtedî isimli sarf ilmine dair eserinin tahkikli neşrini gerçekleştirerek ilgililerin istifadesine sunmayı amaçladık. Bu amacı gerçekleştirmek için, tezimizi bir giriş, üç bölüm, sonuç ve tahkikli metin kısımlarına ayırdık: Girişte, tezimizin amacını ve kapsamını anlattık. Birinci bölümde, Birgivî'nin hayatından ve eserlerinden bahsettik. İkinci bölümde, Kifâyetü'l-mübtedî isimli eserini çeşitli açılardan tahlil edip tahkikte uyguladığımız metodu anlattık. Üçüncü bölümde, Birgivî'nin sarf ilmine dair yazmış olduğu eserleri çeşitli açılardan tahlil ederek onun bu ilimle alakalı görüşlerini derleyip izah etmeye çalıştık. Sonuç bölümünde bazı tesbit ve tekliflerimizi maddeler halinde sıraladık. Tahkikli Metin kısmında ise, Kifâyetü'l-mübtedî'nin, tahkik / edisyon-kritik kurallarına uygun sağlam bir metnini oluşturmaya çalıştık. Bu çalışmadan önce yapılan baskılarda belirtilmeyen Birgivî'nin kendi hâşiyelerini (minhüvât kayıtlarını), yazmalarda olduğu gibi "minhu" rumuzuyla dipnotlarda verdik. Anahtar Kelimeler: Birgivî/Birgili, Kifâyetü'l-mübtedî, el-Emsiletü'l-Fazliyye, İm'ânü'l-enzâr, Kuşadalı Ahmed Efendi.