Birinci Mecliste Edirne milletvekilleri ve faaliyetleri (1920-1923)

Edirne, M.Ö. Orta Asya'dan göç eden Trak Kabilesi'nin boylarından olan Odrisler tarafından istila edilerek, Balkan yarımadasında, Meriç Nehri'nin sol kısmında bulunan yerde kurulmuş bir yerleşim yeridir. Tarihi süreç içerisinde Makedonya Krallığı ve Romalıların eline geçmiştir. Romalılar zamanında burası "Adrianopolis" adıyla anılır olmuştur. Roma'nın ikiye ayrılmasıyla birlikte "Adrianopolis (Edirne)" Doğu Bizans'ın hakimiyet alanı içerisinde kalmıştır. Peçenekler tarafından da kuşatılan bu şehir, I. Murat zamanında Osmanlıların hakimiyetine geçmiş, Sultan Murat'ın isteği ile şehrin adı "Edirne" olarak değiştirilmiştir. Osmanlılar döneminde başkent olarak kullanılan bir şehirdir. Edirne şehri balkanlara yapılan fetih hareketleri için stratejik öneme haiz bir yerdir. 1828-1829 ve 1877-78 yıllarında Ruslar tarafından, 1913 yılında Bulgarlar tarafından, 1920 yılında ise Yunanlılar tarafından şehir ele geçirilmiştir. Edirne 1922 yılında kurtarılmış ve Türk hakimiyeti kesin olarak sağlanmıştır. Anadolu'da Millî Mücadele başlarken, Trakya'da Yunanlılar tarafından işgal altında idi. Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu'dan başlattığı Millî Mücadele'ye Edirne'yi de dahil etmesi kaçınılmazdı. Bu sıralarda Büyük Edirne Kongresi tarafından alınan silahlı direniş hareketi takdirle karşılandı. Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu'dan başlattığı Millî Mücadele'ye Edirne'de görevli Cafer Tayyar (Eğilmez) Paşa'nın hakimiyetinde bulunan I. Kolordu da destek vermiştir. Mustafa Kemal Paşa'nın Amasya Tamimi'nde belirttiği üzere Erzurum'da bir kongrenin toplanmasına karar verilmişti. Buraya katılamayan delegelerin Sivas'ta yapılacak kongreye katılması öngörülmüştü. Sivas'ta alınan kararlar kapsamında "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" çatısı altında bütün cemiyetler birleştirilerek işgaller karşısında Millî Mücadele'ye destek vermişlerdi. Trakya'da kurulan "Trakya Paşaeli Müdafaa Heyet-i Osmaniye", bu karardan sonra "Trakya Paşaeli Müdafaa Heyet-i Osmaniyesi" ve "Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adıyla iki mühür kullanarak, Trakya bölgesinin düşman işgalinden, düşman mezaliminden kurtarılması için çalışmışlardı. Bu cemiyet Büyük Edirne Kongresi'nden sonra "Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" olarak tek mühür kullanarak Millî Mücadele'ye ve Trakya bölgesinin düşman işgalinden, düşman mezaliminden kurtarılmasına çalışmıştır. Bu çalışmada giriş bölümünde Edirne ilinin kısa bir tarihinden bahsedilecektir. Daha sonra Edirne'de yaşanan Millî Mücadele sürecine değinilecek ve tezimizin ana konusu ilk TBMM'de Edirne milletvekilleri olan İsmet Paşa, Cafer Tayyar Paşa, Mehmet Şeref Bey, Mehmet Faik (Kaltakkıran) Bey, Kâzım Karabekir Paşa'nın yaptıkları faaliyetler incelenecektir.