Bitkisel drog monografı hazırlanması: Lavandula stoechas L.

Lavandula sp., Lamiaceae familyasından ekonomik ve tıbbi açıdan büyük önem taşıyan uçucu yağ bitkilerinin yer aldığı önemli bir cinstir. Neredeyse tamamı Akdeniz kökenli olan bu cinsin 39 türü mevcut olup, Türkiye'de doğal yayılış gösteren Lavandula stoechas L. subsp. stoechas (Karabaş otu) ve Lavandula pedunculata (Mill.) Cav. subsp. cariensis (Boiss.) Upson & S. Andrews (Karan) olmak üzere iki türü mevcuttur. Karabaş otu, Gargan Keşişotu Karan çiçeği, Lavanta çiçeği, Karahan gibi isimlerle bilinen bu iki tür genellikle birbirinin yerine halk arasında tıbbi amaçlarla yüzyıllardır kullanılmaktadır. Genellikle infüzyon (%2-5) halinde veya distilasyonla elde edilen uçucu yağı, ağrı kesici, antiseptik, yara iyi edici, yatıştırıcı balgam söktürücü, idrar yolları iltihaplarını giderici, egzama yaralarını iyi edici, sinir ve kalp kuvvetlendirici gibi etkileri nedeniyle geniş bir kullanış alanı bulmuştur. Çalışmamızda, ülkemiz için önem taşıyan bu iki türün farklı bölgelerden toplanan örnekleri Avrupa Farmakopesinde yer alan kalite parametreleri bakımından incelenerek, bir bitkisel drog monografı oluşturulmuştur. Diğer yandan, gıda otoriteleri tarafından akut ve kronik toksisitesi rapor edilen ve kullanımı ve dozu sınırlandırılan kâfurun bu türlerin bileşiminde yer almasından yola çıkılarak, uçucu yağında ve hazırlanan infüzyonlarında kantitatif olarak miktarı tayin edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Karabaş otu, Lavandula stoechas, Lavandula pedunculata, Kâfur, Monograf, Avrupa Farmakopesi, Toksisite.