Bitkisel özütlerin oral patojen mikroorganizmalara karşı antimikrobiyal etkinliğinin in vitro olarak değerlendirilmesi

Amaç: Diş çürüğü çocukluk çağının en sık görülen kronik hastalığı olup, koruyucu diş hekimliğinde doğal yöntemlere ilgi giderek artmaktadır. Çalışmamızın amacı kivi ve stevia özütlerinin karyojenik mikroorganizmalar üzerindeki antimikrobiyal etkinliğinin değerlendirilmesidir. Yöntem: Çalışma kapsamında kivi ve stevia bitkilerinin etanolik özütleri elde edilmiştir. Özütlerin şeker, yağ ve fenolik içerik analizleri gerçekleştirilmiştir. S. mutans ve L. acidophilus üzerindeki antimikrobiyal etkinlik, sıvı mikrodilüsyon, minimum bakterisidal konsantrasyon, öldürme kinetiği ve biyofilm duyarlılık testleriyle değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel analizi SPSS (SPSS Statistics v23.0 for Windows, Chicago, IL, ABD) programı ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Çalışma sonucunda stevia özütünün antioksidan kapasitesi ile toplam fenolik ve flavonoid içeriği kivi özütüne kıyasla sırasıyla 6-17 kat daha fazla tespit edilmiştir. Sıvı mikrodilüsyon testinde stevia özütünün MİK ve MBK değerleri S. mutans üzerinde kivi özütüne kıyasla daha düşük bulunmuştur. L. acidophilus için özütler arasında anlamlı fark görülmemiştir. Öldürme kinetiği testi sonuçları koloni sayımı ile değerlendirildiğinde, kivi özütü, S. mutans üzerinde yüksek dozda 3 saat içinde bakterisidal etki gösterirken, düşük dozlarda bu etki izlenmemiştir. Stevia özütü, S. mutans üzerinde tüm dozlarda 24 saat içinde bakterisidal etki göstermiştir. Bu durum stevia özütünün kivi özütüne kıyasla daha potent bir antimikrobiyal olduğuna işaret etmektedir. Her iki özüt de L. acidophilus üzerinde çözücüsüne göre daha zayıf etkinlik göstermiştir. Öldürme kinetiği testinin sonuçlarının optik yoğunluk ile değerlendirilmesinin ise prosedürel hatalara yol açabildiği düşünülmektedir. Biyofilm duyarlılık testinde S. mutans üzerinde her iki özüt de etkili olmakla birlikte, stevia özütünün etkinliği daha yüksek bulunmuştur. L. acidophilus biyofilmine ise stevia özütü etki ederken, kivi özütünün etkinliği çözücüsüne göre daha zayıf olmuştur. Tüm testlerde hem S. mutans hem de L. acidophilus için klorheksidinin etkinliği bitki özütlerinin etkinliğinden daha yüksek izlenmiştir. Sonuç: Çalışmamızın sonucunda, stevia özütünün S. mutans üzerinde belirgin antimikrobiyal etkinliği tespit edilmiş olup, koruyucu diş hekimliği açısından umut vadetmektedir. Kivi özütünün ise karyojenik mikroorganizmalar üzerindeki etkinliği zayıf izlenmiştir. Stevia ve kivi özütlerinin klinik kullanımda yer alması için daha kapsamlı çalışmalar gerekmektedir.