Biyofilik ve hasta merkezli tasarımın entegrasyonu ile iyileştirici mimarlık modelinin Türkiye'deki şehir hastanelerinde kullanıcı memnuniyetine etkisi üzerine bir inceleme

Hastane tasarımlarında biyofilik ve hasta merkezli yaklaşımların birlikte ele alınması, kullanıcıların fiziksel ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılamak için büyük bir potansiyel sunmaktadır. Ancak, bu iki yaklaşımın uyumlu bir modelde nasıl birleştirileceği konusunda belirsizlikler bulunmaktadır. Bu çalışma, biyofilik tasarım ve hasta merkezli yaklaşımları entegre ederek, hastane kullanıcılarının memnuniyetini artırmayı ve iyileşme süreçlerini desteklemeyi amaçlayan yeni bir model önermektedir. Önerilen model, biyofilik tasarım, ergonomi, yapı malzemeleri, iyileştirici mimarlık, erişilebilirlik ve teknoloji entegrasyonu gibi unsurları bir araya getirerek, sağlık hizmetlerinin verimliliğini ve kullanıcı deneyimini optimize etmeyi hedeflemektedir. Bu çalışma, söz konusu unsurların nasıl bir arada kullanılabileceğine dair bir anlayış geliştirerek, literatürdeki eksikliği gidermeyi ve hastane tasarımlarında yeni bir standart oluşturmayı amaçlamaktadır. Hasta merkezli biyofilik hastane tasarım için doğrultusunda hastane kullanıcıları ihtiyacını karşılayan ve memnuniyetinin artırmak amacıyla model bileşenleri kurgulandı. Model bileşenleri biyofilik tasarım, iyileştirici mimarlık, şifa bahçeleri, yapı malzemeleri ve ergonomi, erişebilirlik, teknoloji ve enerji kullanımı ve verimli sağlık hizmetleridir. Hasta merkezli biyofilik hastane tasarım model bileşenleri ile ilgili parametreler oluşturuldu. Biyofilik tasarımın bilimsel çalışmalarda etkinliğini ortaya çıkarmak için 2006-2023 yılları arasında yapılan akademik çalışmaların bibliyometrik analizleri yapıldı. Biyofilik tasarım ile en sık kullanılan anahtar kelimeler web of science veri tabanı kullanılarak bibliyometrik analiz yapıldı. Analiz sonucunda konu ile ilgili yapılan bilimsel çalışmaların son zamanlarda sayısı ve konuya ilginin arttığı tespit edildi. Model bileşen parametrelerinin hastane yapılarında ne denli uygulandığını araştırmak için görsel analiz ve hastane kullanıcılarının memnuniyetini belirlemek için istatiksel analiz yapıldı. Bu amaçla diğer şehir hastanelerini de temsil edeceği düşünülen üç şehir hastanesi belirlendi. Seçilen şehir hastaneleri sırası ile Çam Sakura, Kayseri ve Erzurum Şehir Hastaneleridir. Yapılan görsel analiz sonucunda hastane içi ve çevresinde bahçeler, doğal ahşap, desenler, renkler, ışıklandırma, havalandırma, doğa temalı tablolar ve bitkiler gibi ögeler kullanılması hastanelerin biyofilik tasarım, iyileştirici mimarlık ve şifa bahçesi model bileşenlerini desteklemektedir. Hastanelerin iç mekânlarının erişilebilirliği incelendiğinde, koridorlarda yönlendirme tabelalarının olduğu, dış ulaşım açısından ise heliportlar sayesinde hava ulaşımı, metro ve tramvaylarla demiryolu ulaşımı ve toplu taşıma araçlarının hizmet verdiği tespit edilmiştir. Teknoloji kullanımı bağlamında hastanelerde robotik cerrahi ve deprem sismik izolatörleri gibi özelliklerin yanı sıra kendi enerjisini üreten sistemler ve güneş enerji panellerinin kullanıldığı, ileri düzeyde sağlık teknolojilerinin tercih edildiği tespit edilmiştir. Geliştirilen model bileşenleri hastane kullanıcı memnuniyetini artırmaktadır. Söz konusu hastanelerin erişilebilirlik, teknoloji, doğal malzemelerin kullanımı, ergonomi ve biyofilik tasarım açılarından değerlendirilmesi sonucunda oldukça olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Hastane kullanıcılarının ihtiyaç ve memnuniyeti tespit etmek için anket geliştirildi, gerekli yasal izin alındı ve 2320 katılımcıya uygulandı. Uygulanan anket beşli likert ölçeğine göre düzenlendi. Araştırmada kullanılan anketin güvenilirliği tespit edilmiştir. Anketin güvenirliğini belirlemek için Cronbach Alfa değeri 0.965 olduğu hesaplanmıştır. Bu ise anketin "yüksek derecede güvenilir" güvenilirlikte olduğunu göstermektedir. Anket verileri SPSS istatistik bilgisayar programı kullanılarak model parametreleri ile ilgili anket analiz sonuçları elde edildi. İstatiksel analiz sonucu model parametrelerinin kullanıcı memnuniyetini önemli ölçüde artırdığı tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında bibliyometrik, görsel ve istatistiksel analizler sonucunda, hasta merkezli biyofilik hastane tasarım modeli ve parametreleri belirlenmiş; bu modelin, kullanıcı memnuniyetine ve iyileşme süreçlerine katkı sağlayan etkileri detaylı bir şekilde ortaya konulmuştur.