Biyoloji öğretiminde harmanlanmış öğrenme yönteminin uygulanması ve sonuçlarının değerlendirilmesi

Bu çalışmada, biyoloji öğretiminde harmanlanmış öğrenme yönteminin uygulanması ve sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla ?Canlıların Sınıflandırılması ve Biyolojik Çeşitlilik? ünitesi süresince uygulanan harmanlanmış öğrenme yönteminin, öğrencilerin biyoloji başarılarına, biyoloji tutum ve öz-yeterlik algılarına, internet kullanımına yönelik tutum ve öz-yeterlik algılarına etkisi araştırılmış; ayrıca yöntem ve uygulama hakkında öğrencilerin görüşleri alınmıştır.Araştırma modeli olarak ön test - son test kontrol gruplu modelin kullanıldığı çalışma, 2009-2010 öğretim yılı II. yarıyılında Nevzat AYAZ Anadolu Lisesi 9.sınıf öğrencilerinin katılımıyla ?Canlıların Sınıflandırılması ve Biyolojik Çeşitlilik? ünitesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu oluşturan sınıflar rastgele belirlenmiştir. Hangi sınıfların deney, hangi sınıfların kontrol grubu olacağı da yine rastgele belirlenmiştir. Buna göre; 9-A ve 9-C sınıfları deney grubu, 9-D ve 9- E sınıfları ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Deney grubunda veri toplama işlemlerine katılmayan veya internet üzerindeki etkinlikleri takip etmeyen 13 öğrenci veri analizlerine dahil edilmemiştir. Bunun sonucunda deney grubunda 47, kontrol grubunda ise 60 öğrenci olmak üzere toplam 107 öğrenci çalışma grubunu oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak; araştırmacı tarafından geliştirilen biyoloji başarı testi, biyoloji tutum ölçeği, biyoloji öz-yeterlik algısı ölçeği, internet kullanımına yönelik tutum ölçeği, internet öz-yeterlik ölçeği, harmanlanmış öğrenmeye yönelik görüş ölçeği ve mülakat soruları kullanılmıştır. Uygulama toplam 11 hafta sürmüştür. Uygulamalar başlamadan önce biyoloji başarı testi, biyoloji tutum ölçeği, biyoloji öz-yeterlik algısı ölçeği her iki gruba; internet kullanımına yönelik tutum ölçeği, internet öz-yeterlik ölçeği ise sadece deney grubuna ön-test olarak uygulanmıştır. Deney grubu öğrencileriyle uygulama öncesi 2 ders saati boyunca bilgilendirme toplantısı yapılmıştır. Öncelikle; harmanlanmış öğrenme yöntemi hakkında bilgi verilmiş ve öğrencilerden beklentiler anlatılmıştır. Sonra sınıf içinde projeksiyona bağlı bir bilgisayar aracılığıyla web sitesi tanıtılmış ve uygulamalı olarak siteye nasıl üye olacakları, etkinlikleri takip ederken nelere dikkat edecekleri gösterilmiştir. Deney grubunda dersler harmanlanmış öğrenme yöntemine uygun olarak hem yüz-yüze ortamda hem de internet ortamında sunulmuştur. Harmanlanmış öğrenmenin çevrimiçi boyutunu oluşturmak üzere bir Öğrenme Yönetim Sistemi (ÖYS) olan Moodle kullanılmıştır. ?Canlıların Sınıflandırılması ve Biyolojik Çeşitlilik? ünitesi, öğretim programı da göz önünde bulundurularak 8 konu halinde Moodle aracılığıyla www.e-biyoloji.net web adresi üzerinden erişime açık hale getirilmiştir. Web sitesinde her konu için; özet, video görüntüleri, görsel sunum (Powerpoint), animasyonlar, ilgili bağlantılar, sözlük, quiz, araştırma konusu (ödev) ve forum kısımları hazırlanmıştır. Yüz-yüze ortamda, araştırma ödevlerinin sunumu, hazırlıklı gelen öğrencilerle soru-cevap ve tartışma şeklinde konunun işlenmesi gerçekleştirilmiştir. Sınıf içinde internete bağlı bir bilgisayar aracılığıyla internet üzerinden gerçekleştirilen etkinlikler değerlendirilip anlaşılmayan noktalar öğretmen tarafından açıklığa kavuşturulmuştur. Kontrol grubunda ise sınıf ortamında geleneksel yüz-yüze öğretimle dersler işlenmiştir. Uygulama sonrasında her iki gruba ön-test olarak uygulanan veri toplama araçları son-test olarak uygulanmıştır. Ayrıca, deney grubuna harmanlanmış öğrenmeye yönelik görüş ölçeği uygulanmış ve mülakatlar yapılmıştır. Verilerin analizinde Kolmogorov Smirnov testi, bağımsız örneklem t-testi, eşleştirilmiş örneklem t-testi, Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılmıştır. Bu analizler için SPSS 15.0 paket programı kullanılmış, anlamlılık düzeyi 0.05 olarak alınmıştır.Verilerin analizi sonucunda; deney ve kontrol gruplarında yer alan öğrencilerin Biyoloji Başarı Testi son test puan ortalamaları arasında deney grubu lehinde anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür (p<0.05). Öğrencilerin biyoloji tutum ve öz-yeterlik algıları ölçeklerine ve bu ölçeklere ait alt boyutlara ilişkin son uygulama puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür (p>0.05). Deney grubunun uygulama öncesi ve sonrasında internete yönelik tutum ve öz-yeterlik algıları ölçeklerine ait verilerin çözümlenmesi sonucu; internet tutum ölçeği ön uygulama ve son uygulama puanları arasında son uygulama lehine anlamlı bir fark olduğu görülmüştür (p<0.05). İnternet tutum ölçeği alt boyutlarında ise; internetin öğretimde, araştırmada ve bilgi paylaşımında kullanımı konularındaki tutumlarda son uygulama lehine anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Deney grubunun internet öz-yeterlik ölçeği ön ve son uygulama puanları arasında ise anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür (p>0.05). Öğrencilerin yöntem ve uygulama hakkında görüşlerini almak için uygulanan görüş ölçeğine ait verilerin çözümlenmesi sonucunda; görüşlerin ?yüksek? düzeyde olumlu olduğu görülmüştür. Öğrencilerle yapılan mülakatların değerlendirilmesi sonucunda; harmanlanmış öğrenme yönteminin derse hazırlıklı gelme, istenildiği kadar tekrar yapabilme, konuyla ilgili materyallere zaman ve mekân sınırlaması olmadan ulaşabilme, kendini sınayabilme, öğretmen ve diğer öğrencilerle ders dışında da iletişim olanağı sunması gibi avantajlar sağladığı belirtilmiştir. Bu avantajların yanında; her öğrencinin evinde internet bağlantısı olmaması, bazı videoların geç açılması gibi dezavantajların da ortaya çıktığı görülmüştür. Sonuç olarak; internet alt yapısı ile ilgili sorunlar giderildiği taktirde harmanlanmış öğrenme yönteminin biyoloji öğretiminde kullanılmasının yararlı olacağı düşünülmektedir.