Bizans-Ermeni ilişkileri (VII.-XIII. yüzyıllar)

İslamiyet'in doğuşu ve yayılışı Bizans-Ermeni ilişkilerini etkileyen en önemli faktörlerden birisidir. Doğuda İran'ın yerini yeni bir güç alırken, Bizans bu yeni komşusuna karşı sınırlarındaki Ermenilerle ilişkilerine daha çok önem verdi. Müslüman Arapların ilk devirleri Ermeniler için iyi olsa da, VIII. yüzyıldan itibaren Ermeniler yavaş şekilde Bizans saflarına geçti ve siyasi-askeri olarak imparatorluk içinde önemli bir rol oynamaya başladılar. Makedon Hanedanı devri ilişkilerin zirve yaptığı ve Ermeni kökenli kişilerin imparatorluğun bütün kurumlarında varlıklarını gösterdiği bir dönemdi. XI. yüzyıla doğru Armenia coğrafyasına Selçuklular dediğimiz yeni bir güç girdi. Selçukluların Anadolu'ya gelişleri Bizans-Ermeni ilişkilerini kökten değiştirdi. Selçuklular çok kısa bir sürede Bizans ile Armenia coğrafyası arasındaki bağlantıyı kopardılar ve Ermenilerin yeni hamileri oldular. Bizans Anadolu'nun güney bölgesine Küçük Armenia adıyla yeni bir yerleşim kursa da, aynı yüzyılın sonu ve XII. yüzyılın başlarıyla birlikte Haçlılar da Küçük Armenia'da etkilerini gösterdiler. Haçlılar Bizans ile Ermenilerin ilişkilerini tam kesemediler, ancak Selçuklular 1176 Miryokefalon Savaşıyla bunu başardılar ve asırlar boyu süren Bizans-Ermeni ilişkilerine nokta koydular. Ermeniler imparatorluğun batı kısımlarında yaşasalar da, bu ikili ilişkiler açısından kayda değer bir nüfus değildi. Bu çalışmanın amacı VII. ve XIII. yüzyıllar arasındaki Bizans-Ermeni ilişkilerini siyasi, askeri, sosyo-ekonomik ve dini açılardan incelemektir. Anahtar kelimler: Bizans, Ermeni, Selçuklu, Haçlı, Armenia