Bölgesel asgari ücret uygulamasında bölgelerin belirlenmesi: Bir kümeleme analizi örneği

Türkiye'de 1967-1974 yılları arasında uygulama alanı bulan bölgesel asgari ücret bu tarihten itibaren yerini ulusal düzeyde belirlenen tek bir asgari ücret sistemine bırakmıştır. Ancak günümüzde ulusal ve uluslararası kuruluşlarca tekrar gündeme getirilmekte, bölgesel asgari ücretin uygulanması durumunda istihdam, işsizlik, kayıtdışı istihdam gibi temel ekonomik göstergelerde ve bölgesel gelir ve yaşam düzeylerinde iyileşmeler sağlanacağı ifade edilmektedir. Bölgesel asgari ücret çalışanların geçim düzeylerini, bölgesel ödeme kapasitelerini ve ekonomik ve sosyal şartları dikkate alması nedeniyle bölgeler arası rekabetçi bir ücret düzeyi belirlenmesine olanak tanımaktadır. Bölgesel asgari ücret, ekonomik ve sosyal gelişmişlik düzeylerinin birbirinden oldukça farklı olduğu bölgelerin bulunduğu ve bu nedenle ortaya çıkan düzensiz ve aşırı göçün yaşandığı durumlarda en ideal asgari ücret sistemlerinden birini oluşturmaktadır. Bu çalışmada; Türkiye'de, bölgesel asgari ücret uygulamasına geçildiği varsayımı altında, bölgelerin belirlenmesine yönelik olarak Kümeleme Analizi (Clustering) yöntemlerinin kullanılabilirliği test edilmeye çalışılmıştır. Bu amaca yönelik olarak 2015-2020 dönemi esas alınarak her bir yıla ait örneklem grubuna hiyerarşik kümeleme yöntemleri uygulanmış ve uygulama sonucunda elde edilen dendrogramlar (ağaç diyağramları) değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar çerçevesinde analize dâhil edilen değişkenler açısından aynı ekonomik ve sosyal koşullara sahip bölgelerin aynı kümelerde yer aldığı ve farklı ekonomik ve sosyal koşullara sahip bölgelerin ise farklı kümelerde yer aldığı görülmüştür. Bölgesel asgari ücret uygulanması durumunda ise iktisadi bölgelerin kümeleme analizi yöntemleri kullanılarak sınıflandırılabileceği sonucuna varılmıştır. 2015 ve 2016 yılı verileri ile yapılan analiz sonuçlarında en ideal küme sayısının 4; buna karşın 2017, 2018, 2019 ve 2020 yılları verileri ile yapılan analiz sonuçlarında ise en ideal küme sayısının 3 olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Asgari Ücret, Bölgesel Asgari Ücret, Kümeleme Analizi.