Borçlanma aracı sahiplerinin hukuken korunması

Bu çalışma, Türk hukukunda borçlanma aracı sahiplerini korumaya özgülenen veya borçlanma aracı sahiplerinin korunması bakımından önem arz eden hukuki mekanizmaları incelemiştir. Tezde, borçlanma araçlarına ilişkin terim sorununa dikkat çekilerek kavramın kapsamı belirlenmekte ve borçlanma araçlarının hukuki ve ekonomik niteliği ortaya konulmaktadır. Borçlanma araçları bağlamında ihraççı ile borçlanma aracı sahipleri arasında meydana gelen borç ilişkisinin temelinde TBK m. 18 kapsamında bir soyut borç tanıması bulunmaktadır. Borçlanma araçlarının en temel ihraççısı anonim şirket olup yetkili organın alacağı karar üzere ihraç limiti ve ihraç tavanı kapsamında gerekli işlemlerin yapılmasıyla ihraç süreci tamamlanmaktadır. Borçlanma aracı sahiplerinin korunmasına hizmet eden mekanizmalar, esasen riskin ayarlanması suretiyle risk getiri dengesinin istenen düzeye getirilmesinin araçlarıdır. Bu şekliyle yaklaşıldığında borçlanma aracı sahiplerini koruyan hukuki kurumları sözleşmesel olan ve olmayan şeklinde iki grup altında incelemek mümkündür. Borçlanma aracı sahiplerinin belirli konularda kolektif karar almasına hizmet eden BASK ve kolektif temsiline hizmet eden BAST sözleşmesel olmayan koruma mekanizmalarından olup çalışmada ayrıntılı olarak incelenmiştir. SPKn m. 31/B ve TYS Tebliği, borçlanma araçlarından doğan yükümlülüklerin tam ve zamanında yerine getirilmesini temin etmek amacıyla özgün bir teminat sistemi öngörmektedir. Üçüncü kişi yararına sözleşme niteliğinde olan TYS kapsamında teminata konu unsurların teminat yöneticisine sağlanması ile ortaya çıkan reel teminat yapısı trust olarak değerlendirilebilmektedir. Bunun yanı sıra borçlanma aracı sahiplerinin karşılaştığı risklerin farklılaştırılmasına ve kurumsal yönetime katılmasına olanak sağlayan taahhütler ve diğer sözleşmesel nitelikteki koruma mekanizmaları da mercek altına alınmıştır.