Boşanma süreci danışmanlığı ve aile arabuluculuğu üzerine bir araştırma

Aile bireylerinin birden fazla rol üstlendiği günümüz toplumlarında, ailelerin günlük yaşamda zorluklar yaşaması yaygınlaşmıştır. Boşanma aile içindeki bireylerin tüm hayatına etki eden travmatik bir sorundur. Bireyler boşanma sürecinde psikolojik, ekonomik, dini, hukuki, sosyal ve ilişkisel sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Literatürde boşanma öncesi destek sürecinin ele alınışı standardize edilmemiştir. Çalışmada çiftlerin boşanma sürecinde yaşadıkları olumsuz deneyimlerinde, müdahale yöntemleri yetersizliğinin arz odaklı koruyucu önleyici sosyal hizmet yaklaşımı temelinde incelenmesi amaçlanmaktadır. Farklı disiplinlerde yapılan aile çalışmaları da boşanma öncesi sosyal bir müdahale deneyiminin bütüncül bir şekilde disiplinlerarası ele alınışından yoksundur. Bu nedenle bu çalışma sosyal hizmet literatüründe önemli bir yeri olan ailenin birlik ve bütünlüğünün korunmasını esas almıştır. Aile mahkemelerinde çalışan uzmanların uygulama alanları değerlendirilmiş ve görev tanımı yetersizliğinden esinlenerek tezde bir çözümleme modeli geliştirilmiştir. Araştırma sürecinde farklı Aile Mahkemelerinde görev yapan uzmanların görüşüne başvurularak olgusal analiz yöntemi kullanılmış elde edilen veriler yorumlanmıştır. Bu çalışmada bir de boşanmış bireylerin deneyimleri sorgulanarak disiplinlerarası destek hizmetlerinden hak temelli ve arz odaklı yararlanıp yararlanmadığı araştırılmıştır. Bu tezde Türkiye'deki aile sosyal politikası incelenerek aileye yönelik mevcut uygulamaların eleştirel bir bakışla değerlendirilmesine odaklanmaktadır. Araştırma, uygulamalarda sosyal politikalar kapsamında sunulan koruyucu önleyici hizmetlerin varlığını değerlendirmektedir. Çiftlerin travmatik boşanma sürecindeki farklı ve yeni deneyimleri üzerinden, koruyucu önleyici politikaların varlığı araştırılmıştır. Diğer yandan bireylerin boşanma sürecini deneyimlerken ailede yaşadıkları sorunları ve boşanmaya sevk eden faktörleri ölçmek için 'Evlilikte Çatışma Ölçeği' kullanılmıştır. Ölçekler Türkiye'de boşanma deneyimi yaşamış 214 birey tarafından cevaplanmış ve SPSS IBM analiz programları ile analiz edilmiştir. Tek faktörlü varyans analizi ANOVA, t-test ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Bu çalışmanın kurumsal temeli Türkiye'de evliliğin devamına yönelik arabuluculuk ile ilişkili faktörleri psikolojik, sosyal, manevi destek bağlamında incelemektir. Ayrıca boşanma aşamasındaki bireylerin bu süreçte aldıkları destek seviyelerini göz önünde bulunduran koruyucu önleyici müdahale stratejilerinin sosyal hizmet uygulamalarındaki önemi arz odaklı olarak ele alınmıştır. Sonuç olarak, sosyal hizmet uygulamalarında boşanmış veya boşanmak üzere olan çiftlerin arz odaklı koruyucu önleyici arabuluculuk ve destek hizmetlerine erişimleri olmadıkları saptanmıştır. Araştırma bulgularında evliliğin devamına yönelik bir hizmet almadıkları görülmektedir.