Bütçe saydamlığı ve yolsuzluk ilişkisi: Ampirik bir değerlendirme

Şeffaflık, kamu politikalarının esin kaynağı olması gereken bir değer olarak görülmektedir. Özellikle uluslararası kuruluşlar tarafından yolsuzluğu engellemek amacıyla şeffaflık önemli bir kavram haline gelmiştir. Bu yüzden kamu bütçelerinde yolsuzluk özellikle önemlidir. Yolsuzluk, ekonomik gelişmeyi ve kalkınmayı olumsuz bir şekilde etkileyen ve genel kabul görmüş kesin tanımı olmayan önemli bir öğedir. Bu olumsuzluğu önleyebilmek için bütçe saydamlığının etkisinin olduğu vurgulanmaktadır. Bu amaçla bütçe şeffaflığını ölçmek için yapılan açık bütçe anketi hedef odaklı bir anket çalışmasıdır. Bilgi vermek için yerel uzmanlar tarafından yürütülen algılardan ziyade değerlendirmeler Uluslararası Bütçe Ortaklığı (IBP) tarafından gerçekleştirilen açık bütçe anketi yardımıyla, bütçe ülkelerinin şeffaflık düzeyleri, bütçe katılım düzeyleri, hesap verilebilirlik ve bütçe gözetim düzeylerinin ölçüldüğü bir endekstir. Bu çalışmanın temel amacı bütçe saydamlığı ve yolsuzluk ilişkisini araştırmaktır. IBP'nin 2006 yılından itibaren her iki yılda bir yayınlamış olduğu raporda 2012-2021 dönemi için verilerine eksiksiz ulaşılabilen 92 ülke seçilmiştir. Bu amaca uygun olarak önce bütçe saydamlığı ve yolsuzluk modellemesine uygun olarak teorik çerçeve oluşturulmuş ve literatür taramasının ardından araştırmaya konu olan ülkeler için bütçe saydamlığı ve yolsuzluğu test etmek üzere ekonometrik bir analiz yapılmıştır. Bu çalışmanın bulguları, bütçe saydamlığının ele alınan ülke örneklemi için yolsuzluğu iyileştirmede önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Öte yandan, demokratik kurumların varlığı ve hukukun üstünlüğü hesap verilebilirlik açısından önemli unsurlar olduğundan bütçe saydamlığının bu unsurlarla desteklenerek yolsuzlukla mücadele de önemli bir araç olarak kullanılabileceği görülmektedir. Bu çalışmanın temel amacı bütçe saydamlığı ve yolsuzluk ilişkisini araştırmaktır. IBP'nin 2006 yılından itibaren her iki yılda bir yayınlamış olduğu raporda 2012-2021 dönemi için verilerine eksiksiz ulaşılabilen 92 ülke seçilmiştir. Bu amaca uygun olarak önce bütçe saydamlığı ve yolsuzluk modellemesine uygun olarak teorik çerçeve oluşturulmuş ve literatür taramasının ardından araştırmaya konu olan ülkeler için bütçe saydamlığı ve yolsuzluğu test etmek üzere ekonometrik bir analiz yapılmıştır. Bu çalışmanın bulguları, bütçe saydamlığının ele alınan ülke örneklemi için yolsuzluğu iyileştirmede önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Öte yandan, demokratik kurumların varlığı ve hukukun üstünlüğü hesap verilebilirlik açısından önemli unsurlar olduğundan bütçe saydamlığının bu unsurlarla desteklenerek yolsuzlukla mücadele de önemli bir araç olarak kullanılabileceği görülmektedir.