Büyük Şehir Belediyelerinin borçları ve çözüm önerileri: Mardin Büyükşehir Belediyesi örneği

Türkiye'de yerel yönetimlerin temeli Osmanlı Devleti döneminde atılmaya başlanmış ve cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren yerel yönetimlerin önemi fark edilerek bu konu üzerinde daha fazla durulmaya başlanmıştır. İlk aşamalarda yapılan düzenlemeler pek yeterli olmasa da zaman içinde düzenlemelerin yasalaşması ve yeni yasaların çıkarılması ile yerel yönetimler alanında oldukça olumlu düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Hazırlanan yasalarda güncel şartlara uyumun gözetilmesi de ülkemizdeki yerel yönetimler açısından olumlu gelişmeler yaşandığının göstergesidir. Gelinen en son noktada 2012 yılı itibariyle 6360 Sayılı Büyükşehir Yasası ile büyükşehirler konusundaki yapılanma sürecinde en kapsamlı değişiklikler hazırlanmış ve uygulamaya geçirilmiştir. 2012 yılına gelinceye kadar ülkemizde büyükşehirlerle ilgili pek çok düzenlemenin yapıldığını söylememiz mümkündür. Bu bağlamda büyükşehir yönetimine dair ilk olarak 1960'lı yıllarda başlanan yapılanma süreci 1984 yılına gelindiğinde yasalaşmıştır. 1984 yılında yapılan bu yasa üzerinde yetersizlikler konusundaki tartışma sonucunda, 2004 yılı itibariyle yasa genişletilmiş ve 2008 yılında bir bütünleştirme faaliyetine gidilmiştir. Yapılan bu düzenlemelerin son basamağı olan 2012 yılında yapılan yasal düzenlemelerle önceki dönemlere ait yasaların olumlu tarafları alınarak bütünsel ve güncel bir yasa çıkarılmıştır. Ancak bu olumlu tarafların alınması diğer yasaların bütününü kapsayan ve bunların dışında herhangi bir şeyin dâhil edilmediği bir yasa şeklinde algılanmamalıdır. Nitekim 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı yasa güncel dünya gereksinimlerine de cevap verebilecek bir niteliğe büründürülmeye çalışılmıştır. Yapılan yeni yasanın çalışmamız açısından önemi büyükşehir belediyelerine ekonomik anlamda sunulan payların artırılmasıdır. Nitekim belediyelerin genel bütçe ve kendi özel imkânları ile sunmuş oldukları hizmetleri açısından yetersizliği her daim gündeme getirilmiş olması 2012 yasasıyla daha fazla dikkate alınmış ve bu bağlamda Büyükşehir belediyelerinin genel bütçe içinden aldıkları pay artırılmıştır. Bu artırımının sabit olmaması ise çıkarılan yasada adalet unsurunun göz önüne alındığının göstergesidir. Büyükşehir belediyeleri bu yeni yasayla önceki yasal düzenlemelere göre genel bütçeden daha fazla pay alabilmekle birlikte, nüfus, alan vb. özellikler bakımından da neredeyse tüm büyükşehirler farklı oranlarda pay almaktadır.