Çalışma ortamında çalışanların saygınlığı ile hevesleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve istismarcı yönetim davranışının düzenleyici rolü

Çalışma yaşamında saygınlık konusu, son yıllarda literatürde ve uygulamalarda giderek önem kazanmaktadır. Yapılan çok sayıda araştırmada saygınlık ihlâllerinin, çalışanların heveslerini azalttığı ortaya koyulmuştur. Buna karşılık, organizasyonda çalışan hevesi, saygınlık ile kavramsal olarak örtüşen faktörler tarafından harekete geçirilebilmektedir. Öte yandan saygınlığın, heves üzerindeki etkisini arttıran ya da azaltan çeşitli değişkenler de söz konusudur. Bu değişkenlerden istismarcı yönetim davranışı, çalışmamızda düzenleyici değişken olarak ele alınmıştır. Ayrıca demografik değişkenlere göre çalışanların saygınlık ve istismarcı yönetim algılarının ve heveslerinin farklılık gösterip göstermediği de incelenmiştir. Saygınlık, heves ve istismarcı yönetim değişkenlerinin ayrı ayrı ya da ikili ilişkilerinin ele alındığı araştırmaların bulunmasına karşın, literatür taramasında, bu değişkenlerin birlikte değerlendirildiği bir çalışmaya rastlanamamıştır. Bu yönü ile çalışmanın, kuramsal çerçevesi ve sonuçları açısından İnsan Kaynakları Yönetimi ve Örgütsel Davranış alanlarında katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, çalışma ortamında çalışanların saygınlık ve hevesleri arasındaki ilişkinin incelenmesi ve bu ilişkide istismarcı yönetim davranışının düzenleyici etkisinin olup olmadığının saptanmasıdır. Bu doğrultuda, saygınlık, heves ve istismarcı yönetim ölçeklerini kapsayan bir anket formu oluşturularak, kolayda örnekleme yöntemi ile İstanbul'da özel sektörde görev yapan 224 katılımcıdan veri toplanmıştır. Toplanan veriler SPSS 26 istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik analizlerini takiben, değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesi amacıyla korelasyon ve düzenleyici ilişkinin test edilmesi amacıyla da hiyerarşik regresyon analizleri yapılmıştır. Bulgular genel olarak saygınlığın, saygınlığın alt boyutları olan somut ve soyut saygınlığın ve ayrıca istismarcı yönetime maruz kalmamanın, hevesi olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Araştırmada saygınlık ile heves ilişkisinde ve somut saygınlık ile heves ilişkisinde, istismarcı yönetimin düzenleyici etkisine rastlanmamıştır. Ancak, bulgular, saygınlığın diğer alt boyutu olan soyut saygınlık ve heves ilişkisinde, istismarcı yönetimin düzenleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca, demografik değişkenlere yönelik olarak gerçekleştirilen fark testleri (tek yönlü varyans analizi ve bağımsız örneklem t testi) sonucunda, çalışanların yaş gruplarına ve ayrıca toplam kıdem ve kurum içi kıdem sürelerine göre, sadece istismarcı yönetim algıları arasında farklılıkların olduğu, bu değişkenlere göre saygınlık algılarının ve heveslerinin farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Cinsiyet, eğitim seviyesi ve unvan değişkenlerine göre ise, çalışanların saygınlık algılarının ve heveslerinin yanı sıra, istismarcı yönetim algıları da farklılık göstermemektedir.