Çamlık travertenleri (Başkale - Van) üzerinde gelişen dolinlerin jeolojik ve jeomorfolojik evrimi ve bölge neotektoniği açısından önemi

Bu tez çalışmasında, Van ili Başkale ilçesi sınırlarında yer alan Çamlık Travertenleri üzerinde gelişmiş dolinlerin morfometrik özellikleri ve bu oluşumların yapısal kontrolle ilişkileri değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında, uydu görüntüleri ve CBS tabanlı analizlerle 113 adet dolin tespit edilmiş; bu dolinlere ait alan, çevre, derinlik, çap, uzama oranı ve şekil indeksi gibi temel morfometrik parametreler hesaplanarak mekânsal dağılımları incelenmiştir. Morfometrik analiz sonuçları, dolinlerin özellikle orta kesimlerde yoğunlaştığını, yönelimlerinin belirli doğrultulara paralel olduğunu ve şekil bozulmalarının yapısal faktörlerle ilişkilendirilebileceğini ortaya koymuştur. Dolinlerin yönelimi ve uzama oranı gibi parametreler, bölgedeki fay sistemleriyle uyumlu doğrultular sergilemiş ve bu durum dolinlerin gelişiminde tektonik yapıların etkili olduğunu düşündürmüştür. Yoğunluk analizi, sahadaki dolinlerin 1 km² alanda 113 adet gibi yüksek bir sıklıkla yer aldığını göstermiştir. Bu durum, "yüksek yoğunluk" kategorisinde değerlendirilmekte olup, aktif karstlaşma sürecinin göstergesidir. Şekil indeksi değerleri ise dolinlerin büyük oranda dairesel formlarda olduğunu, bazı örneklerin ise olgunlaşmış ve uzamış biçimlere sahip olduğunu göstermiştir. Jeofizik verilerle desteklenen bu morfometrik bulgular, zemin alt yapısının da değerlendirilmesini sağlamıştır. MASW ve sismik kırılma yöntemleri ile elde edilen sismik dalga hızları, Vs30 değerleri ve elastik modül hesaplamaları sonucunda çalışma alanındaki zeminlerin genel olarak sert ve rijit özellikte olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, karstik şekillenmenin sadece yüzeysel çözünmeyle değil, aynı zamanda yapısal unsurların kontrolünde geliştiğini desteklemektedir. Tez kapsamında yapılan tüm analizler, Çamlık Travertenleri üzerindeki dolinlerin morfotektonik süreçlerle ilişkili olarak oluştuğunu açık bir şekilde ortaya koymuştur.