Çataloğlu kayısı çeşidinin klon seleksiyonu ve moleküler karekterizasyonu

Çataloğlu kayısı çeşidi ilkbahar geç donlarına dayanıklı, Hacıhaliloğlu ve Kabaaşı kayısı çeşitlerinden sonra en fazla yetiştiriciliği yapılan verimli kurutmalık bir kayısı çeşididir. Malatya ekolojisinde çeşidin hızla yayılıyor olması ve bir çok farklı klonlarının bulunması, verimli ve kaliteli klonların tespit edilip üretime kazandırılması açısından önem arz etmektedir. Bu çalışma Malatyanın ilçelerinde (Yeşilyurt, Doğanşehir, Darende, Yazıhan, Kale, Hekimhan, Battalgazi, Akçadağ) gerçekleştirilmiştir. Çalışmada 22 farklı klon ve Kayısı Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü bünyesinde bulunan Ulusal Genetik Kaynaklar Parselindeki tescilli standart Çataloğlu kayısı çeşidi kontrol olarak incelenmiştir. Değiştirilmiş Tartılı Derecelendirme Yöntemiyle klonların toplam değer puanları belirlenmiş ve yeni nesil dizileme (DArT) tekniğiyle de Moleküler karektarizasyonları gerçekleştirilmiştir. Çataloğlu klon seleksiyonu arazi çalışmalarında fenolojik gözlemler alınmış ve morfolojik özellikler incelenmiştir. Klonların yaşları 5 ile 38 aralığında, taç genişliği 420-1203 cm, taç yüksekliği 265-1280 cm, gövde çevresi 37-139 cm olarak belirlenmiştir. Labaratuvar çalışmalarında meyve analizleri gerçekleştirilmiş olup, yapraklarda moleküler karektarizasyon için DNA izolasyonu gerçekleştirilmiştir. DNA izolasyon aşaması sonrasında örnekler Diversity Arrays Technology şirketine (Avustralya) gönderilmiştir. Meyve kalite özellikleri bakımından klonların meyve ağırlıkları 26,66-46,41g arasında, et/çekirdek oranı 12,93-19,37 arasında ve suda çözünebilir kuru madde miktarı (SÇKM) %21,67-27,30 brix arasında değişim göstermiştir. Yapılan moleküler çalışma sonucunda Çataloğlu klonlarına ait PCA ve kümeleme analizleri klonların genetik yapısının büyük oranda benzer olduğunu, ancak Çataloğlu 19 klonunun genetik olarak belirgin şekilde farklılaştığını ortaya koymuştur. Tartılı derecelendirme ve moleküler analiz sonucunda ÇK5, ÇK15, ÇK19, ÇK21, ÇK22 klonlarının aynı koşullar altında verim ve meyve kalite özellikleri incelenerek üretime kazandırılması önerilmektedir.