Celal Esad Arseven'in hayatı

Özellikle Cumhuriyet döneminde yaptığı çalışmalarla Türk sanat tarihine damgasını vuran Celal Esad Arseven, 1875'te İstanbul Beşiktaş'ta doğmuştur. Babası Sadrazam Ahmet Esad Paşa, annesi Fatma Suzidil hanımdır. Doğumundan kısa bir süre sonra babasının vefatı üzerine amcası tarafından yetiştirilmiştir. Celal Esad, kendi isteğiyle kaydolduğu Sanayi-i Nefise Mektebi'nden amcasının ısrarı ve padişah iradesiyle 1891'de Mekteb-i Harbiye'nin "Zadegan" sınıfına geçmiştir. Mezun olduktan sonra Abdülhamid'in yaverlerinden biri olan Celal Esad'ın askerlik hayatı kısa sürmüştür. II. Meşrutiyet'ten sonra görevinden istifa eden Celal Esad, bunu takip eden yıllarda çeşitli yazılar yazmış, bazı sanat ve arkeoloji araştırmaları yapmıştır. Kadıköy Belediye Müdürlüğü yapmış, Sanayi-i Nefise Mektebi'nde, mimari tarihi ve şehircilik derslerini okutmuş ve iki dönem milletvekilliği yapmıştır. Çok sayıda tiyatro oyunu bulunan, sinema ve müzikle yakından ilgilenen, İstanbul'un Bizans ve Türk devri eserlerinin yerlerini gösteren bir arkeolojik şehir planı neşreden ve Kalem adında bir dergi çıkaran Celal Esad, İstanbul tarihi ve eski yapıları ile sanat tarihine dair eserler, sanat tarihi sözlükleri ve büyük bir sanat ansiklopedisi yazmış, özellikle suluboya resimlerini defalarca sergilemiştir. İdareci, şehirci, tiyatro ve senaryo yazarı, rejisör, ressam, sanat tarihçisi, öğretim üyesi, sözlükçü, ansiklopedici sıfatlarının tümünü taşıyan Celal Esad, Bizans dönemi İstanbul'unun karşısında Türk İstanbul'unun; Arap ve İran'dan bağımsız Türk sanatının varlığının savunucusu olmuştur. Hayatı boyunca birçok ilke ve öncülüklere imza atan Celal Esad'a Devlet Kültür Armağanı ve İstanbul Teknik Üniversitesi tarafından Fahri Doktorluk unvanı verilmiştir. Üç defa evlenen Celal Esad, 13 Kasım 1971'de hayatını kaybetmiş, Sahrâ-yı Cedid Mezarlığı'na defnedilmiştir. Anahtar Kelimeler: Celal Esad Arseven, resim, mimari, sanat, biyografi